به گزارش خبرنگارهنر آنلاین،پروفسور منصور فلامکی در گفت و گویی به نقد شیوه های آموزشی معماری در دانشگاه های کشور دست زد.متن این گفت و گو را در زیر می خوانید:
در جایی مطرح شده بود که تعداد دانشگاهها و دانشکدههای معماری ایران به اندازه کل دانشگاههای معماری در اروپا است. به وجود آمدن این تعداد فضای آموزش معماری در ایران برای نسلی که قرار است به عنوان متخصص از این دانشگاهها بیرون بیایند، چه پیامدهایی خواهد داشت؟ تا 20 سال پیش ایران 4دانشکده معماری بیشتر نداشت که آنها هم در تهران متمرکز بودند. کمکم دانشگاههای آزاد معماری و در کنار آن، در هر مرکز شهرستان، یک دانشکده افتتاح شد. به این ترتیب رقابت عجیب و غریبی بین این مراکز شکل گرفت. در مدت اندکی حدود 500 گروه آموزشیِ معماری دست به کارِ آموزش دانشجویان شدند. گروههای هنری دانشگاهها در کنار رشته های خودشان، رشته معماری را هم آوردند. اما تعداد دانشکدههایی که اسم معماری را بر روی خودشان داشته باشند هنوز بسیار کم هستند. به هر حال حدود 500 محفل داریم که جرات دارند معماری را به دانشجویان آموزش دهند. بخشی از این مسئله مربوط به دانشجویانی است که به امید داشتن آیندهِ کاری در این رشته درس میخوانند. حالا ممکن است با علاقه وارد این رشته شده باشند و آن را پیگیری کنند یا اینکه انتخاب این رشته برایشان اهمیتی نداشته باشد. سوی دیگر ماجرا، بازاری است که دانشکدههای معماری آن را فراهم کردهاند.
آیا می توان بخشی از این انتقادها را به وزارت علوم مربوط دانست که برنامه ای دراز مدت برای آموزش معماری در کشور ندارد؟ متاسفانه وزارت علوم توجه کافی به این موضوع نداشته و در مقاطعی اجازه رشد بیرویه این رشته را آن هم در حالی که برای آینده شغلی فارغالتحصیلانش فکر نکرده بود، داد. این دانشکدهها تنها کاری که میکنند این است که به دانشجویان مدرک میدهند. وقتی قرار است عدهای آموزش معماری را به نسلی عهدهدار باشند باید همراه با ایدههای آموزشی وارد این عرصه شوند. معمولا این مکانهای آموزشی به دلیل گرفتن شهریههای فراوان دانشجویان را جذب میکنند و در نهایت فارغ التحصیلان در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد آنچنان که باید دانش کافی همراه با گرفتن مدرکشان ندارند. دانشکدههای معماری طی ده یا دوازده سال خواهان پرشماری پیدا کرد؛ در نتیجه عدهای برای این مسئله دکانهای فراوانی باز کردند و برای خودشان منبع درآمدی را درست کردهاند. سمت دیگر مسئله کسانی هستند که این رشته را تدریس میکنند. اغلب آنها فارغالتحصیلان رشته معماری و یا علاقمندان معماری هستند.
ازنظر شما صلاحیت کسانی که به عنوان استاد در دانشگاههای معماری به تدریس میپردازند چگونه است؟ همه کسانی که برای تدریس در رشته معماری اقدام میکنند در قدم اول نیتهای پاک و آرمانی دارند. همگی میخواهند بعد از چند سال رشد کنند و به مدارج بالاتر برسند و هر چه زودتر مدرک دکترایشان را بگیرند و رسما معلم شوند و عنوان استادیار را بگیرند. اما ارزیابی دانش استادانی که در این دانشگاهها تدریس میکنند کار بسیار پیچیدهای است.
