سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: نشانه مصیبت لباسِ عزایی نیست که عزاداران مجلس میپوشند، نشانه مصیبت "فقدان" است؛ "فقدان" آن که دیگر وجود ندارد.
آنچه در ایران به عنوان ژورنالیسم ادبی میشناسیم، خیلی وقت است که دیگر به کاری معمولی، دستمالی شده و کمی تا قسمتی زمخت تبدیل شده به این دلیل ساده که مهمترین ویژگیهای روزنامه نگاری ادبی توی دم و دستگاه مطبوعات یلخی امروزمان آب رفته است. برای همین هم هست که دیگر جز تک و توک صفحات ادبی بعضی از روزنامهها، دیگر نمیتوان صفحهای با عنوان "ادبیات" در مطبوعات امروز سراغ گرفت.
از طرف دیگر خبرگزاریها هم به خاطر ماهیت کار خبریشان هیچ وقت به کار روزنامه نگاری ادبی ما نیامدند. در خبرگزاریها و سایتهای خبری، خبری از یادداشتهای تحلیلی، گفت و گوهای تفصیلی و تخصصی، ترجمه مقالات تئوریک و یا انتشار شعرها و داستانهای جدی نیست. پاسخ هم شفاف است: "کار ما این نیست، ما باید خبررسانی کنیم." تا حدودی منطقی هم هست این حرف.
با این توضیح در این بازار بی رونق ادبیات، سراغ هر پیشکسوتِ این کاره را بگیرید احتمالا کلی گله دارد از نداشتن اختیارات یا امکانات لازم برای منتشر کردن یک صفحه ادبی تراز اول. جامعه سیاه پوش روزنامه نگاران ادبی، به عزا نشستهاند اما حواسشان نیست که میشود با همان اندک اختیاراتی که دارند بر مقام ترمیم بدنه بیمار روزنامه نگاری ادبی بربیایند و این فقدان بزرگ را با انتشار مطالبی در خور تا حدود زیادی کم رنگ کنند.
به نظر میآید آنچه امروز بیش از همه در این زمینه به خصوص خودنمایی میکند نوعی رخوت است که دست ژورنالیستهای ما را بسته. قریب به اتفاق جامعه ادبی مطبوعاتِ ما (و البته کسانی که در فضای مجازی فعالند) بسته به نوع کارشان صرفا در پی انجام کاری هستند که به آنها سپردند؛ هدف اصلی انتشار یک صفحه ادبیات یا مخابره یکسری اخبار است که به حوزه ادبیات مربوط میشود، و تمام. ذهن همه ما به "فقدان" ادبیات و "رخوت" در کار تسلیم شده، دست از کار شستهایم و در نهایت امر به فکر این هستیم وظیفه خود را به معمولیترین نحو انجام دهیم وُ -خیلی ببخشید- شرِ کار را بِکنیم.
گفتوگوهای آبکی (گفتوگوهایی که فقط شامل یکسری سوال و جواب میشوند و معمولا تک گویی شخصِ آقای مصاحبه شونده است تا دیالوگ هر دو طرفِ میز)، یادداشتهایی از سر ناگزیری، انتشار خبرهای فکسی و دزدی (همان کپی-پیستی) و خدایش بیامرزاد ترجمه مقالات نقد ادبی که خیلی پیشترها حسابی معمول بود در صفحات ادبی روزنامههای ما وُ الان به کل، نیست و نابود شدهاند. چند وقتی هم هست اگر روزنامه نگاری بخواهد فریاد بزند حرفهای است و بخواهد یقه شهرت بدراند میرود سراغ یک شخصیت جنجالی در ادبیات، به هر ضرب و زوری شده چند کلمه از او در میآورد و با تیترهای من درآوردی و متنی من درآوردی تر گفت و گویش را توی بوق و کرنا میکند.
خب، چه کسی بدش میآید؛ جنجال، ایدهآلِ اغلب رسانههاست. فکر کنم ساموئل بکت بود که میگفت: "بدجوری از فقدان دردم گرفته". نه، ساموئل بکت نبود.
انتهای پیام/
مجتبا هوشیار محبوب