به گزارش سرویس معماری هنرآنلاین ؛ اخبار رسیده به برخی رسانه ها خبر از آن دارد که سه خانه تاریخی تهران در آستانه خروج از فهرست آثار ملی کشور هستند. از میان این سه عمارت، نام عمارت "حسام لشگر" و "مدرسه صدر" به صورت غیر رسمی اعلام شده، اما هنوز نام سومین اثر مشخص نیست.

علاقه مندان تاریخ معماری تهران در حالی هر روز خبر تخریب خانه ای بازمانده از تاریخ این شهر را می شنوند که برخی از این خانه ها، پیش از تخریب، از فهرست آثار ملی کشور خارج شده تا فرآیند نابودی آنها، به صورت قانونی انجام شود. این در حالی است که در 8 سال گذشته، معمولا سازمان میراث فرهنگی هیچ گونه واکنشی نسبت به خروج این آثار از فهرست آثار ملی کشور نشان نمی داد.

خانه حسام لشگر که به شماره 13739در فهرست آثار ملی کشر به ثبت رسیده از آثار درخشان معماری دوره قاجار بوده که در خیابان خیام، کوچه کربلایی، کوچه حسام لشگر پ17-19 واقع شده است. اگرچه این بنا به خاطر ارزش های والای معماری در آبان ماه سال 84 به فهرست بلند بالای آثار معماری کشور درآمده بود اما در خرداد ماه 1391، مالکان آن قصد تخریب و تبدیل آن به یک مکان تجاری داشتند، اما این نقشه عملیاتی نشد. حال اما شنیده ها حکایت از آن دارد که در دوازدهم خرداد امسال، دیوان عدالت اداری در نامه ای به اداره کل حقوقی سازمان میراث فرهنگی اعلام کرده است که حکم ثبت این ملک در فهرست آثار ملی کشور به درخواست مالک آن، باطل شده و به همین خاطر، کوس تخریب این عمارت منحصر به فرد نواخته شده است.

امید غنمی مدیرکل حقوقی سازمان میراث فرهنگی در تایید این خبر به مهلت 20 روزه برای اعتراض به حکم بدوی اشاره کرد و گفت: اداره کل میراث فرهنگی استان تهران مسئول این پرونده و پرونده مشابه مدرسه صدر خواهد بود چرا که حکم در حال حاضر به این اداره ارجاع شده تا اقدامات لازم را برای دفاع از ثبت این آثار ملی معماری کشور انجام دهند.

این خانه بسیار زیبا که روزگاری یک پارچه بوده وهم‌اکنون به 2 پلاک تقسیم شده، دارای 2 مالک خصوصی است. قسمت شرقی توسط مالک به انبار فرش و محل فروش فرش‌های عتیقه تبدیل شده، ولی قسمت غربی، متروکه مانده و هنوز یادگارهای روزگاری که در آن سفره خانه ای سنتی دایر بود، دیده می شود.

معماری بنا با توجه به سبک و تزئینات به کار رفته، متعلق به دوره قاجار و در نوع خود بی‌نظیر است و تقریباً تمام ارزش‌های یک خانه ایرانی را در خود دارد. پلان و تیپ معماری آن از نوع معماری درون‌گرا است که از خصوصیات خانه‌های ایرانی به شمار می‌رود. ارسی بسیار زیبا با 5 اشکوب، شاه نشین، 5 دری، سر ستون با تزئینات برگ کنگری و قاشقی‌های برجسته، هشتی در ورودی بنا و... مختصری از معماری بسیار زیبای این خانه کاملاً ایرانی در شهر تهران است که نمونه آن در تهران وجود ندارد.

سوال اما اینجاست که آیا خانه حسام لشگر و مدرسه صدر و سومین اثری که به نظر می رسد در سکوت خبری به دنبال خروج از فهرست آثار معماری کشور هستند، به زودی تخریب خواهند شد؟ نگاهی به سرنوشت مدرسه صدر پاسخ مناسبی برای این پاسخ خواهد بود.

با وجود آن که تکلو، معاون حقوقی میراث‌فرهنگی استان تهران، صحت ابلاغیه دیوان عدالت اداری درباره خروج مدرسه صدر و حسام لشگر از فهرست سازمان میراث فرهنگی را تایید نکرده اما تاکید کرده است که در صورت بروز هر گونه مشکل در این زمینه، پیگیری های لازم انجام خواهد شد. با این همه نگاهی به موج وسیع تخریب مدرسه صدر نشان می دهد، "پیگیری" سازمان میراث فرهنگی، نوش داروی بعد از مرگ سهراب است.

مدرسه صدر را نگین معماری بناهای دوره فتحعلی شاهی در تهران ارزیابی می کردند اما اکنون شنیده ها حکایت از آن دارد که در غیاب پرونده ثبتی این بنا در میراث فرهنگی، ساخت و ساز در بخش های مختلف آن آغاز شده و بعید نیست که به زودی علاوه بر نابودی کامل این بنا، مزاحم تازه ای هم برای حریم مسجد امام خمینی در بازار ایجاد شود چرا که مدرسه صدر از همسایگان این مسجد مهم بازار است.

جالب این که مشخص بودن نام مدرسه صدر و عمارت حسام لشگر این امکان را می دهد که در صورت تایید این شایعه، دوستداران میراث فرهنگی و معماری تهران برای توقف اجرای حکم وارد عمل شوند اما نامعلوم بودن نام سومین اثری که از فهرست آثار ملی کشور خارج شده، قطعا تهدیدی ناگفتنی برای حافظه تاریخ معماری تهران است.

انتهای پیام/