سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: ویلیام بلیک شاعر و نقاش در سال 1757 در لندن به دنیا آمد. بلیک بدون هیچ‌گونه آموزش رسمی و آکادمیک خیلی زود با آثار شعرا ، فلاسفه و متفکران اثر گذار آشنا شد و به مطالعه آثار آنها پرداخت. شاید تاثیر همین آموزش غیر آکادمیک بود که او خیلی زود به بلوغ فکری رسید و اولین شعر ماندگار خود را در نوجوانی نوشت.

بلیک یکی از مهمترین شاعران قرن هجدهم انگلیس است و متاسفانه آثار چندانی از او به فارسی ترجمه نشده است. یکی از آثار ترجمه شده او به فارسی کتاب "جزیره‌ای در ماه" است که توسط هوشنگ رهنما ترجمه شده است.

در مقدمه این کتاب آمده است: بلیک بی‌تردید یکی از برجسته‌ترین شاعران قرن هجدهم انگلستان است. برخی از ناقدان ادبی از این فراتر رفته اند و برآن‌اند که نبوغ شاعرانه و نیروی خلاقه نامتعارف بلیک او را نه تنها در میان معاصرانش بلکه حتی در سراسر تاریخ ادبیات انگلیسی از اعتبار کم مانندی برخوردار ساخته است و تنها چوسر، شکسپیر، اسپنسر و میلتون بر او برتری دارند.

تقسیم بندی بلیک در غالب‌های از پیش آماده شده بسیار کار مشکلی است، اما می توان او را جایی بین نوکلاسیک‌ها و رمانتیک‌ها بررسی کرد. اهمیت و ارزشی که بلیک به تخیل به عنوان بالاترین جنبه زندگی انسان می‌‍‌‌دهد او را به رمانتیک ها نزدیک‌ترمی‌کند. بلیک در آثار خود به شدت از افسانه‌ها و اسطوره‌های کتاب مقدس تاثیر گرفته است.

او همچنین به متون اساطیری یونان باستان علاقه داشت و از آنها نیز تاثیر گرفته است. گئورگ لوکاچ در مقاله‌ای به نام "درباب فلسفه رمانتیک زندگی" (ترجمه مراد فرهادپور در فصلنامه ارغنون) می‌گوید "رمانتیک‌ها از درک مسئله شرشیطانی عاجز بودند یا به آن باور نداشتند " فراموش نکنیم که ایده پیوند دوزخ و بهشت ابتدا در آثار رمانتیک‌هایی مثل بلیک و نوالیس مطرح شد و بعدها توسط نیچه در فلسفه به کار گرفته شد. بلیک با توجه به منبع الهام خود دست به خلق آثاری می‌زند که انسان و زندگی او را در وضعیتی اسطوره ای بررسی میکند. مثلا شعرهایی که او به تمثیل از زندگی انسان در شبانه روز(صبح، ظهر، عصر، شب) نوشته و آن را به چهار فصل بهار ، تابستان، پائیز، زمستان اختصاص داده.

بلیک را نیز می‌توان مثل دیگر رمانتیک ها انسانگرا دانست که این موضوع تضادی با استفاده او از افسانه‌ها و روایات کتاب مقدس ندارد چراکه در دنیای اپوکالیپتیک اشعار بلیک مقولات و واقعیت‌های معنوی در درجه نخست به صورت آرزوهای بشری عرضه می‌شود مثلا صورت نهایی که کار و آرزوی بشری بر دنیای نباتی هموار می‌کند همان باغ ، مزرعه ، درختزار و در کل طبیعت است.

اشعار بلیک پر از تمثیل‌ها و نمادهایی است که به صورت آرکیتایپی به تصاویر بهشتی و تصاویر دوزخی که در کتاب مقدس آمده است اشاره می‌کند و چهار شعر اول این مجموعه را شکل می‌دهد در " به بهار" و " به تابستان" از سویی و در اشعار "به پائیز " و" به زمستان" از سوی دیگر، اما تفاوت این ادبیات با ادبیات مسیحی و افسانه‌ها و اسطوره‌های کتاب مقدس را می‌توان در خود این ادبیات جستجو کرد.

از مهمترین جنبه‌های شعر بلیک، تمثیل است. در روایات دینی برای رساندن پیام از نماد استفاده می‌شود وهمین نماد تمامیت معنوی روایت را با خود همراه می‌کند، اما تمثیل حتی اگر از همان روایت تغذیه کند و به آن ارجاع دهد نخست تفاوت و فاصله اش را با آن روایت نخستین آشکار می‌کند و اگر نماد برساخته‌ای از زبان الهی است که عقل و حکمت را با خود دارد تمثیل برساخته زبان انسان است فاصله و تفرقه از مرجع خود را در بطن خود دارد.

زبان شناساس نیز کارکرد زبان انسان را اساسا تمثیلی می‌دانند. اما بلیک را می‌توان از اولین ناقدان مدرنیته دانست وقتی که به کنایه در یکی از نقاشی‌های خود خدا را در غالب نیوتن به تصویر کشیده است.

انتهای پیام/

محمد قاسمی