سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: فرانک اکانر (نام کامل "مایکل فرانسیس اکانر ادانوان") نویسنده ایرلندی در سال 1903 به دنیا آمد. در جوانی به دلیل همکاری با ارتش جمهوری خواه "ایرلند" طعم زندان را چشید. ابتدا به عنوان کتابدار یکی از کتابخانههای "دابلین" مشغول به کار شد و بعد به عنوان مدیر تئاتر.
در دهه پنجاه به عنوان استاد مهمان با بعضی از دانشگاههای آمریکا همکاری کرد و در سال 1966 درگذشت. در طول حیاتش هیچ جایزهای نگرفت و بعد از مرگش معتبرترین جایزه ادبی کشورش به نام او ثبت شد، اما در این میان آثار مهمی از او منتشر شده بود که نام مستعار یا تلخیص شده او را به عنوان نویسندهای مهم و صاحب سبک در داستان کوتاه مطرح کرده بودند. از جمله "مهمان ملت"، "عقده ادیپ من" و"صدای تنها" که گزیدهای از سخنرانیهای او در دانشگاه استنفورد در سال 1961 است که در آن به طرح مبانی نظری و تحلیل ساختاری داستان کوتاه همراه با نمونههای مشهوری از این گونه ادبی پرداخته است. مجموعه داستان "عقده ادیپ من" با ترجمه نسرین طباطبایی و "صدای تنها" با ترجمه شهلا فیلسوفی به فارسی منتشر شدهاند.
مطالعه داستانهای اکانر به خودی خود خصوصیات سبکی و تکنیکی او را در داستان کوتاه عیان میکند، اما برای شناخت بیشتر آثار او بد نیست با کتاب تئوریک او درباره داستان کوتاه یعنی "صدای تنها" آشنایی داشته باشیم.
اکانر در این کتاب داستان کوتاه را برای نخستین بار جدا از نظریه ادبیات داستانی که رمان و داستان کوتاه را در یک قالب نظری تحلیل می کرد ، مورد تحلیل قرار داد و به بیان شباهت و تفاوتهای این دو گونه ادبی پرداخت. او رمان را محصول جوامع آزاد و پیشرفته و داستان کوتاه را محصول جوامع بسته دانست اما در عین حال هر دو گونه هنری رمان و داستان کوتاه را حاصل دوران علمی-انتقادی (مدرن) برمیشمرد.
اکانر در این کتاب داستان کوتاه را وصف انسانهای له شده و به حاشیه رانده شده میداند و درتحلیل ساختاری داستان کوتاه مدرن نسبت به نمونههای قدیمیترش از مولفههایی مثل ضد قهرمان (شنل گوگول)، ضد اوج در داستانهای تورگینف و طنز تلخ خاص داستان کوتاه مدرن نام میبرد. خصوصیاتی که در داستانهای خود او به خصوص "عقده ادیپ من" به چشم میخورد. و همچنین در تحلیل خصوصیات سبکی و ساختاری داستان کوتاه واهمیت فرم آن به عنوان اثری هنری جیمز جویس را مهمترین چهره درتحول و اعتلا این فرم هنری میداند.
اما خود اکانر یکی از مهمترین نویسندههای داستان کوتاه است و یکی از مهمترین آثار او مجموعه داستان "عقده ادیپ من" است که در همان داستان ابتدایی این مجموعه به نام "نابغه" خصوصیات سبکی او بروز پیدا میکند. داستان با این جمله شروع میشود: "بعضی بچهها طبیعتا بچه ننه اند اما من از روی اعتقاد بچه ننه بودم" و در ادامه داستان اکانر به دنیای درونی واحساسات این بچه ده یازده ساله نقب می زند و با توجه به این که راوی داستان همان بچه ده یازده ساله است اکانر به خوبی جهان و زبان او را بازآفرینی میکند."طنز" از خصوصیات بارز داستانهای اکانر است و طنز او در نحوه روایت و پیشبرد داستان است که شکل میگیرد و بر آن اثر میگذارد.
داستان "عقده ادیپ من" هم داستان کودکی را روایت میکند که خود را رقیب عاطفی پدر میداند. اکانر برای اشاره به مسائل مهم اجتماعی از جمله جنگ شیوه هنرمندانهای انتخاب میکند او بدون اشاره و ارجاع مستقیم به جنگ و مشکلات آن این مسائل و مشکلات را به عنوان پیش زمینه داستانهایش انتخاب میکند و آنگاه بدون پرداخت مستقیم موضوع، زندگی فردی و روانی شخصییتهایش را در شرایطی بحرانی مثل جنگ روایت میکند و اینگونه تاریخ فردی زندگی شخصیتها را در این شرایط روایت میکند و به نوشتن تاریخ از خلال داستان نمیپردازد. داستانهای این مجموعه هرچه پیشتر میرود لحن تلخ تری پیدا میکنند و با بالا رفتن سن شخصیتها به مرور دغدغه هایشان نیز جدیتر میشود.
ویلیام فراست منتقد برجسته ایرلندی درباره داستانهای اکانر میگوید: اگر جیمز جویس در "الیس" نقشه دابلین را مو به مو زیر گامهای استیفن کشید، اکانر در داستانهای خود نقش آدمها و زندگی آنها را و روح دابلین را به تصویر کشید."
انتهای پیام/
محمد قاسمی