سرویس هنر و اقتصاد هنرآنلاین، پیشرفت هر هنری در گرو آرامش و محیا بودن وضعیت لازم برای هنرمند است تا با تکیه بر این آرامش، ذهن خلاق خود را درگیر مسائل اجتماعی کرده و آثاری خلق کند که در هنر و فرهنگ جامعه تاثیر گذار باشد. تاریخ نشان داده که هر هنری برای پیشرفت و تکامل به آرامش و حمایت نیاز دارد و صد البته این حمایت ها هرگاه از سوی حکومت ها صورت گرفته توانسته در مسیر هنرهای مختلف جریان ساز باشد.عکس این ماجرا نیز صادق است یعنی هر گاه جامعه دچار از هم گسیختگی شده و آرامش در جامعه نبوده، نخستین چیزی که به دست فراموشی سپرده شده هنر است.
مکتب های هنری در زمان های مختلف تاریخی هنگامی به وجود آمدند که حاکمان فرهیخته تصمیم به حمایت مالی و معنوی از هنر و هنرمند گرفتند. در این جا تلاش میکنیم تا در کنار مکتب های هنری مختلف به نقش حمایت های مالی در شکل گیری این مکتب ها بپردازیم.
مکتب تبریز اول (قرون ۷ و ۸ ه. ق.) نخستین مکتب نگارگری در ایران است که در تبریز پایهریزی شده و به همین دلیل آن را مکتب تبریز نامیدهاند. این مکتب با پایان جنگ حملات مغول به ایران و تشکیل حکومت ایلخانان مغول در ایران شکل گرفت. یورش ایلخانان مغول در سال 616هـ. و حکمرانی آنها بر سرزمین ایران از یک سو و ارتباط با جاده ابریشم از سوی دیگر زمینه های آشنایی هنرمندان ایرانی با هنرهای تزئینی و تصویری چینی را به وجود آورد. سلسله ایلخانی توسط هلاکوخان مغول به سال 736هـ. پایه گذاری شد. ایلخانان توانستند فتحیات خود را تا بغداد و سرنگونی سلسله عباسی، که چیزی قریب به 500 سال دوام آورده بود، ادامه دهند. آنها تبریز را پایتخت خود انتخاب کردند.
مغول ها مردمانی جنگجو بودند و با این که در حمله خود به ایران ویرانی های بسیاری را به وجود آوردند اما پس از سکونت در ایران و تشکیل حکومت ایلخانان به شدت تحت تاثیر هنر و فرهنگ ایرانی قرار گرفتند. این تاثیرپذیری تا جایی پیش رفت که حاکمان مغول از طرفداران و حامیان اصلی هنر و فرهنگ شدند.
ایلخانان مغول در تبریز و با حمایت های خود از هنرمندان زمینه های پدیداری مکتب هنری «تبریز اول» را پایه گذاری کردند. در این دوران به دستور خواجه رشید الدین فضل الله، یک کارگاه هنری در تبریز با نام ربع رشیدی ساخته شد و به همین دلیل نگاره های این دوره ها بیشتر از آنکه با نام مکتب تبریز شناخته شده باشد، با نام های سبک مغولی و گاه سبک رشیدیه شناخته می شوند.
ایخانیان نخستین سلسله ترکی مغولی بودند که دین اسلام را پذیرفتند و زبان فارسی را رسمی شمردند. از نگارگران این دوره می توان از "احمدِ موسی"، "امیر دولتیار"، "مولانا ولىالله" و "محمدعلى توسى کاتب" نام برد. از آثار این مکتب نیز میتوانیم به منافع الحیوان ابن بختیشوع ۶۹۵ ه.ق، جامع التواریخ رشیدی (۷۱۴ ه.ق) وشاهنامه ابوسعیدی (۷۳۱-۷۳۷ ه.ق) به خط نسخ اشاره کنیم. بیشتر این کتابها در ربع رشیدی تهیه شدند. به وجود آمدن ربع رشیدی و کتابخانه مراغه محلی برای دورهم جمع شدن هنرمندان رشته های مختلف از نقاش، خطاط و جلدساز را فراهم کرد. این مکان ها در دوره های بعدی نیز همچنان پابرجا ماندند.
آنچه مسلم است، فراهم شدن فرصتی برای هنرمندان که دور هم جمع و دست به تولید آثار هنری بزنند در طول تاریخ بسیار اندک بوده است. هر گاه هنرمندان چنین فرصتی را داشته اند حاصل آن آثاری بوده که در تارخ هنر همواره می درخشند.
به طور حتم پدید آمدن مکتب تبریز اول بدون حمایت های مالی حکمرانان زمان امکان پذیر نبود و شاید اگر این حمایت صورت نمی گرفت هنرمندان بزرگ آن دوره فرصتی برای ارائه خلاقیت های خود را نداشتند. البته در این میان استعدادهای بسیاری نیز بر اثر نبود حمایت های مالی از بین رفته است که جای بسی تاسف است.
ادامه دارد...
انتهای پیام / 42