به گزارش سرویس معماری هنرآنلاین؛ بحث ساخت زیرگذر عابر پیاده در میدان آزادی، داستان چند ماه اخیر نیست. خبرها را که بالا و پایین کنی، می‌شود رد این خبر را از خیلی پیشتر دید. بیش از دو سال است مسئولین از اجرایی کردن این پروژه خبر می‌دهند.

هرچه مسئولین شهری از انجام چنین پروژه‌هایی ذوق زده هستند و با افتخار از آن حرف می‌زنند اما در مقابل‌شان، طرفداران میراث فرهنگی قرار دارند. این عده که عملا توان مقابله با شهرداری را ندارند، معتقدند ساخت زیرگذر در اطراف میدان آزادی باعث خالی شدن میدان از عبور و مرور آدم‌ها می‌شود. آن‌ها می‌گویند این اتفاق علاوه بر اینکه برج آزادی را مهجورتر از گذشته می‌کند، خلاف فلسفه وجودی میدان نیز هست. فلسفه‌ای که میادین شهری را محلی برای ملاقات و معاشرت شهروندان با یکدیگر معرفی می‌کند.

هر چه قدر هم هوای گرم و آفتاب صلات ظهر بلندترین روزهای سال کلافه‌تان کند، ایستادن زیر پایه‌های برج آزادی، خنک‌تان خواهد کرد. باد از بین پایه‌های برج می‌پیچد و خودش را به تن خسته و عرق کرده عابران می‌رساند. کسانی که زیر سایه برج نشسته‌اند و با هم گپ و گفت می‌کنند یا پسری که صفحه نیازمندی‌های روزنامه را دست گرفته و با چهره‌ای مستاصل، شماره می‌گیرد. عکاسان زیر برج هم با کلاه حصیری ایستاده‌اند تا کمک حال کسانی باشند که می‌خواهند لحظه ملاقات‌شان با نماد شهر تهران را در قاب خاطره ثبت کنند.

وقتی از عکاسان برج آزادی نظرشان را درباره زیرگذر می‌پرسم، با تعجب نگاهم می‌کنند و می‌گویند این اولین بار است که چنین چیزی می‌شنوند. یکی از آن‌ها موافق این کار است و می‌گوید خودش لااقل هفته‌ای یک تصادف وحشتناک در اطراف میدان می‌بیند. می‌پرسم نگران نیستید کار و بارتان کساد شود؟ می‌گوید نگران نیست، چون روزی رسان خداست. اما عکاس دیگری معتقد است کاش به جای این حرف‌ها یک حالی از خود برج می‌پرسیدند.

اگر بی اعتنا و سوار بر اتومبیل شخصی میدان را دور بزنید، متوجه خرابی‌های ریز و درشت برج نخواهید شد. برای دیدن روی آسیب دیده برج، لازم است چمن‌ها و گل‌های دور میدان را رد کنید و خودتان را به کنار پاهایش برسانید تا دیوار ترک خرده و چهره چرک مرده نماد شهر تهران را ببینید. عکاس، جای کاشی‌های ریخته را نشانم می‌دهد و می‌گوید: از یک سال و نیم پیش که به بهانه خبر ترک خوردن برج آزادی، به عیادت این برج تاریخ معاصر آمدم، تا به حال، وضعیت ظاهری برج بیش از پیش رو به نابودی رفته است و رنگ رخساره اش، خبرهای ناگواری از اسرار درونی دارد.


"برج به این بزرگی، در محوطه‌اش یک آبسردکن ندارد. به علاوه این سطل آشغال‌های پلاستیکی هم زشت هستند هم ناپایدار. باد که بیاید، می افتند و آشغال‌هایشان پخش می‌شود در میدان."

عکاس سر درد دلش باز شده و از ترمیم نامناسب چند سال پیش می‌گوید که در عوض سنگ‌های درجه یک، کف میدان را با سنگ بی‌کیفیت پوشاندند و نتوانستند تدبیری بی‌اندیشند تا برج نم و رطوبت به خود نکشد.

شرح روزهایی که برج آزادی از سر گذرانده را باید از عکاسانش پرسید. همان‌ها که از صبح تا شب زیر این برج می‌چرخند و شاهد و ناظر بر همه وقایع هستند و به قول خودشان هر اتفاقی که قرار باشد بیفتد، این‌ها زودتر از هر کسی باخبر می شوند. صفر، عکاس دیگر برج، از قدیمی‌های اینجا است. پدرش اولین کسی بوده که دوربین به دست، زیر برج آزادی، از مردم عکس یادگاری می‌گیرد. او هم از وضعیت نابسامان برج دل پری دارد. عکاس کهنه‌کار، من را دور تا دور برج می‌چرخاند و از علل مختلف نفوذ آب می‌گوید. از شیشه‌های شکسته کانالی که دور برج برای نور دادن به آن، تعبیه شده بود تا نمونه‌های مشابهی که زیر هر پایه برج کار گذاشته شده تا شب هنگام، پروژکتورهایشان روشن شود و کاشی‌ها در دل شب "با آدم حرف بزنند".

