به گزارش خبرنگار سینمایی هنرآنلاین، با نگاهی گذار به روند و کیفیت فیلمهای ساخته شده در ژانر طنز و فیلمهای کمدی، طی سه دهه بعد از انقلاب، میتوان روند اوج و فرود سینما کمدی را به وضوح مشاهده کرد. در دو دهه نخستین(۶۰و۷۰) شاهد ساخت آثار سینمایی طنز به دور از هرگونه لودگی و سطحینگری بودیم، که در آنها سازندگان تلاش میکردند تا مخاطب خود، را ورای داستانشان متوجه هدف مشخصی بکنند، از جمله فیلمهای موفق دهه اول که میتوان از آنها یاد کرد؛ "اتوبوس"، "آپارتمان شماره۱۳"، "اجاره نشینها"، "خواستگاری"، "زرد قناری"و... را میتوان نام برد. در دهه دوم نیز با توجه به اینکه فیلمهای طنز وارد عرصهای جدید شدند، فیلمهایی همچون "لیلی با من است"، "دیگه چه خبر"، "مرد عوضی"، "تحفه هند"، و... تولید و اکران شد که همه آنها علاوه بر آنکه در زمان نمایش خود با استقبال گسترده مخاطب روبرو شدند، هنوز هم پس از گذشت سالها مخاطب از تماشای دوباره آنها علاوه بر اینکه احساس خستگی نمیکند، بلکه با لبخندی که حاکی از رضایت همه جانبه او است، مجددا با فیلم ارتباط برقرار میکند. این روند تا یکی دو سال ابتدایی دهه سوم هم که شاهد تولید
فیلمهایی مثل "دختر شیرینیفروش"، "نان و عشق و موتور هزار"، "توکیو بدون توقف"، "مارمولک"، "مکس" و "آتشبس" هستیم، به شکلی تازهتر ادامه داشت. اما روند رو به رشد ساخت و اکران فیلمهای کمدی که به نمونههایی از آنها اشاره کردیم از همین سالها به مرور با استفاده کارگردانها از بازیگران طنزهای تلویزیونی و گرایش به استفاده از فیلمبرداری ویدئویی برای کم کردن هزینه تولید و کم توجهی به محتوی به بهانه حفظ بدنه سینمای ایران، همچنین به موازات این رویکرد، سخت شدن شرایط اقتصادی در جامعه، حرکت سینمای طنز به سوی فتح گیشهها میل بیشتری پیدا کرد و به امروزی رسید که در این ژانر یافتن فیلمی که از همه جهت قابل توجه باشد، در نایابی است. تولید و اکران آثاری همچون "شارلاتان"، "چپ دست"، "ده رقمی"، "زن بدلی"، "دلداده"، "هرچی تو بخوای"، "زندگی شیرین"، "پسر تهرونی"، "چشمک"، "کیش و مات"، "دختر میلیونر"و... نمونهای از فیلمهای تولید شده این سالهاست که گیشه هدف اصلی شان بوده و حرفی برای گفتن نداشتهاند. چاپلین هم دیگر نمی تواند سینمای کمدی را رونق دهد خمسه بازیگر باسابقه کمدی سینمای ایران، کمدی را نیاز جامعه ایران
دانست و با اشاره به حذف سینما از سبد کالاهای فرهنگی خانوادهها و پر هزینه شدن این تفریح، گفت: اگر سازنده کمدی که اکران میشود چارلی چاپلین هم باشد باز مردم به سینما نمیروند. وی افزود: ماجرا این است فیلمی با کلی هزینه و آرزوی سازنده و تهیهکنندهاش ساخته میشود، اما فروش نمیکند. در مقابل کارگردان دیگری فیلمی میسازد که اتفاقا پر فروش هم می شود. فکر میکنم با توجه به نیاز جامعه فیلم کمدی است که این روزها فروش می کند و آن وقت همه می روند به سراغ ساخت فیلم کمدی و طنز، ماجرا به همین سادگی است. خمسه اضافه کرد: باید توجه داشت که این مسئله در حکم زنگ خطری است برای جامعهای که مردماش رو به عبوس بودن میروند. در جامعهای که خنده به عنوان یک رفتار کم کم رو به فراموشی است یک زنگ خطر به صدا درمیآید، یعنی اینکه جامعه بحران دارد و یک هشداری است برای مسئولین و مدیران. مردم نیاز به مفر و گریزگاه دارد و هیچ گریزگاهی دم دستتر از سینمای کمدی نیست. به طور مثال من امروز خیلی عصبانی و افسرده هستم. به جای اینکه بروم مادر زنم را بکشم و یا با ماشین همکارم و یا تهیهکنندهای را زیر بگیرم! به جایش میتوانم بروم سینما و دوساعتی
