سرویس استان ها هنرآنلاین//

ایران به عنوان کشوری با تاریخ و تمدنی سترگ، پیشینه‌ای عظیم در خصوص هنرهای مختلف دارد که یکی از قدیمی‌ترین آن‌ها هنر نمایش آئینی و سنتی این کشور است. این هنر به نوعی شناسنامه تئاتر ایران محسوب می‌شود.

خراسان پهنه جغرافیایی گسترده‌ای است که به دلیل وجود اقوام مختلف از تنوع بسیار در زمینه زبان، فرهنگ، گویش، لباس، آوا، موسیقی و آداب و سنن برخوردار بوده و آیین‌ها، آداب و رسوم، مناسک قومی، بازی‌ها و نمایشی شیوا در بافت ساختارهای مردمی خود نوشته، ساخته و پرداخته و به ذهن تاریخی فرهنگ و معتقدات این جغرافیای کهن و اسطوره‌ای افزوده است.

در حوزه ادبیات شفاهی نمایش، نقالی، پرده‌خوانی، شمایل‌خوانی، بازی‌ها و تظاهرات نمایشی شامل نمایش‌های بومی و سنتی، پهلوان‌بازی، تعزیه و نمایش‌های سنتی تخته‌حوضی، رقص‌های بزمی و رزمی که جوهری نمایشی دارد، اساس و بنیاد فرهنگ عظیم ملی منطقه را در برمی‌گیرند.

اما در میان تمام نمایش‌های آیینی، "تعزیه" و "تعزیه‌خوانی" آشناترین آیین مذهبی نمایشی است که به‌واسطه اعتقادها و علاقه مردم خراسان به خاندان رسول اکرم(ص) و امامان معصوم(ع)، در روستاها و شهرهای دور و نزدیک و همین‌طور آبادی‌های اقماری مشهد، به‌ویژه در شهرهای "اسفراین"، "کاشمر" و "سبزوار" همواره از مقام و منزلت ارجمندی در میان مردم دیندار برخوردار بوده است.

روضه‌خوانی، هنری بود که با خواندن متن روضه‌الشهدا به آوازی خوش و حزین، در همه ایران رواج یافت و گسترش پیدا کرد. پس از آن حسین فدایی یزدی نیشابوری در سال 938ه.ق روضه‌الشهدا را تبدیل به یک منظومه بلند شعری کرد با نام "مشهدالشهدا" که در بین مردم به "سیف‌النبوه" یعنی شمشیر نبوت مشهور شده بود.

در شهر مشهد 80قسمت مختلف در لحن مثنوی و دشتی مقتل وجود داشته که اگر غلط خوانده شود، مورد ایراد است.در بیشتر نسخه‌های شبیه‌خوانی، ردپای مرثیه‌نامه‌های بومی را که در خراسان به نگارش درآمده، به‌خوبی می‌توان شاهد بود.

شبیه‌خوانی در خراسان در فهرست "شاه‌نسخه" و "ریز نسخه" تنظیم می‌شده است و از روی آن، نقش‌پوش‌ها به اجرای شبیه‌خوانی می‌پرداخته‌اند. شاه نسخه در اختیار "معین‌البکا" یا فهرست‌گردان بود و ریز نسخه در اختیار شبیه‌خوانان روستاهای طرقبه، ابروژ، پیوه‌ژن، فخرداوود و ازغداز -مراکز عمده شبیه‌خوانی در مشهد- بوده است.

انتهای پیام/