سرویس معماری هنر آنلاین: موزه ایران باستان یکی از گنجینههای ارزشمند ایران است که درچند سال گذشته شاهد کوششهای گوناگونی مانند، تشکیل کمیتۀ پژوهشی برای هدفمندی و تعیین مسیر پژوهش و از سوی دیگر گسترش فضای نمایش یادگارها با دراختیار گرفتن بناهای پیرامون موزه فعالیت میکند. این موزه برای جامعه باستانشناسی، دوستداران تاریخ و فرهنگ ایران، جایگاهی مناسب برای پژوهش و آشنایی با جهان دیرین نیاکانمان است.
موزه ملی ایران مانند سایر موزههای جهان دارای قسمتهای جداگانه حفظ و نگهداری سکهها و مهرهای ارزشمند ایران است. برای اولین بار پیشنهاد ایجاد مکانی به نام موزه توسط مرتضی قلی هدایت صنیع الدوله عنوان شد. وی میخواست اداره عتیقات برای سامان دهی وضع کاوشهای تجاری ایجاد کند.
اولین موزه در ۱۲۹۱ به نام موزه ملی در یکی از اتاقهای بزرگ وزارت معارف در سمت شمال بنای مدرسه دارلفنون تشکیل شد که دارای ۲۷۰ شی بود. سپس به تالار آیینه کاخ مسعودیه منتقل شد.
بعد از کاوشهایی در تخت جمشید ضرورت داشتن موزه ملی جدیتر شد و طراحی آن به فرانسویان سپرده شد. به همین منظور آندره گدار مهندس فرانسوی در سال ۱۳۰۸ کارش را در ایران آغاز کرد. این بنا در سال۱۳۱۶ به پایان رسید.
موزه با ده هزار متر مربع در چهار طبقه افتتاح شد. گدار این ساختمان را به سبک معماری ایرانی و با الهام از ایوان بلند طاق کسری طراحی کرد. در این طرح وجود یک حیاط مرکزی و ورودی طاق ضربی و استفاده از آجرهای قرمز و ستونهای تزئینی، شاخصههای معماری کاخ کسری تیسفون و کاخ اردشیر فیروزآباد متعلق دوره اشکانی و ساسانی را بهوضوح نشان میدهد؛ که چنین طرحی کاملا متناسب با اهداف و فعالیتهای موزه ملی بود. ساخت این موزه با همکاری آندره گدار و معماری حاج عباس قلی معمار باشی در سال ۱۳۱۴ آغاز و پس از ۲ سال مورد بهرهبرداری قرارگرفت.
در حال حاضر موزه ملی شامل دو موزه ایران باستان و دوران اسلامی است. این موزه با مساحتی در حدود بیست هزار متر مربع و سیصد هزار شی مهمترین موزه کشور است.
گفته میشود از اشیاء موجود در موزه تنها هزار شی آن به نمایش گذاشته میشود. ولی مخازن مجموعههای بسیار پر باری را در بر میگیرد. بخشهای پیش از تاریخ، تاریخ اسلامی، مهر و سکه از زمان ایجاد موزه وجود داشتهاند. و کتابخانه نیز از همان زمان تاسیس، فعالیت داشته است.
پیش از گشایش سازمان میراث فرهنگی و آمیخته شدن واحدهای گوناگون در یکدیگر ازجمله، کانون باستانشناسی که تا سال ۱۳۶۵ در کنار موزه ملی بود، پیوندهایی بین این دو کانون وجود داشت و موزۀ ذخایر به مجموعه پربار یادمانهای موزه افزوده شد که دورههای پیش از تاریخ، تاریخ و دوره اسلامی را در بر میگیرد.
در دهههای گذشته شماری از بخشهای پژوهشی موزه افزایش پیدا کرده است از جمله، پارینه سنگی و نیز باستان جانورشناسی که در کنار پارینه سنگی در ساختمان روبه روی موزه قرار دارد؛ همچنین بخش پژوهشهای سفال که به بانک سفال معروف است. درکنار اینها، بخش حفاظت و مرمت است که یکی ازپویاترین بخشهای مرمت در سراسر کشور به شمار میآید و در حدود هفت نفر در آنجا مشغول به کار هستند.
یکی از بخشهای ویژه موزه، کمیته پژوهشی است که تشکیل آن درهدفمندی و تعیین مسیر، تاثیرگذار بوده است. این کمیته دو سال پیش کار خود را آغازکرد. بدین ترتیب طرح نامهها و مواردی که درخواستکنندگان طرحهای پژوهشی موردی و پژوهشی بلند مدت، میان مدت و کوتاه مدت را در قالب فُرم ارایه میدهند در کمیته مورد بررسی قرار میگیرد. کمیته افزون بر پژوهشهای بیرون از موزه در تعیین مسیر طرحهای درون موزه هم نقش تعیین کننده دارد.
مهناز عبدالله خان گُرجی رئیس موزه ملی ایران اعلام کرد: موزه ملی امروز پاسخگوی یادمانهای ملی ایران نیست بنابراین گشایش موزۀ دیگری برای دورهاسلامی را در پیش داریم، برنامۀ سنگینی که امیدواریم تا پایان امسال به بار نشیند.
وی ادامه میدهد: طرح موزههای ملی در سازمان میراث فرهنگی در دست بررسی است.
در این طرح بنا شده است موزه با بهرهگیری بناهای اطراف گسترش پیدا کند.
گرجی همچنین خبر از پیوند سازمان محیط زیست با موزه ملی را داد و اعلام کرد: نتیجه همکاری با سازمان محیط زیست نمایشگاه آثار دویست هزار سال همبودی انسان و جانوارن در ایان بوده است.
همچنین قرار بر این است که موزه ملی با سازمان صنایع معادن نیز همکاریهایی صورت دهد و نمایشگاهی در پیوند با صنعت فلزکاری برگزار کند.
فعالیت موزه ملی در جای خود حرکتی موثر است، اما باید گفت ما امروز نیاز به موزه تازهای داریم که ضرورت ساخت آن احساس میشود.
علاوه بر کشف هر روزه گنجینههای مهم در سراسر کشور باید گفت گنجینههای دیگری از جمله آثار و هنرهای معاصر نیز به جایگاه تازهای نیاز دارند.
موزهاز نخستین ابزارهایی است که انسان برای ثبت تغییرات فرهنگی ابداع میکند. اینکه ما اکنون تا چه میزانی امروزی هستیم و به امروز تعلق داریم، جامعۀ ما به چه نسبتی تغییر یافته است، چه سنتها و ارزشهای تاریخی یا پیش از تاریخ در فرهنگ معاصر ما برجاست، چه سنتهایی را خود مبدع بودهایم، و چه سنتها و ارزشهایی را به دیگران دادهایم، یا از دیگران گرفتهایم، تا چه حد جامعهای متکی به خود هستیم پرسشهای بیشمار دیگری را که در مقولۀ تغییرات زندگی در پی پاسخ آنهاییم، میتوانیم در موزهها بجوییم. و ضرورت ساخت موزه از همینجا بر میآید.
انتهای پیام/