به گزارش هنرآنلاین، شاید فیلم سینمایی "کمالالملک" ساخته زندهیاد علی حاتمی تنها اثر قابل اعتنا از سینمای داستانی ایران طی چند سال گذشته باشد که به یک نامآور عرصه هنرهای تجسمی توجه داشته و بخشهایی از زندگی این هنرمند را به تصویر کشیده است. البته این فیلم هم درباره نگار و نگارگری نیست. در اصل فیلمساز نگاهی به شرایط سیاسی و ناهمراهی آن با یک هنرمند برجسته دارد. اتفاقی که همیشه در این سرزمین افتاده است و میافتد!
حقیقت این است که سینماگران ایرانی و البته بدون شک سرمایهگذاران و تهیهکنندگان عرصه سینما به دنبال بازگشت سرمایه خود هستند تا دغدغههای فرهنگی داشته باشند. البته سینمای جهان به خوبی نشان داده است که هم میتوان دغدغههای فرهنگی داشت و حرفی و مفهومی را به بیننده منتقل کرد یا حتی بیوگرافی یک هنرمند برجسته به علاقمندان معرفی کرد و فرهنگ توجه عمومی نسبت به یک موضوع، هنر یا هنرمند را برانگیخت و هم مخاطبان را جذب کرد و صاحب درآمد و گیشه خوبی هم شد.
تاکنون در دنیا فیلمهای زیادی راجع به هنرمندان عرصههای مختلف از جمله موسیقی، ادبیات، هنرهای تجسمی و تئاتر ساخته شده است و بسیاری از این فیلمها فروش خوبی هم داشته اند. موفقیت این نوع فیلمها باعث شده است که بسیاری از سینمادوستان جهان، اهالی کشورهای مختلف را با نام یا نام های هنرمندان آن بشناسند. به عبارت دیگر، فیلمسازان برخی کشورها کمک کردهاند که کشورشان به عنوان کشوری فرهنگی و مهد فرهنگ و هنر معرفی شود. از سوی دیگر، این شرایط را برای خود فراهم آوردهاند که بتوانند ضمن انجام دادن یک کار فرهنگی مناسب و استفاده از منابعی که به راحتی در دسترسشان قرار دارد و میتواند شرایط و امکان رشد فرهنگی آنها را فراهم سازد، به آنها امکان میدهد که با معرفی و افتخار کردن به یکی از هنرمندان و افتخارآفرینان کشورشان، خود را به عنوان کارگردانی فرهنگی و صاحب اندیشه معرفی کنند. حتی چنین فیلمهای امکان دریافت جوایز سینمایی جشنوارههای مختلف را بیش از گونههای تجاری سینمایی به دست میآورند.
سینماگران خود به خوبی میدانند که هنر سینما آمیزهای است از سایر هنرها و این صنعت تاثیرگذار و خیالپرداز، وامدار سایر هنرهای ریشهدار و باسابقه است. برای نمونه، تاثیری که سینما از هنرهای تجسمی میگیرد، بسیار بیشتر از سایر هنرهای دیگر است. هیچ فیلمی بدون رنگ و ظاهری مناسب که بتواند بر دل مخاطب بنشیند، امکان موفقیت نمییابد. هیچ اثر تاریخی بیآنکه از لوکیشنهای مناسب و دکورهای قابل قبول بهره ببرد، نمیتواند حال و هوای گذشته و حتی آینده را برای مخاطب خود تداعی کند و او را به سالهایی ببرد که هرگز در آن زندگی و تجربه نکرده است.
فیلمبرداری که مهمترین ابزار عرصه سینما محسوب میشود، ریشه در عکاسی دارد. دوربینهای فیلمبرداری از تمامی اصول عکاسی در زمینههای مختلف پیروی میکنند و سینما نمیتوانست پا بگیرد مگر اینکه تکنیسینها و بعد هنرمندان عرصه عکاسی وارد سینما میشدند. بنابراین لازم است که جایی سینماگران دین خود را به هنرهای تجسمی ادا کنند و با احترام گذاشتن به اساتید بزرگ و نامآوران عرصه تجسمی احترام و ارادت خود را نشان دهند.
البته موضوع پرداختن به هنرمندان تجسمی به صورتهای مختلف در آثار مستندسازان دیده میشود، اما مستند جزو مقولههایی است که چون جذابیت عام ندارد و بر پرده سینماها اکران نمیشود و امکان جذب مخاطبان انبوه را به دست نمیآورد، از سوی توده مردم و عموم مخاطبان دیده نمیشود. به همین خاطر لازم است، سینماگران در عرصه داستانی وارد ماجرا شوند و با بازسازی داستان زندگی و نشان دادن آثار هنرمندان عرصه تجسمی امکان شناخت این هنرمندان و افراد فرهیخته و تاثیرگذار ایرانی و جهانی را نشان دهند.
به خاطر داشته باشیم که یکی از جلوههایی که از دیرباز هنر و فرهنگ مردم ایرانی را به جهان شناسانده است، مینیاتور و فرش ایرانی است. مینیاتور با توجه به قدمت و اصالت منحصر به فردی که دارد، همواره بهترین معرف هنر ایرانی و حتی انعکاس دهنده اعتقادات مذهبی ایرانیها بوده است. با این حال هیچ سینماگری نسبت به ساخت زندگی استاد فرشچیان به عنوان استاد بنام این عرصه تمایلی نشان نمیدهد.
در دورهای که سینماگران به خاطر برخوردار نبودن از مضامین بکر و فیلمنامههای درخور توجه گیشه و البته مردم را از دست میدهند و حتی فیلمهای کمدی با فرمول به نسبت جدید استفاده از چندین سوپراستار گیشهپسند باز هم شکست میخورند و در دورهای که بسیاری از قصههای فیلمهای ایرانی حتی آنهایی که سعی میکنند از آثار شاخص خارجی وام بگیرند و فیلمنامهای آداپه شده ارایه کنند، توجه به نحوه زندگی و میزان توجه آثار هنرمندان شاخص عرصه تجسمی که در ایران و جهان مشهور هستند، میتواند بسیار گیشهپسند باشد.
البته زمانی اینگونه فیلمها از جذابیت برخوردار میشوند که با خلاقیتها، قصهپردازیها و فضاسازیهای مناسبی همراه شده باشند. روایت معمولی و بدون فراز و فرود یا بیانی ساده، از قصه زندگی هنرمندان برای هیچکس جذابیت ندارد، بلکه بیان برخی از ناگفتهها یا معرفی زوایای روحی و احساسات عمیق این هنرمندان و حتی مشکلات مالی یا هنری که طی سالهای مختلف با آن دست به گریبان بودهاند، میتواند مخاطبان بسیاری را به سینماها جذب کند.
مازیار شیبانیفر