کانال‌ها بعد از هر باران، پر از آب می‌شوند و چشم‌‌ها [گودال هایی که پروژکتورهای نورپردازی برج در آنها قرار دارند] هم مدت‌هاست کور شده‌اند. آن هم با مقداری ماسه و سنگ‌هایی که اکثرا شکسته‌اند. "صفر" خم می‌شود روی زمین و به راحتی با دست، در مقابل چشمان متحیر من، لایه‌ای که بین موزاییک‌ها قرار گرفته تا از نفوذ آب جلوگیری کند، بلند می‌کند: "مثل آدامس!"

او همچنین از زیرگذری صحبت می‌کند که همزمان با برج آزادی ساخته شده اما کسی از آن استفاده نمی‌کند. زیرگذری که یک سرش به میدان می‌رسد و سر دیگرش وصل می‌شود به خیابان انقلاب. اما در آن بسته بود و نشد داخل این زیرگذر که نه نامی از آن در جایی برده می‌شود و نه نشانی دارد، را ببینیم.

همین طور که پیش برود دیر و دور نیست که برج آزادی دیگر نتواند میزبان خوبی برای بازدیدکننده‌ها و عابرین باشد. آن وقت است که شاید کسی هم مخالف احداث زیرگذر نباشد. زیرگذری که تا یک ماه پیش هنوز مطالعات و برنامه‌های شهرداری برای این کار به شورا ارائه نشده بود.


این را هادی ساعی، عضو کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر به chn گفته بود. به علاوه اینکه او معتقد بود: این زیرگذرها نباید خدشه ‌ای به محیط اجتماعی یک محوطه وارد کند و یا تاثیر فرهنگی و اجتماعی آن را تحت شعاع خود قرار دهد. زیرگذری به بزرگی تمام اطراف میدان آزادی بسیار طولانی و بزرگ خواهد بود بنابراین یکی از نگرانی‌ها امنیت افرادی است که از آنجا عبور می‌کنند. نباید کاری کرد که آنجا تبدیل به محیط ناامنی برای مردم شود. در مناطقی مانند میدان ولیعصر و یا میدان هفت تیر که بنای ارزشمندی در آنجا وجود ندارد ساخت زیرگذر منطقی است چرا که مثلا ورود و خروج به میدان ولیعصر بسیار مشکل است و زیرگذر یکی از راهکارهایی است که می‌تواند تردد در خیابان‌های منتهی به این میدان را کم کند. اما وضعیت میدان آزادی متفاوت از بقیه جاهای تهران است. میدان آزادی نماد شهر تهران است و برای هر نوع تغییری در این مکان باید بررسی جدی‌تری انجام شود.

اما جعفر تشکری هاشمی معاون حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران می گوید چون ساخت زیرگذر خارج از حریم برج است، بنابراین نظر دادن راجع به آن از نفوذ حوزه میراث فرهنگی هم خارج می شود. هر مطالعه ‌ای که شورای شهر تا الان از شهرداری خواسته ارائه شده و بعد از این هم می‌ شود.

در کشوری که هر روز خبر از بین رفتن بخشی از میراث فرهنگی و طبیعی به گوش می رسد، شاید نگرانی برای چند تا کاشی ریخته شده نمای میدان، مته به خشخاش گذاشتن باشد. حتی در روزگاری که آدم‌ها در هیاهوی شهر تهران، حال چندانی برای معاشرت ندارند، نگرانی از خالی شدن میدان از آدم ها افراطی‌گری است. شاید لازم است در عصر ماشین و صنعت، راه را برای اتومبیل‌ها خالی و مردم را به زیر زمین هدایت کرد تا چرخ صنعت بیشتر و سریعتر بچرخد. هرچند پیش تر بارها ثابت شده صنعتی که نگاه فرهنگی را فراموش کند، جز عصیان و ویرانی حاصلی ندارد. اما انگار متولیان می خواهند با از بین بردن و بی توجهی نسبت به تک تک نمادهای فرهنگی شهر، این راه طی شده را بار دیگر از نو طی کنند.

انتهای پیام/