سرویس معماری هنرآنلاین: باغ و فرهنگسرای نیاوران از آثار به جا مانده از معماری پهلوی دوم است که به خاطر ارزشهای والای معماری و تاریخی به فهرست آثار ملی کشور درآمده، اما به نظر میرسد این اثر نیز در چند سال گذشته از دخل و تصرفهای رایج در حوزه معماری در امان نمانده است.
روز گذشته، صفحه شخصی کامران دیبا از معماران مطرح کشور و طراح این باغ و فرهنگسرا با انتشار عکسها و گزارشهایی از وضعیت کنونی این بنا، به طرح این مسئله پرداخت که آیا میتوان اصالت معماری یک بنا را با دخل و تصرف در آن مورد تجاوز قرار داد؟
همان طور که در این عکسها اشاره شده، در قسمتهای A و B به قرنیز یا پوششهای اضافی، سطوح غیر اورژینالی افزوده شده که اصالت این بنای تاریخی را با مشکل مواجه میکند.
در طرح اصلی این فرهنگسرا، هیچ پوشش و لبهای برای پلهها در نظر گرفته نشده بوده و از سوی دیگر، به هیچ عنوان اختلاف ارتفاع بین پلهها وجود نداشته، اما آنچه روشن است همزمان با تعمیر کف حیاط فرهنگسرا در چند سال گذشته چنین تغییراتی در بنا به وجود آمده است و ادعا شده که این موارد میتواند به بروز حادثه برای بازدیدکنندگان فرهنگسرا منجر شود. در مورد ادعای مطرح شده فارغ از توضیحات حاشیه چند سوال مهم در میان است: اول اینکه آیا ایجاد لبه برای یک ردیف پله تا این اندازه میتواند به اصالت معماری یک بنا صدمه بزند؟ و سوال بعدی اینکه چرا در فرآیند بهسازی بناهای تاریخی هر گونه اعمال سلیقهای بدون رعایت حفاظت بنا صورت میگیرد؟ در پاسخ به سوال اول، دکتر سیروس باور، استاد دانشگاه و چهره برجسته معماری کشور به هنرآنلاین درباره اهمیت طراحی جزئیات این بنا میگوید. به گفته او، معمار در این اثر طراحی جزئیاتی چون پلهها را تا اندازهای مهم میدانسته که به طور دقیق به آن اشاره و آن را به عنوان عضوی زائد در معماری بنا در نظر نگرفته است.
باور همچنین تاکید میکند که به هر حال، از آنجایی که این اثر در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده، این گونه برخوردها میتواند شائبه تغییرهای بیخبر در دیگر بناهای کشور را به میان آورد که از سویی باعث ایجاد هزینههای اضافی در پروسه مرمت بناست و از سوی دیگر باعث حفظ نشدن سنت تاریخی معماری کشور میشود. از سوی دیگر در پاسخ به سوال دوم نگاههای متفاوتی به مسئله اصالت معماری مطرح است. گروهی از پاسخدهندگان، اصالت طراحی یک بنا را جزئیات آن ندانسته و گروهی دیگر هر عنصری از فرهنگسرای نیاوران و حتی باغ آن را جز اثر دانسته و دخل و تصرف در آن را خدشهدار کردن اصالت معماری آن اعلام کردهاند.
میس وان دورو، از معماران برجسته جهان معتقد است که "شاهکار خداوند را باید در ذرات جستجو کرد" و اشاره او به جزئیاتی است که هر چند در یک دید کلی به چشم نمیآیند اما همگی توسط یک تفکر منسجم در بنا، طراحی شدهاند و دخل و تصرف آنها میتواند به اورجینال بودن اثر معماری آسیب وارد کند. انتهای پیام/