به گزارش هنرآنلاین ، در ابتدای این برنامه، محمد الهیاری(معاون توسعه نهاد کتابخانههای عمومی کشور) درباره وضعیت سرانه مطالعه در کشور و آمار مربوط به آن گفت: نوعی تشتت در سرانه مطالعه وجود دارد اما با توجه به گرایشهای عمومی با آمار و ارقام مختلفی رو به رو هستیم .
الهیاری با بیان اینکه اوایل دهه 80 و 90 آماری را منتشر کردند که هر ایرانی به طور متوسط 19 دقیقه مطالعه کتابهای غیر درسی دارند، خاطرنشان کرد: در سال 90 مسئولان نهاد کتابخانهها با رهبر انقلاب دیدار کردند و ایشان اشاره کرد که "بخشی از جامعه به طور مطلق کتاب نمیخوانند." وظیفه ما کتابخوان کردن این قشر جامعه است و آنچه ما اعلام میکنیم سرانه بین کتابخوان هاست و برنامهها باید بین کتاب نخوان ها باشد.
وی با اشاره به اینکه درباره دامنه مطالعه هم صحبتهایی شده، بیان کرد: مراجعه به کتابهای دینی و فضای مجازی شامل 19 دقیقه نمیشود که اگر این آمار اختصاص مییافت، آمار مطالعه بالاتر میرفت. به همین علت درباره این موضوع اجماع جدی وجود ندارد.
معاون توسعه نهاد کتابخانههای عمومی کشور با اشاره به اینکه موضوع شمارگان کتابها مهم است و امکان پرداختن به آن به عنوان شاخص وجود دارد، عنوان کرد: از این طریق نمیتوانیم به نتیجه قاطعی درباره وضعیت مطالعه برسیم. موضوع شمارگان در سالهای مختلف نوسانات مختلفی داشته است و آمارهای سال 58 تا 93 منتشر شده است.
الهیاری یادآوری کرد: سال 85 تصمیمی در حوزه نشر گرفته شد و یارانهها از تولید کننده به مصرف کننده رفت. قبلاً یارانه به کاغذ اختصاص مییافت که خود ناشران معتقد بودند فروش کاغذ بدون چاپ کتاب مورد نظر در این حوزه اتفاق میافتد.
وی درباره شمارگان گفت: شمارگان بستگی به سیاست ناشر دارد و برخی ناشران در گذشته ترجیح میدادند عدد شمارگان را بیشتر بگویند اما الان تعداد نوبتهای چاپ را اعلام میکنند.
الهیاری در خصوص شرکتهای پخش گفت: در حال حاضر، شرکتهای پخش تخصصی تر شدند و به عنوان مثال یک شرکت در حوزه داستان و یک شرکت دیگر وارد حوزه مذهبی شد. در موضوع توزیع دولتها تنها راه حلهای محدودی را به کار بردند و به همین دلیل کتابخانههای عمومی، مسجد و شهرداری میتوانند دسترسی مردم را برای مطالعه بیشتر افزایش دهند.
در ادامه این برنامه، مناف یحیی پور(معاون تولید کانون پرورش فکری) گفت: شاید به جای سنجش آمار سرانه مطالعه باید به فکر اصل موضوع باشیم. مشکل ما این است که زمینه توزیع و دسترسی به کتاب و تنوع واقعی در عناوین کم است. وقتی درگیر این باشیم که آمار واقعی ما را ناراحت کند و بخواهیم آن را به شگردهای مختلف درست کنیم، بهتر است آن را رها کنیم.
یحیی پور با اشاره به اینکه یکی از شاخصههای ما میزان امانت گرفته شدن در مراکز کانون است اما امانت گرفتن و خوانده شدن یا نشدن، بحث جدایی است، توضیح داد: وجود حدود 950 کتابخانه کانون در سراسر کشور کمکی برای رسیدن به آمار صحیح نمیکند. بین 5 هزار تا 6 هزار نسخه کتاب چاپ میکنیم و کتابهای پرخواننده به تجدید چاپ رسیده است. بالاترین میزان امانت گرفته 25 هزار بار بوده است.
معاون تولید کانون پرورش فکری گفت: گرایش به کتاب آن گونه نیست که تصور میکنیم و شاید باید تنوع و دسترسی را در کتابها بیشتر کنیم و این مسأله بی ربط با نهادهای دیگر نیست.
حوزه فرهنگ با دیگر حوزهها تنیده است
در ادامه علیرضا بهرامی(مدیرگروه فرهنگ خبرگزاری ایسنا) درباره سرانه مطالعه گفت: ما در این گردونه چرخه معیوبی داریم و تجربه این را داشتیم که وقتی خواستیم آمار را درست کنیم به آمار سازی رسیدیم. از طرفی هم شرایط این است که مدیران شاخههای مرتبط و غیرمرتبط با کتاب ما بینش صحیحی ندارند. مدیران ما در شاخههای مختلف فرهنگی وعده میدهند که 60 درصد رشد خواهند داشت که این دیدگاه باعث آمارسازی میشود. بهرامی با بیان اینکه حوزه فرهنگ منفک از شاخههای دیگر نیست، یادآوری کرد: اگر قرار است در حوزه کتابخوانی جایگاه خود را بشناسیم باید به این توجه کنیم که در تمام دنیا مقوله فرهنگ با شاخههای اجتماعی و اقتصادی در هم تنیده است.
وی با اشاره به اینکه در خصوص تولید و دسترسی کتاب بحث میشود اما به تحولات سیاسی و مباحث توسعه ای در رابطه با مطالعه مراجعه نمیشود، اظهار کرد: مسئولان ما سالها به نمودار توسعه خطی تکیه کردهاند. مقوله فرهنگ در هم تنیده است و زمانی که برای از بین رفتن مشکلات اولویت را به اقتصاد و روابط بین الملل بدهیم و بعد به فرهنگ بپردازیم، نهایت ناآگاهی نسبت به مقوله فرهنگی است؛ به عنوان مثال المپیک تنها ورزشی نیست بلکه اقتصادی است و باعث تشکیل جامعه جهانی میشود.
مدیرگروه فرهنگ خبرگزاری ایسنا در پایان گفت: سالهاست در دنیا برای رسیدن به منافع اقتصادی فعالیت فرهنگی انجام میدهند. تمام شاخههای مدل توسعه با تأثیر و تأثر از یکدیگر پیش میرود، اما در کشور ما معمولاً این مسیرها به صورت خطی فرض میشود.
برنامه"گفت و گوی فرهنگی" از شنبه تا چهارشنبه ساعت 20:00 روی آنتن شبکه رادیویی گفت و گو میرود و علاقه مندان میتوانند برای دسترسی بهتر به سایت این شبکه مراجعه کنند.