به گزارش هنرآنلاین ، دکتر مختاری اصفهانی در برنامه "گفت‌وگوی فرهنگی" رادیو گفت‌وگو، یکی از دلایل پخته خوار شدن در نوشتن کتاب و مقاله را آموزش در دانشگاه‌ها دانست و گفت: بخشی از این معضل به نظام آموزشی در دانشگاه بر می‌گردد و اخیراً بیشتر دامنگیر دانشگاه شده که پژوهش را جدی نمی‌گیرند و بیشتر حالت مونتاژ را در نوشته‌های تاریخی می‌بینیم.

برنامه "گفت‌وگوی فرهنگی" با حضور دکتر رضا مختاری اصفهانی محقق و پژوهشگر و دکتر محمد جواد مرادی نیا استاد یار تاریخ ایران به نقد و بررسی پدیده کتاب‌سازی در حوزه تاریخ پرداخت.

دکتر محمد جواد مرادی نیا با ابراز تأسف از مرسوم شدن پدیده کتاب سازی مخصوصاً در میان دانشگاهیان، گفت: متاسفانه کتاب سازی مرسوم شده و فلان استاد برای اینکه می‌خواهد ترفیع بگیرد و امتیارزات دانشگاهی خودش را تکمیل کند، نمی‌رود زحمت بکشد تا کار علمی انجام دهد بلکه می‌آید از حاصل زحمت دانشجو به نفع خودش استفاده می‌کند.

وی افزود: اگر نشریات، مجلات و نشریات علمی پژوهشی را نگاه کنید، عمده مقالاتی که دو نام دارند و معمولاً نام استاد در ابتدا و نام دانشجو در آخر قرار می‌گیرد، بسیاری از این‌ها حتی استاد مقاله را نخوانده اما دانشجو را موظف می‌کند تا از استاد در مقاله‌اش نام ببرد تا در آخر سال که کارهای علمی استاد را بررسی می‌کنند، بابت مقاله به استاد امتیاز داده شد.

در ادامه دکتر رضا مختاری اصفهانی با اظهار به اینکه در کتاب سازی، مشکل ساختاری داریم، تصریح کرد: این مشکل ساختاری که برای ترفیع گرفتن و ارتقا استادان، حاضر هستند پخته خواری کنند و یا به هر مقاله‌ای و یا کتابی تن دهند برای اینکه در رزومه‌شان باشد و بتوانند از این طریق رزومه پرباری داشته باشند؛ وقتی بسیاری از مقالات علمی و پژوهشی را بررسی می‌کنیم، می‌بینیم که مقالات علمی و پژوهشی در حوزه تاریخ تکراری است و متاسفانه منابعی که در این مقالات استفاده می‌شود، دیگر منابع دست اول نیستند.

وی ادامه داد: مترجم کتاب "ایران بین دو انقلاب" می‌گوید نویسنده این کتاب تعجب می‌کند که هنوز کتابش در ایران چاپ می‌شود و جزو منابع اصلی است چون بسیاری از مسائلی که من گفته‌ام الان با یافته‌های جدید کهنه و اصلاً رد شده ولی همچنان می‌بینیم این کتاب درسی و جزو منابع است و مقالاتی که از مشروطه به بعد نوشته شده، این کتاب جزو منابع آن بوده است.

این پژوهشگر، تکراری بودن منابع را یکی از معضلات پژوهش‌ها و کتاب‌های تاریخی بیان کرد و اظهار داشت: ما به جای اینکه به منابع اصلی، استاد، مطبوعات و خاطرات رجوع کنیم این اتفاق نمی‌افتد و وقتی مقالات و کتاب‌ها را می‌بینیم در واقع تکرار مکررات است و این یکی از بلایایی است که دامنگیر دانشگاه‌های ما شده و استادی که قرار است روش تحقیق به دانشجویش یاد بدهد به جای اینکه آن را برای پژوهش واقعی تربیت کند، نه تنها این کار را نمی‌کند بلکه نوعی رفتار ناپسند هم به او یاد می‌دهد و در عرصه پژوهش هم او را زبده نمی‌کند.

وی یادآور شد: در کتاب سازی‌هایی که صورت می‌گیرد، همین کتاب‌هایی که به عنوان کتاب‌های پژوهشی هستند در این کتاب‌ها حرف جدید زده نمی‌شود.

