سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: ساراماگو، نویسنده پرتغالی در سال 1998 جایزه نوبل ادبیات را از آن خود کرد. "کوری" را میتوان یک رمان خاص به حساب آورد، یک اثر تمثیلی، بیرون از حصار زمان و مکان، یک رمان معترضانه اجتماعی- سیاسی، که آشفتگی و اجتماع و انسانهای سر در گم را در دایره افکار خویش و مناسبات اجتماعی تصویر میکند. ساراماگو میگوید:" این کوری واقعی نیست ، تمثیلی است. کور شدن عقل و فهم انسان است. ما انسانها عقل داریم ولی عاقلانه رفتار نمیکنیم." (برگرفته از مقدمه مینو مشیری در کتاب کوری) داستان از ترافیک یک چهارراه آغاز میشود. راننده اتومبیلی به ناگاه دچار کوری میشود. به فاصله اندکی، افراد دیگری که همگی از بیماران یک چشمپزشک هستند، دچار کوری میشوند. پزشک با معاینه چشم آنها درمییابد که چشم این افراد کاملا سالم است، اما آنها هیچ چیز نمیبینند. جالب آن است که بر خلاف بیماری کوری که همه چیز سیاه است، تمامی این افراد دچار دیدی سفید میشوند.پزشک میفهمد که این نوعی کوری است که به چشم ارتباطی پیدا نمیکند. از طرف دولت، تمامی افراد نابینا جمعآوری و در یک آسایشگاه اسکان داده میشوند. پزشک نیز خود دچار این بیماری میشود. پلیس برای جلوگیری از شیوع بیماری، پزشک را نیز روانه آسایشگاه میکند... سبک شاعرانه ساراماگو که تخیل و تاریخ و انتقاد از سرکوب سیاسی و فقر را با هم در میآمیزد موجب شده است که آثار او را به آثار نویسندگان آمریکای لاتین به ویژه گابریل گارسیا مارکز تشبیه کنند. اما ساراماگو منکر این شباهت است و میگوید بیشتر از سروانتس و گوگول تأثیر پذیرفته است.
او در شاهکار خود، رمان "کوری" همه چیز را به اوج میرساند. ساراماگو بر این حقیقت تاکید دارد که اعمال انسانی در موقعیت، معنا میشود و ملاک مطلقی برای قضاوت وجود ندارد زیرا موقعیت انسان ثابت نیست و در تحول دائمی است. در یک کلام ساده، دغدغه عمده ذهن ساراماگو در این رمان مسئله سرگشتگی انسان معاصر است که از خلال ابعاد و لایههای مختلف و واکنشهای آنان بررسی میشود.
از دیگر مایههای اصلی رمان نقد خشونت و اطاعت کورکورانه، دیکتاتوری و سیر تاریخی و فراگیر بودن آن است. ساراماگو نه سال بعد کتابی نوشت به نام "بینایی" که به اعتقاد بسیاری مکمل کوری است. کتابی که به قول ساراماگو، با آن که از قبل قرار نبوده دنباله کوری باشد اما به خاطر شرایط محیطی دنیای داستانهای او این ویژگی را پیدا کرده است. بینایی از سیاسیترین کتابهای او است. این رمان نخستین بار با ترجمه مینو مشیری نشر و عرضه شده است. انتهای پیام/ علیرضا سردشتی