سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: اهالی ادبیات چند دستهاند. اما دو دسته هستند که از سایرین معروفترند. نخست عدهای که سردسته بزنبهادرهای ادبیاتاند. اینها در مورد هر موضوعی نظریهای دارند که کم و کیف و ادله و معایب و فوایدش مهم نیست بلکه مهم این است که صاحب نظریه چه کسی است. بر سر این نظریهها، جنجالهای فراوانی به پا میشود و عدهای به موافقت و عدهای هم به مخالفت با آنها قیام میکنند. دستآخر خیلی هم معلوم نمیشود حق با کیست. البته اهمیت موضوعات اینچنینی از آن جهت است که عدهای در این بین شهرتی کسب میکنند و دیگران هم مثل دعواهای پرتب و تابِ قدیم، بیرون گود نشسته و تشویقی میکنند. بالاخره این هم در نوع خودش تفریحی است. دسته دوم کسانی هستند که یک گوشه نشسته همینطور یکسره کار میکنند. نه به بیرون این گود کاری دارند و نه به داخل آن. خیلی هم اهمیتی نمیدهند که هر روز به دلیلی تیتر سایت و روزنامهای باشند. از قضا این عده از دیگران معروفترند. یعنی در حقیقت نوعِ آشناییِ مخاطبان حوزه ادبیات با آنها فرق دارد. باور ندارید؟! مثال میآورم. مثلاً همین آقای احمد پوری خودمان که تا نامش به گوش میرسد دستکم یاد چند شعرِ ترجمه دستِ اول میافتید. ممکن است شما بهعنوان آشنای ادبیات، ایشان را ندیده باشید و یا نظر ایشان را در موردِ هیچکدام از نظریههای جنجالی ندانید. اما اگر نامش را روی کتابی ببینید معطل نمیکنید و آن را میخرید و میخوانید.
خب البته ممکن است عدهای بگویند اینکه اصلاً مزیت خاصی نیست. شاید از اهالی دسته اول هم کسانی واجدِ این خصوصیت باشند. البته که ممکن است. اما شباهت این دو مسئله یک چیز است و تفاوت آن بسیار. اول اینکه اگر قرار به انتخاب باشد اولویت مخاطب، خوانش متنی اثرگذار است. دوم (و در تکمیل اول) اینکه اگر بخواهیم از بین آثار دسته اول و دوم اثری دیرمان، خلاق و الهامبخش انتخاب کنیم مسلماً مجبور به انتخاب از آثار این دسته دوم خواهیم بود و سوم اینکه آفرینش ادبی و هنری، علت و هدف غایی همه بررسیها و تحلیل گفتمانها و نظریههای مختلف است. یعنی به عبارت سادهتر مهمترین و شاید تنها وظیفه نویسنده، مترجمِ ادبیاتِ خلاق، شاعر و هنرمند رسیدن به آفرینش است. حالا برگردیم به بحث جناب احمد پوری که هنوز ساکت و آرام گوشهای نشسته و متواضعانه به روی خودش نمیآورد که این همه مقدمهچینی فقط و فقط برای این است که در مورد او سخنی برود. مراسم تجلیل از او در کانون ادبیات ایران مرا واداشت یادداشت کوچکی بنویسم؛ چون وقتی عباس مخبر گفت که مزیت مهم کار احمد پوری آن است که ضمن انتخاب مسیر ترجمه روان، لحنِ خود شاعران را در ترجمهها منعکس کرده است و بهطور مثال لحن ترجمه اشعار آخماتوا با نرودا متفاوت است؛ واقعاً به فکر فرو رفتم. این شد که ترجمهها را دوباره و چندباره نگاه دقیقی انداختم و در ضمن یادِ لحظههایی افتادم که جدا از معنای شعر که قلمرو بلاتصرف شاعر است، ساخت و زبانِ بعضی از این ترجمهها و رعایت دقایقی ظریف در آنها، چقدر برایم لذت آفرین بوده است. ظرایفی که اگر نیاز به ارائه بررسی مستدلی باشد بهراحتی میتوان شواهد آن را در مقالهای گرد آورد؛ حداقل در حوزه کارکرد هنریِ زبان در ترجمه اشعار که به نظرم مهمترین نقشها را ایفا میکند. اما امروز غرضم بیشتر این است که به خودم یادآور شوم چقدر خوب است که احمد پوری و احمد پوریها هنوز هستند و دستکم میشود از سلوکِ اخلاقی و شیوه کارشان، بسیار آموخت و این مزیتی است که شاید نسلهای پس از ما، کمتر داشته باشند. انتهای پیام/
سپیده نیکرو