مختاری اصفهانی یکی از دلایل پخته خوار شدن در نوشتن کتاب و مقاله را آموزش در دانشگاه‌ها دانست و گفت: وقتی در حوزه تاریخ بتوانید با یافته‌های جدید تصویر سازی که از گذشته می‌کنید، این تصویرسازی شما نه اینکه از دقت مطلق برخوردار باشد بلکه از دقت و صحت نسبی برخوردار باشد، کافی است. نه اینکه‌‌ همان حرف‌هایی که قبلاً زده شده و با یافته‌های جدید منطبق نیست، آن‌ها را باز تکرار کنیم. بنابراین بخشی از این معضل به نظام آموزشی در دانشگاه بر می‌گردد که اخیراً بیشتر دامنگیر دانشگاه شده که پژوهش را جدی نمی‌گیرند و بیشتر حالت مونتاژ را در نوشته‌های تاریخی می‌بینیم.

در ادامه مرادی نیا با اظهار به اینکه موضوع کار نکرده در کشور کم نداریم، در عین حال افزود: موضوع برای تحقیق و پژوهش همچنان وجود دارد و موضوعاتی که بعضاً با زندگی امروزه ما مستقیم ارتباط پیدا می‌کند یعنی ما علت و مشکلات امروزمان در عرصه سیاست خارجی، داخلی، فرهنگ، اقتصاد، تجارت، نظم، امنیت، جستجو کنیم حتماً باید برویم ریشه تاریخی‌اش را پیدا کنیم و وجود دارد.

وی به عدم مراجعه دانشجویان و پژوهشگران به مراکز متعددی که اسناد تاریخی را نگهداری می‌کنند اشاره کرد و گفت: در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران بیش از ۱۰۰ میلیون برگ سند وجود دارد و تعداد بیشتری نیز وجود دارد که هنوز ساماندهی نشده است و قابلیت بهره برداری ندارد. حال اسناد مجلس، وزارت امور خارجه، آستان قدس، مرکز و آرشیوهای کوچک و بزرگ دیگر هم به این اسناد اضافه کنید. با کمال تأسف باید عرض کنم که این مجموعه عظیم آرشیوی ما امروز، روزی هفت الی هشت نفر، بهره بر و استفاده کننده ندارد.

استادیار تاریخ ایران به سند سازی و جعل در اسناد اشاره کرد و گفت: در دوره معاصر خصوصاً از نهضت ملی به این سو، به دلیل اینکه آزادی بیان هم در بعضی مقاطع بیشتر شد، خیلی از سمپادهای گروه‌ها، احزاب در تمام نحله‌های فکری پیدا شدند تا برای نهادینه کردن شخصیت مورد علاقه خودشان دست به سند سازی هم بزنند و این هم به پژوهشگران ما بر می‌گردد.

وی به تفکیکی اسناد اصلی از جعلی را یکی از وظایف پژوهشگران برشمرد و افزود: یکی از وظایفی که بر عهده پژوهشگران ما است، پیدا کردن و ممیزی این گونه اسناد است که بیایند سندهای جعلی را از سندهای اصلی با معیار‌ها و ملاک‌ها علمی و آکادمیکی که برای این رشته موجود است، پیدا و اعلام کنند.

در ادامه مختاری اصفهانی متذکر کرد: سندپژوهشی به معنای واقعی نداریم یعنی اینک فرد بتواند سند را بخوبی بخواند و تشخیص بدهد که الان محتوای سند، درست است یا جعلی است.

مرادی نیا به بررسی و ریشه یابی پدیده شوم کتاب سازی پرداخت و عنوان کرد: یک علت اهمیت داشتن ظاهر علم و مدرک و گواهی آن در جامعه ما، خصوصاً در مراکز علمی و دانشگاهی است. یعنی ما به جای اینکه به باطن و اصل علم توجه داشته باشیم، می‌آییم فرد را با مدرکش می‌سنجیم.

وی ادامه داد: علت دوم به زبان ساده مسئله نان است و خیلی برای رسیدن به نان به جای اینکه بروند کارهای دیگری را انجام بدهند، می‌آیند دست به کتاب سازی می‌زنند و در بازار نشر ما این چیزی است که سالیان طولانی وجود دارد و ما با آن رو به رو هستیم.

وی سومین علت کتابسازی را مشهور شدن در جامعه بیان کرد و گفت: علت دیگر مسائل اجتماعی و یا نام است؛ بعضی‌ها به دنبال پول نیستند اما علاقمند هستند که خودشان را در جامعه مطرح کنند.

متذکر می‌شویم؛ برنامه "گفت‌وگوی فرهنگی" هر شب ساعت ۲۰ از شبکه رادیویی گفت‌وگو پخش می‌شود. علاقمندان می‌توانند برای شنیدن فایل صوتی به سایت شبکه مراجعه نمایند.

انتهای پیام/