از سختی، فشار و استرس جامعه و زندگیام دور شوم و بخندم و روح و روانم ریکاوری و بازسازی شود. برای همین موضوع است که معتقدم برای بخش از مردم عبوس جامعه ما فیلم کمدی یک نیاز است. اهمیت تنوع ژانر در اکران در همین راستا، رامبد جوان، کارگردان فیلم سینمایی "ورود آقایان ممنوع" با اشاره به اینکه در عرصه سینمای کمدی شجاعت از شرطهای اصلی ورود یک کارگردان به این عرصه است، معتقد است؛ در سینمای ایران برای انتخاب بازیگران کمدی نوعی محافظهکاری وجود دارد که جنبههای مخربی تاکنون داشته و سبب شده به کلیشهها پناه ببریم. رامبد جوان افزود: هر چقدر فیلمهای اکران متنوع باشند برای مردم جذابیت بیشتری دارد، زیرا قدرت انتخاب پیدا میکنند. یک فیلم خوب در یک دوره اکران تماشاگر را ترغیب میکند به فیلم دیدن و موقعی که مخاطبی به همراه خانوادهاش میرود، فیلم چه کمدی و یا اجتماعی باشد، باعث استقبال و ارتباط مخاطب میشود و این مسئله باعث میشود مخاطبان برنامهریزی دائمی برای فیلم دیدن در موقعیتهای بعدی داشته باشند. این بازیگر و کارگردان موفق عرصه کمدی اضافه کرد: موقعی که فیلمها در یک ژانر مشابه اکران میشوند تماشاگر
رغبتی به دیدن همه فیلمها ندارد و خیلی از فیلمهای اکران که میتواند شامل فیلم کمدی باشد در این وسط میسوزد و دیده نمیشود. وی در اینباره توضیح داد: اگر به اکران سینمای آمریکا با دقت نگاه کنیم تنوع ژانری در آن دیده میشود؛ فیلم انیمیشن، کمدی، درام، تاریخی و اکشن در برنامه اکران ماهیانه وجود دارد. این تنوع ژانری به مخاطب قدرت انتخاب میدهد و ارتباطش با سینما رفتن قویتر میشود. بازیگر مجموعه تلویزیونی "خانه سبز"، فیلمنامه خوب، کارگردانی درست، عوامل حرفهای و کاربلد و بازیگران مسلط به مدیوم کمدی را از عوامل موفقیت یک فیلم کمدی اثرگذار برشمرد و گفت: همیشه در سینمای ایران و به ویژه در انتخاب بازیگران کمدی یک نوع ترس و محافظهکاری وجود دارد که جنبههای مخربی هم تاکنون داشته و باعث شده به کلیشهها پناه ببریم. معتقدم شجاعت شرط اصلی حضور در عرصه کارگردانی و بازیگری سینمای کمدی است. بازیگر طنز باید روحیه طنز داشته باشد ویشکا آسایش؛ بازیگر سینما، که در سالهای اخیر در دو فیلم کمدی پرفروش "ورود آقایان ممنوع" و "خوابم میآد" حضور داشته، معتقد است؛ بازیگری که کم حوصله است و روحیه طنز ندارد به راحتی
نمیتواند نقش کمدی بازی کند. آسایش گفت: معتقدم به عنوان بازیگر باید این توانایی را داشته باشم که بتوانم هر نوع نقشی را در هر ژانری بازی کنم. اما بازیگرانی که روحیه طنز دارند راحتتر میتوانند در فیلمها موقعیتهای کمدی را بازی و موقعیت طنز موجود در داستان را با روحیه خودشان همخوان کنند تا نقش برای مخاطب قابل باورتر شود. بازیگری که کم حوصله است و روحیه طنز ندارد به راحتی نمیتواند نقش کمدی را بازی کند. این بازیگر در ادامه تصریح کرد: میتوان با تمرین و ممارست هم در کار کمدی موفق بود ولی استعداد و نبوغ ذاتی هم در این قضیه نقش و سهم زیادی دارد. هر سوژه ای نه... شقایق فراهانی، یکی دیگر از بازیگران سینما که فیلم کمدی "خنده در باران" را در اکران دارد هم در اینباره گفت: بازیگران زن سینمای ایران مانور کمی برای حضور در نقشهای کمدی و طنز دارند. وی افزود: البته کارشناس و تحلیلگر سینمای کمدی و ویژگیهای خاص آن نیستم، اما در حوزه سینمای کمدی آدمهای مولف و داری سبک منحصربفرد و خاصی زیادی وجود دارند. چارلی چایلین و باستر کیتون از این جمله هستند. فراهانی ادامه داد: در کشور ما بخصوص برای بازیگران زن
مانور کمی برای حضور در نقشهای کمدی و طنز وجود دارند و به همین خاطر است که نویسندگان با احتیاط و تردید به سراغ حضور زن در کارهای طنز می روند. وی توضیح داد: بیشتر این ترس و احتیاط ریشه تاریخی دارد و به خصوص در این چند ساله به دلیل شرایطی که در سینمای ایران حاکم شده است، نمی شود به سراغ خیلی از سوژهها و موقعیتها رفت؛ زیرا ممکن است بعد از ساخته شدن، فیلم دچار مشکل و ممیزی شود. با خیلی از موارد، موقعیتها و آدمها نمی شود شوخی کرد، زیرا آستانه نقد پذیری خیلی از ماها پائین است و سریع واکنش نشان می دهیم. فیلم های کمدی با مدیوم تلویزیونی سروش صحت، کارگردان مجموعه تلویزیونی "ساختمان پزشکان" نیز معتقد است؛ دقت به رفتار آدمها زمینهای برای پیدا کردن موقعیتهای طنز و کمدی است. صحت گفت: به این نوع تقسیمبندیها که بخواهیم حکم قطعی بدهیم که مثلا همه فیلمهای سینمای کمدی ساختار تلویزیونی دارند اعتقادی ندارم. فیلمهایی در سینمای ایران ساخته میشوند که بیشتر مناسب مدیوم تلویزیون هستند و برخی دیگر ساختار درست سینمایی دارند.