سرویس معماری هنرآنلاین؛ نشست "منظر سکونت‌گاه‎های کوهستانی" به همت انجمن مفاخر ایران برگزار شد. این نشست که یکصد و سی وسومین نسشت از سلسله نشست‌های گفتمان هنر و معماری انجمن مفاخر معماری بود، با هدف بررسی رابطة میان طبیعت کوهستانی و بافت سکونتگاه‎های کوهستانی و اقدامات و طرح‌های در دست انجام جهت بهسازی بافت سکونت‎گاه‎های کوهستانی در باغ موزة قصر برگزار شد.

در آغاز برنامه فیلم مستندی دربارة روستای "اورامان" واقع در استان کردستان پخش شد. در این مستند سی دقیقه‌ای روستای اورامان به عنوان یک روستای نمونه کوهستانی به منظور معرفی بافت روستایی و رابطة آن با فرهنگ بومی روستا در سالن نشست پخش شد.

بهسازی منظر بافت با ارزش روستایی

در ادامه نشست، مهرداد هاشم زاده به عنوان اولین سخنران برنامه، با اشاره به ظرفیت‌های توریستی منظر سکونت‌گاه‌های روستایی بر اهمیت بهسازی و طرح‎های هادی روستایی تأکید کرد. وی در ادامه اظهار داشت کم شدن فاصلة روستا با شهر از نظر کیفیت زندگی و محیط از مولفه‌های مهمی است که باید در طرح‌های بهسازی و هادی روستایی لحاظ شود. وی سپس گزارشی از طرح بهسازی بافت با ارزش روستایی ارائه کرد. این طرح که با همکاری بنیاد مسکن انجام گرفته، با هدف متناسب کردن برخی فضاهای عمومی و مراکز تجمع در چند روستا با بافت و محیط روستایی همان در دست اقدام است. مهرداد هاشم‌زاده برخی از الگوهای پیشنهادی و طرح‌های مرمتی در دست اقدام در چند روستای کوهستانی کشور را معرفی، و تناسب آن با فضای سکونت‎گاهی روستا را بررسی کرد. وی برای نمونه به ظرفیت بهسازی محل امامزاده و یا چشمه‌سارها در چند روستا اشاره کرد و اظهار داشت بهسازی متناسب با محیط این اماکن به دلیل ظرفیت آنها در تعاملات اجتماعی و ایجاد همبستگی اجتماعی اهمیت دارد. ایشان همچنین با ارائة تصاویری از یک خانة اربابی در روستای ورز واقع در شمال اراک، خانه‎های قدیمی و در حال تخریب برخی روستاها را از امکانی دانست که می‌توان برای آنها الگوهای پیشنهادی و طرح‎های مرمتی ارائه کرد.

فضاهای باز، جایش را به فضاهای بسته داده است

همچنین در این نشست، نگار جوکار دقائقی دربارة جایگاه عناصر معماری در منظر و مفاهیم اجتماعی منظر سکونت‎گاه‎های روستایی سخن گفت. وی با ارائة تصاویری از روستای زیارت به وجود فضای نیمه خصوصی بین کوچه و خانه‌ها اشاره کرد و اظهار داشت فضاهای باز و برون نگر و محیط مشترک میان خانه‌ها امروزه جایش را به فضاهای بسته می‌دهد که این موضوع به نوبة خود بر شکل یکپارچه روستا تأثیر تخریبی دارد. وی دلیل توجه به روستاها برای حفظ منظر و فضاهای رو به بیرون را ویژگی‌هایی دانست که در نسبت با شهرها اصیل‌تر مانده‌اند. نگار جوکار در ادامه سخنان خود بیان داشت که وجود فضاهای مشترک که از تعامل اجتماعی میان مردم حکایت دارد مدت‎هاست که در شهرها از بین رفته و در روستاها نیز در حال از بین رفتن است.

از فرهنگ سکونتگاه روستایی شناخت نداریم

انوشه منصوری و پرویز طلایی نیز از دیگر مهمانان نشست بودند که بخش گفتگوی نشست را برگزار کردند. در این بخش ابتدا انوشه منصوری بیان داشت برای آنکه بتوانیم خصوصیات سکونت‌گاه‎ها را دسته بندی کنیم از مناظر کوهستانی، کویری و یا ساحلی سخن می‎گوییم. وی در ادمه گفت دلیل ناپایدار بودن مناظر روستایی، عدمِ شناخت خود ما از سکونتگاه‌ها و فرهنگ و آداب و رسوم کهن است. وی با بیان اینکه این امکان وجود دارد که بتوان با تدبیر کافی زندگی روستایی را به تناسب روستا سازماندهی کرد، از طرح‌های هادی روستایی انتقاد کرد و گفت این طرح‎ها فقط با استفاده از چند تصویر و چند دانشجو انجام می‌گیرد که طبعاً نمی‎تواند نحوة زندگی و خواست مردم و فرهنگ آنان را منعکس کند. انوشه منصوری در ادامه تصاویری از چند روستای کوهستانی مختلف، از جمله روستاهای اسپیدان، اورامانات، بوژان، پالنگان در نواحی مختلف کشور ارائه کرد و بر وجود خصوصیات مشترک این روستاها در موضوع رابطة بافت سکونتگاهی آنها با طبیعت تأکید کرد. وی بیان داشت در این روستاها معماری طبیعی با ویژگی انسان‌های بومی ارتباطی تنگاتنگ دارد. همچنین در این معماری از دانش و مصالح بومی استفاده شده است و نیز بافت و فضای آن با عملکرد روستا و شرایط فرهنگی مردم آن انطباق دارد.

فضاهای روستایی نمونة معماری خودکفا و پایدار است

پرویز طلایی نیز در انتهای نشست با تأکید بر اینکه فضاهای روستایی نمونة معماری خودکفا و پایدار است، بیان داشت برای بهسازی محیط و جلوگیری از ورود بافت‎های نامتناسب در روستا باید از جامعه‌شناسان و مردم‎شناسان استفاده کرد و روحیات و فرهنگ‌های روستایی و گذشتة آن را کشف کرد. وی با بیان اینکه باید معماری، و به خصوص معماری روستایی، را از همة ابعاد مد نظر قرار داد، تأکید کرد بافت شهری نباید در روستا تزریق و تحمیل شود.

انتهای پیام/

حسن امیری آرا