سرویس معماری هنرآنلاین : مسجد امام خمینی همواره یکی از مکان‌هایی است که سیاحان و گردشگران از قدیم ایام به دیدن آن می رفتند. ژاک موریه هم یکی از این سیاحان است. او به سال 1222 هجری قمری به تهران آمده بود و در سفرنامه‌اش می نویسد:"ساختمان این مسجد ناتمام است. این مسجد مانند دیگر مسجد شاه‌های زمان فتحعلی شاه در سمنان ، قزوین و بروجرد، مناره نداشته است و دو مناره فعلی مسجد از آثار زمان ناصرالدین شاه است که ضمن تعمیرات کتیبه سر در شمالی مسجد در سال 1307 هجری قمری به طرفین ایوان شمالی افزوده شده است."

مسجد امام خمینی (ره ) نزدیک سبزه میدان است و در اصلی آن در ضلع شمالی خیابان پانزده خرداد قرار دارد. این بنا سال‌های سال مقر اصلی خیلی از اتفاقات تاریخی ایران بوده است. از دوران مشروطه بگیر تا انقلاب اسلامی.

پر بیراه نیست که آن را شاهد عینی مهمترین اتفاقات تاریخی ایران می دانند، یکی از آن اتفاقات مربوط به‌ حاج‌علی رزم‌آراست، نخست وزیر ایران که در همین مسجد توسط خلیل طهماسبی ترور و کشته شد. اسدالله لاجوردی نیز که در مغازه‌ای در بازار تهران توسط اعضای سازمان مجاهدین خلق ترور شده بود، (هنگام انتقال به بیرون از بازار) در این مسجد درگذشت.

این مسجد هم زمان با اوج‏گیری نهضت امام خمینی(ره) در سال 1356و حوادث منتهی ‏به انقلاب اسلامی در 22 بهمن 1357 محل تجمع انقلابیون، توزیع اعلامیه و محل تبادل اطلاعات شد و یکی از پایگاه‌های مهم بازاریان در قیام پانزدهم خرداد 1342 بود. در همین مسجد بود که اعتراضات علیه انتخابات دوره بیست و یکم مجلس به اوج رسید.

بنایی دیرینه که در فهرست میراث ملی ایران هم جای دارد و در تاریخ ۱ مهر ۱۳۶۳ با شمارهٔ ثبت ۱۶۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

معماری این بنا ویژگی‌هایی دارد که آن را منحصربه فرد کرده است. شاید کمتر کسی بداند اما این مسجد زمانی با بادگیرها خنک می شده است، هر چند این روزها بادگیرها گرفته شده است و مسجد با باد کولر خنکا می گیرد. با این همه این مسجد جزو معدود بناهایی در تهران است که هنوز بادگیر دارد.

در کتاب "سرگذشت تهران"، حسین شهیدی آمده است: گنبد بزرگ کاشی آن مزین به گنبد طلای کوچک از اختصاصات این بنا به شمار می رود. علاوه بر اینکه ایوان‌های بزرگ دارد و آنچنان که در تمام مساجد مهم معمول بوده در چهار صحن وسیع احداث شده است. بر سر در اصلی که در شمال بنا قرار دارد تاریخ 1241 هجری قمری حک شده است. این مسجد همچنین سردری از غرب به بازار بزرگ دارد و سردری هم از شرق به بازار صحافان یا بازار بین الحرمین. مسجد دارای صحنی بزرگ و شبستانی عظیم با پوشش گنبدی در محل قبله است.در وسط هر یک از چهار جبهه صحن، ایوانی بلند دارد.

نمای داخلی ایوان‌ها شامل کاشی‌کاری های خشتی و تزیینات آجر و کاشی‌هایی از نوع معروف به معقلی است. امروزه به سبب نقاشی رنگ و روغنی که زیر گنید مسجد به تقلید از نقوش کاشیکاری بی بدیل زیر گنبد مسجد شیخ لطف الله انجام شده، کاشیکاری های ظریف معرق جبهه خارجی جنوب صحن با طرح اصلی نماسازی مسجد تفاوت فاحش پیدا کرده است.

هرچند این روزها مسجد امام خمینی نیاز به توجه بیشتری دارد. کاشی‌های آن باید مرمت شود و بادگیرهایش تعمیر. کاری که تنها از پس کارشناسان میراث فرهنگی بر می آیند و متولیان آن تا این مسجد بتواند به دست نسل‌های آینده ما هم برسد.

انتهای پیام/

فاطمه علی اصغر