به گزارش هنرآنلاین، سومین نشست از سلسله نشستهای «14 روایت» که به بررسی نسخ خطی قرآنی موزه ملک اختصاص دارد با حضور « ایرج نعیمایی» و « محمد تقی حسینی» در سالن همایشهای فرهنگستان هنر برگزار شد. در این نشستها 14 نسخه قرآنی طی 8 نشست علمی و پژوهشی در دو مجموعه فرهنگستان هنر و موزه ملی ملک مورد بررسی قرار میگیرند.
در این نشست ایرج نعیمایی خوشنویس و موسیقیدان، نسخه خطی به شماره ثبت 2 را که اثری از «بقاء اصفهانی» است و «محمد تقی حسینی» نسخه شماره 10 با خط کوفی اثر «حسن بن علی» مورد بررسی قرار دادند. نعیمایی مبحث کتابت قرآن کریم را یکی از مهمترین مباحث حوزه خوشنویسی دانست که در وجوه مختلف تاریخی، سیر تطور اجتماعی، سیاسی، اعتقادی و ... به پژوهشگران کمک میکند تا دریافتهای بهتری داشته باشند. وی در زمینه سیر تحول خوشنویسی اظهار داشت:« در سیر تحول خوشنویسی هنرمندان بسیار مطرح و تاثیر گذاری حضور داشتند که عموما کاتب قرآن بودند.»
وی در تشریح خطوطی که در کتابت قرآن کریم از گذشته مرسوم بود گفت:« در ابتدا کتابت قرآن با خط کوفی صورت میگرفت و رواج این خط تا قرن 4 ه.ق ادامه داشت. اگرچه خطوط اولیه بسیار ساده و غیر هنری بود اما به تدریج خط کوفی متحول شد به طوری که 50 نوع خط کوفی در کتابت مورد استفاده قرار میگرفت و سندهایی موجود است که ایرانیان در آن نقش به سزایی داشتند.»
این هنرمند خوشنویس افزود:« نخستین شخصی که از خط کوفی فاصله گرفت و توانست خطوط ششگانه و اصول دوازده گانه را ابداع و تنظیم کند «اِبْن ِ مُقْله» یا« ابوعلی محمد بن علی بن حسین (حسن) بن عبدالله شیرازی» بود که به سال شوال ۲۷۲- ۳۲۸ قمری میزیست. او ادیب و خوشنویسی بود که تحول عظیمی در سیر نگارش حروف به سمت خوشنویسی هنرمندانه به وجود آورد. این هنرمند توسط خلیفه عباسی المقتدر بالله به وزارت برگزیده شد و به دلیل گرایش شیعی مورد غضب قرار گرفت و از مقامش عزل شد و پس از آن به فارس زادگاهش بازگشت.»
نعیمایی ادامه داد:« ابوالحسن علاالدین علی بن هلال مشهور به «ابن بواب» ملقب به «قبله الکتاب» از معروفترین خوشنویسان در اوائل سده پنجم هجری در دوره خلفای عباسی و آل بویه است. او در خطوط مختلف به جا مانده از «ابن مقله» تصرفاتی کرد و قواعدی تازه در خوشنویسی بهوجود آورد و خوشبختانه قرآنی به خط او در دست است که بیش از 1050 سال از عمرش میگذرد و از جلد تا جلد تماما سالم است.»
وی رواج خطوط نسخ در کتابت قرآن کریم را به دلیل روان خوانی و زیبایی در حین سادگی دانست و افزود: «استفاده از خطوط نسخ به دلیل روان خوانی رواجج یافت ولی کسانی که از تمکن مالی برخوردار بودند این نسخ را در اشکال تزیینی و لوکس با «خط محقق» که از خطوط ششگانه است، سفارش میدادند.»
این پژوهشگر ادامه داد:« در اواخر دوره صفویه خطوط نستعلیق نیز رایج شد اما کارکرد آن بسیار کم بوده و مشهورترین نسخه متعلق به سید حسین میرخانی است و علت این است که این نوع خط به درستی خوانده نمیشود و کارکرد آن بسیار عالمانه بود.»
وی از «یاقوت» و « احمد سهروردی» دیگر کاتبان قرآنی نام برد و افزود:« یکی از خوشنویسانی که خط نسخ را قانونمند کرد جمال الدین ابوالدر یاقوت مستعصمی بغدادی، ملقب به قبلةالکتاب بود. خطاط شهیر (درگذشته به سال ۶۹۸ هجری قمری) وی به سبب خط بدیع خود، مخصوصاً به جهت نسخههای قرآنی که نوشته شهرت بسیار یافت. همچنین «احمد سهروردی» که بسیار خوب مینوشت و به همین سبب این کاتبان نیز به دلیل رعایت اسلوب مورد توجه خاص دوران خود بودند.»
سپس ایرج نعیمایی و محمد تقی حسینی با نشان دادن تصاویری از نسخههای یاد شده به بیان جزئیات بیشتر این نسخهها پرداختند.
انتهای پیام/31/34