به گزارش هنرآنلاین ، برنامه "گفتوگوی فرهنگی" با موضوع دهمین جشنواره شعر فجر و با حضور عباس یکرنگی شاعر و منتقد و ضیاءالدین خالقی شاعر و نویسنده روانه آنتن شد.
یک شاعر و منتقد در برنامه "گفتوگوی فرهنگی" رادیو گفتوگو، تأثیر شعر قبل از انقلاب بر مردم را کم دانست و گفت: شعر انقلاب به معنای اسلامی آن، درست پس از پیروزی انقلاب ماهیت و هویت پیدا کرد هر چند که نطفه آن پیش از انقلاب بسته شده بود ولی ماهیت اصلیاش را بعد از انقلاب به دست آورد. ضیاءالدین خالقی با بیان اینکه تعابیر گوناگونی از شعر انقلاب صورت میگیرد، اظهار کرد: آنچه معمول و مرسوم است این میباشد که پیش از انقلاب به شعری، شعر انقلابی گفته میشد که محتوای سیاسی یا تند اجتماعی داشت و به شکل و شیوه سمبلی بیان میشد که نیما و اکثر پیروان او نیز به همین شیوه شعر میگفتند.
وی خاصیت شعر نو را عاملی بر کشیده شدن به سمت شعرهای سیاسی دانست و گفت: البته چون این شاعران نمیتوانستند به وضوح و آشکارا در آن شرایط حرف خودشان را بزنند، از شیوه سمبلی (بیان موضوعی برای بیان موضوع دیگر) استفاده میکردند.
وی با اشاره به دوران پس از انقلاب بیان کرد: آنچه به شعر انقلابی پس از دوران انقلاب اطلاق شد، متفاوت با آن تعریف سابق بود. شعر انقلاب به شعری اطلاق میشد که در راستای انقلاب با ماهیت اسلامی بود که این مسبوق به سابقه هم بود، یعنی اینگونه نبود که پیش از انقلاب شعر سیاسی و اجتماعی اسلامی نداشته باشیم. نمونههای بارز آن را در شعرهای علی موسوی گرمارودی، طاهره صفارزاده و برخی دیگر از چهرهها میبینیم.
این شاعر و منتقد تأثیر شعر قبل از انقلاب بر مردم را کم دانست و عنوان داشت: آن شعرها بیشتر شعرهای تحصیلکرده ها بود. شعر انقلاب به معنای اسلامی آن، درست پس از پیروزی انقلاب ماهیت و هویت پیدا کرد هر چند که نطفه آن پیش از انقلاب بسته شده بود ولی ماهیت اصلیاش را بعد از انقلاب به دست آورد. در ماههای نخستین انقلاب بیشتر به سمت شعار پیش رفت زیرا به محتوا اهمیت میداد و قصد داشت روی مردم عادی تأثیر بگذارد و به این شکل شعریت شعر را تا حدود زیادی نادیده گرفت.
در ادامه عباس یکرنگی شاعر و منتقد با بیان اینکه شعر انقلاب در پیش از انقلاب در حوزههای علمیه نیز رشد پیدا کرد، اظهار کرد: ما شاعرانی از حوزه علمیه داشتیم که به این جریان دامن زدند. هر انقلابی خاصیت خاص خودش را دارد یعنی با شعارهایی شروع میشود و تا زمانی که این شعارها شکل هنری به خودش نگیرد، فراگیر نمیشود.
وی افزود: اولین سرودههای انقلابی به معنای واقعی را باید در خود شعارهای انقلاب جستجو کنیم. پس از آن به ترانههای انقلاب میرسیم؛ سرودههای انقلابی که این ایام پخش میشوند، هنوز برای مردم ما جذاب هستند زیرا شعارهای نابی هستند که مانیفست انقلاب را تشکیل میدهند.
یکرنگی با بیان اینکه شعرهای انقلابی قبل از انقلاب برای فرهیختگان بود، گفت: پس از انقلاب با سرودههای انقلابی این شعرها همه گیر شد. هر انقلابی که پیروز میشود، باید شعارهای خودش را به مرحله عمل برساند و هنر هم این وظیفه را دارد که کمک کند تا آن جریان مردمی به آن مسیر اصلی منتهی شود. شاعران انقلاب نیز چنین تصوری را دارند.
وی از کتاب "رجعت سرخ ستاره" به عنوان اولین کتاب ذیل عنوان شعر انقلاب یاد کرد و بیان کرد: در این کتاب ماهیت انقلاب تفسیر میشود و میگوید انقلاب بازگشت به ریشههای خودش یعنی تاریخ انبیاء است.
این نویسنده و شاعر از استاد حمید سبزواری نام برد و اظهار کرد: ایشان بیشترین سرودههای انقلابی را دارند و آثار زیادی را در این زمینه منتشر کردهاند اما یکی از بزرگترین سرودههای انقلاب یعنی ایران ای سرای امید، برای یکی از اساتید است که نامشان را کمتر شنیدهایم که حقیقتاً سروده شگفت انگیزی است.
وی افزود: در ادامه انقلاب، جریانهای دیگری وارد میشوند مثلاً جریانی در شعر سپید ایجاد میشود و یا در مثنوی تجربههای جدیدی به لحاظ قالب به وجود میآید که در گذشته آنها را تجربه نکردهایم. حتی در شعر نو نیز توسط جوانانی که تازه به این جمع پیوستهاند، طبع آزمایی میشود.
وی به بیان ویژگیهای اساسی شعرهای انقلاب اشاره داشت و خاطرنشان کرد: این شعرها شبیه ویژگیهای شعارهای انقلاب است؛ این ادبیات میخواهد خودش را با گذشته پیوند بزند. اساسیترین محور انقلاب ما عاشورا بوده است و ماندگارترین شعرهای مربوط به عاشورا را بعد از انقلاب شاهد هستیم. همچنین دیگر ویژگی این شعرها مبارزه با استکبار جهانی است که برگرفته از هویت انقلاب اسلامی است.
شایان ذکر است؛ برنامه "گفتوگوی فرهنگی" شنبه تا چهارشنبه، ساعت 16 از شبکه رادیویی گفتوگو پخش میشود و فایل صوتی آن در تارنمای شبکه موجود است.