سرویس معماری هنرآنلاین : دوره سلجوقیان یکی از مهمترین دوره‌های معماری اسلامی است که شاهکارهایی را از جنس مسجد در کل امپراطوری آن روزگار به جا گذاشته. بارها از مسجد جمعه اردستان به عنوان یکی از نمونه‌های درخشان معماری مسجد در این دوره سخن گفته‌اند اما تاکنون کمتر به مسجد جمعه زوره اشاره کرده‌اند. مسجدی که علاوه بر داشتن تمام ویژگی‌های معماری اسلامی سلجوقی، سکوت و آرامش را به دل مومنان نمازگزار آن روزگار می‌رسانده است.

زوره کجاست؟

شاید حتی در روزگاری که مسجد جمعه در زوره ساخته شده، ساختار این شهر قابل مقایسه با امروز نباشد اما امروز از زوره، واحه‌ای مانده در حاشیه غربی کویر مرکزی ایران که نگین معماری کویری این بخش از کشور را در خودش جای داده است.

کاشی‌های آبی قرار گرفته در مناره آجری این بنا از دور چشم را می‌نوازد و نمازگزاران را با رنگ آبی آسمان پیوند می‌دهد اما حجره محراب مسجد که نمونه‌ای از بهترین و ظریف‌ترین گچ‌بریهای دوره سلجوقی را در خود جای داده، لحظه اتصال نمازگزار با حس معنویت این بنای آجری است.

معماری کویری بنا، سادگی و آرامش را منتشر می‌کند. مسجد در درون بافتی کاملا سنتی است و شهر کوچک چون صدفی آن را در برگرفته است. نزدیکی رنگ بنا (رنگ آجری پوسته بنا) با کویر نشانه‌ای از ارتباط مصالح سازنده مسجد با روح کلی فضاست.

زوره، مسجدی از روزگار سلجوقی

درباره ویژگی‌های معماری دوره سلجوقی سخن بسیار گفته شده است. معماری که ظرافت را در کنار ساختار قدرت‌مند قرار داده و اوجش را می‌توان با تلفیق گچ‌بری‌ها و کتیبه‌ها و معماری آجر سراغ گرفت. در مسجد زوره این ساختار با ویژگی اقلیمی بنا بدل به نگین کویر مرکزی ایران شده است.

مسجد جمعه زوره بر اساس طرح کلی چهار ایوانی روزگار ساسانی بنا شده است، درست شبیه به دیگر مساجد تاریخی این دوره که همگی چهار ایوانی بوده و با طاق‌نماهای دیواری هستند.

گنبد در معماری روزگار سلجوقی، جایی بر روی گوشواره یافت تا بزرگتر و چشم‌نواز تر شود. در مسجد جمعه زوره، گنبد با نمای آجری‌اش، بیش از گنبدهای دیگر بزرگ شده و دهانه‌ای قابل توجه دارد.

اهمیت سر در مسجد را هم نباید نادیده گرفت. سر در یکی از اصلی‌ترین ملاک‌های هویتی مسجدسازی در دوره سلجوقیان بوده و مسجد زوره سردر زیبایی دارد که از دور، هر بیننده‌ای را به خود می‌خواند.

بنای این مسجد، آجری و تزیینات آن شامل خطوط و نقوش هندی به صورت مهر در آجر، گچبری ، کاشی ساده معرق و کتیبه‌هایی به خط کوفی و نسخ است.

انتهای پیام/