چرا؟ چون متاسفانه برنامههای آموزشی نارساییهای فراوان دارد و به هیچ عنوان مطلق نیست. بسیاری از مسائلی که باید در دوران آموزشی به دانشجویان تعلیم داده شود، داده نمیشود و محیط آموزشی هم الزامی برای این دانشآموختگان ایجاد نمیکند تا در کنار طی مدارج بالاتر، فرهیختهتر شوند. بنابراین ضوابط وزارت علوم در این راه بسیار نگران کننده است. تنها فعالیت آنها نوشتن و چاپ مقاله در نشریات است، فعالیتی که موجب می شود آن ها دارای یک پرستیژ علمی شوند. معلوم نیست این پرستیژ را چه کسانی میدهند و آیا وزارت علوم برای این کار ضابطهای دارد یا نه و اینکه چه جریانهایی در زیر این ضوابط نهفته است!
آیا می شود گفت که در ورای این ضوابط، روابطی هم صورت می گیرد؟ این طور نمی شود در این باره بحث کرد؛ به طور کلی فکر می کنم، اگر عدهای بیایند و همهی قانونها را به شیوه مثبت پاسخ دهند اما برای چاپ شدن یک مقاله از دانشجویی 3 میلیون تومان پول درخواست کنند، آدمهای قابل اعتمادی نیستند. بنابراین وزارت علوم نباید چنین افرادی را در نهاد علمی خود نگه دارد.
با وجود تعداد بالای دانشکدههای معماری، هنوز تعداد کسانی که بتوانند به عنوان استاد معماری تدریس کنند انگشتشمارند، به نظر شما این مشکل از کجا ناشی میشود؟ دایر کردن دانشگاههایی که به دانشجویان مدرک دکترا میدهد، هم خودش جای بحث دارد. اینکه چگونه دایر میشوند، چه کسانی به آنها درس میدهند و چه چیزهایی را آموزش میدهند، خودش جای بحث فراوان دارد. هنوز در این زمینه ابهامات بسیار فراوانی داریم. مکانهایی که از ده سال پیش شروع به آموزش دانشجویان کردهاند و فارغالتحصیل دکترا بیرون می دهند سالی سه یا 4 نفر خروجی دارند. اگر سه دانشگاه داشته باشیم که در سال، 10 فارغالتحصیل داشته باشد، ظرف 5 سال میشوند 50 نفر که باید برای 500 دانشکده تدریس کنند. بنابراین هر کدام از این استادان، باید به 10 دانشکده سر بزند. اما با کدام هواپیمای شخصی؟
با چنین شرایطی، دورنمای آموزش معماری در کشور به چه صورت خواهد بود؟ جریان این نوع آموزش، دورنمای مطلوبی را برای حرفه ما تعریف نمیکند. ما نمیتوانیم بگوییم چون تعداد فارغالتحصیلان ما زیاد است و وادار به رقابت با هم میشوند پس ما نتیجه خوبی خواهیم داشت. اگر زمینه رقابت سالم نباشد فارغالتحصیل خوب داریم اما آنها که دارای توان و تعهد علمی بیشتر هستند، شاید توان ادامه تحصیل و تدریس نداشته باشند. ما فارغ التحصیلانی داریم که مدرک دکترا دارند اما حاضرنیستند به مجلات معماری که در بازار فعالیت می کنند، مقاله بدهند. به این خاطر که معلوم نیست کسی که مقاله آنها را تایید می کند دارای چه سوابقی است....
پروفسور محمد منصور فلامکی متولد سال ۱۳۱۳ مشهد، فارغ التحصیل دکترای معماری از دانشگاه ونیز در سال 1341 است. او مدرک فنی شهرسازی را از دانشگاه میلان در سال 1347، مدرک مرمت بنا و شهرسازی از دانشگاه رم را در سال1348، درجه استادی دانشگاه تهران را در سال 1355 و مدرک پایه استادی را در سال 1382 در کارنامه سوابق تحصیلی اش به ثبت رسانده. فلامکی از سال ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۴ دانشیار دانشگاه تهران و از سال ۱۳۵۴تا زمان بازنشستگی به عنوان استاد در این دانشگاه فعال بوده است. انتهای پیام/