سرویس معماری هنرآنلاین : پنجم ماه اوت سال ۲۰۱۶ میلادی بازیهای المپیک در شهر ریو دو ژانیرو کشور برزیل افتتاح خواهد شد. ایکوموس خواستار آن است که روز جهانی بناها و محوطههای تاریخی را در این سال به میراث ورزش اختصاص دهد. چرا که ورزش از سرآغاز بشریت تا کنون در حال گسترش بوده، و شواهدی از تنوع تأسیسات و تسهیلات مرتبط با مشق آن برجای مانده، که بسیاری از آنها، حامل ارزشهایی برجسته در زمینههای رشد و پیشرفت معماری، هنر و فنون هستند.
پیشینۀ ورزش به قدیمیترین فرهنگهای باستانی بشریت باز میگردد، و میتواند رسوم و عادات اجتماعی، و اینکه چگونه برخی از مهارتها به دست بشر توسعه یافته است را برای ما آشکار سازد. نقاشیهای غارنشینان ماقبل تاریخ در برخی از مناطق جهان، صحنههایی از دو، کشتی، و شنا را نمایش میدهند. در مصر باستان، همانگونه که در بناهای تاریخی برجای مانده از این تمدن متجلی گشته، انواع مختلف بازی با توپ، و نیز ورزشهای گوناگونی چون کشتی، شنا، قایقرانی، و دومیدانی، از دیرباز رواج داشته است. نهادینه شدن ورزش برای نخستین بار و بطور رسمی در یونان باستان و از طریق بازیهای المپیک صورت گرفت، که اولین آنها در سال ۷۷۶ قبل از میلاد به وقوع پیوست، و برگزاری آن تا سال ۳۹۳ میلادی در المپیا ادامه یافت.
از قرون وسطی به بعد، کلیۀ جوامع روستایی انگلستان و ایرلند، در بازیهای خشونت آمیزی با توپ، با یکدیگر به رقابت میپرداختهاند، در حالیکه در فلورانس، بازی فوتبال فلورانسی در ابتدا تنها در میان اشرافزادگان مرسوم بوده است. ورزشهای رزمی نیز، همچون شمشیر بازی و نیزه بازی سواره، در سراسر اروپا طرفدارانی در میان اشرافزادگان داشته است.
در حالیکه منشأء ورزشهای تیمی همچنان موضوع بحث میباشد، برخی از ورزشها از طریق استعمارگری اروپا در جهان گسترش یافت. با افزایش اوقات فراغت ناشی از ظهور عصر صنعتی، ورزش از حالت نخبهگرایی درآمده، و در دسترس همگان قرار گرفت. از سال ۱۸۹۶ میلادی به بعد، بازیهای المپیک امروزی و جام جهانی فوتبال، که نخستین گونهی آن در سال ۱۹۳۰ میلادی به وقوع پیوست، به دو رویداد مهم بینالمللی تبدیل شدند. امروزه مسابقات تنیس و اتومبیلرانی نیز توجه بسیاری از عموم را به خود جلب کردهاند.
ورزش سبب شد تا تسهیلات زیرساختی خاص، همچون استادیومها، زمینهای بازی، رینگهای مبارزه، ورزشگاهها و غیره ایجاد شوند، که نه تنها گواهیای بر رشد و توسعۀ ورزش میباشند، بلکه نشانگر تکامل مفهوم معماری، به کارگیری تکنولوژی، و بیان زیباییشناختی در طول زمان هستند. بسیاری از بناها و مجموعههای ورزشی، از استادیومهای یونانی و رومی، و یا زمینهای بازی با توپ در آمریکای مرکزی گرفته، تا تسهیلات مجهز به تکنولوژی پیشرفته که امروزه در سراسر جهان دیده میشود، تبدیل به بخشی از میراث فرهنگی ما شدهاند و حامل ارزشهای بسیار مهمی در رابطه با تاریخ، معماری و فنون هستند. در مواردی دیگر، فعالیتهای ورزشی فضاهای شهری یا مناطق خاصی را مورد بهرهبرداری قرار دادهاند. بسیاری از این اماکن ورزشی، یا محافظت شده هستند، و یا جزئی از محوطهها و مناطق محافظت شده میباشند، و جای بسی تأسف است که برخی دیگر، به فهرست عناصر میراث شناخته شده راه نیافتهاند، و در نتیجه، در معرض بیتوجهی و زوال قرار دارند.
هدف از اختصاص دادن روز ۱۸ آوریل ۲۰۱۶ به میراث ورزش، تجلیل از نقش ورزش در بهبودی بخشیدن به زندگی بشر است. این کار از طریق شناخت و ارج نهادن به گونههای خاصی از بناها و محوطهها، و ارتقاء آگاهی و حساسسازی عموم نسبت به ارزشهای آنها، و همچنین نقشی که در شکلدهی هویت فرهنگی اجتماع مربوطه، در سطوح محلی، ملی، و منطقهای ایفا میکنند، صورت میگیرد.
از اینرو، از کمیتههای ملی ایکوموس دعوت میشود تا در رابطه با میراث ورزش، فعالیتهایی را از قبیل برگزاری همایش، سخنرانی، و میزگرد، انتشار اطلاعیۀ مطبوعاتی، و بازدید از میراث ورزشی ترتیب دهند. هدف از این فعالیتها حساسسازی و ارتقاء آگاهی عموم نسبت به ارزشهای این میراث، و در مواردی، نسبت به فراهمسازی شرایط لازم برای حفاظت مناسب از آن میباشد. کمیتههای ملی ترغیب میشوند تا از ذینعان و جوامع محلی دعوت به عمل آورند تا با حضوری فعال در این بزرگداشت شرکت نمایند.