سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: قصدمان این نیست بگوییم هر چه هنرمند است سیگاری است، نویسنده‌ها سیگار نکشند نویسنده نیستند، چرا هنرمندان و نویسندگان سیگار می‌کشند و به جایش پسته بخورند، یا برعکس بگوییم بروند این قدر بکشند تا سیگارهاشان تمام شود... نه، این مطلب از مقولات سیگار، هنر، ادبیات و ارتباط این موارد با هم گزارش می‌دهد و نسبت به این موضوع حتی الامکان بدون رویکرد سلبی و ایجابی موضع می‌گیرد.

با این وصف این گزارش در صدد اثبات و انکار چیزی نیست و تنها دست به گردآوری تصاویر لفظی‌ای زده است که مخاطب پیشتر به صورت فرد و مستقل دیده است. حال اینکه در نهایت دیدن توامان این‌ تصاویر موجبات چه چیز را فراهم کند، بسته به نظر خود مخاطبان است. اما خب واقعا چرا به مجرد اینکه نام سیگار و فرد سیگاری را به زبان می‌آوریم تصویر یک نویسنده یا هنرمند در ذهنمان تصویر می‌شود؟

هنرمندان سیگاری یا سیگاری‌های هنرمند

نمی‌توان کتمان کرد به مجرد اینکه نام سیگار را به زبان می‌آوریم تصویر یک نویسنده، شاعر یا هنرمند را در ذهن متصور می‌شویم. این تصویر برگرفته از داده‌هایی است که روز و شب با آن دست به گریبانیم. در روزنامه مصاحبه‌ای می‌خوانیم از شاعری که بنام است، نویسنده‌ای معروف یادداشتی به فلان جریده داده، نمایشگاه نقاشی یکی از نقاشان مهم کشور برپا می‌شود، فیلم سینماگری که او را در حوزه کاری‌اش پراهمیت می‌دانند، می‌بینیم و نهایتا بعد از تمامی این اتفاقات به هر دلیلی -از جمله دیدن تصاویر آنها در حالی که سیگار می‌کشند- متوجه سیگاری بودن این افراد می‌شویم.

اما این اتفاقات به چندین و چند نفر محدود نمی‌شوند و بعد از اینکه شما مثلا 10 سال مخاطب هنر در هر شکلی‌اش باشید متوجه می‌شوید که قریب به اتفاق آنها سیگار می‌کشند؛ مسئله‌ای که در مذمویت آن حتی خود هنرمندان نیز شک ندارند.

اما در این میان اگر بخواهیم تقسیم‌بندی نیز داشته باشیم می‌توانیم به دو جرگه قائل باشیم: هنرمندان سیگاری یا سیگاری‌های هنرمند. هنرمندان سیگاری را می‌شناسیم. دست کم مخاطبان هنر می‌شناسند. آن‌ها را در خیابان، در کافه، در تصاویر تلویزیونی، مطبوعات یا رسانه‌های مجازی دیده‌اند. این دسته نویسندگان، شاعران، نقاشان یا موزیسین‌هایی هستند که به واسطه آثارشان مطرح و شناخته شده هستند.

اما دسته دوم را که می‌توانیم ذیل سیگاری‌های هنرمند دسته بندی کنیم بُعد سیگاری بودنشان بیشتر از بُعد هنری‌شان اهمیت دارد. با این وصف ژست آنچه روشنفکری خوانده می‌شود و آنچه ظاهر فرد را به ظاهر یک هنرمند تبدیل می‌کند در درجه اول اهمیت قرار می‌گیرد و خب یکی از مهم‌ترین مصادیق این ظاهر متظاهرانه چیزی است به نام "سیگار" که در دست می‌گیریم.

البته نمی‌توان گفت این افراد نیز عمدا و با این مقصود تنباکو تدخین می‌کنند، اما شاید بتوان اینگونه گفت که حتی به واسطه تاثیرات غیر مستقیم در ناخودآگاه‌مان همه به این اعتقاد داریم که با سیگار کشیدن "تومنی دوزار" به ژست روشنفکری-هنری‌مان اضافه می‌شود.

می‌شود یک عکس لطفا!

در میان اقشار مختلف جامعه هنری شاید این نویسندگان و شاعران باشند که به لحاظ کمی بیشتر از بقیه در جرگه سیگاری‌های انتلکتوآل قرار می‌گیرند. اگر از بحث خاصیت و ماهیت ادبیات بگذریم - که البته اینجا جاش نیست- باید بگوییم همیشه این ادبیات‌چی‌ها بودند که بیشتر از هنرمندان دیگر تمایل به سیگارآلاتی اعم از پیپ و سیگار با چاشنی تفکر دارند. شاید هم برای همین باشد که بیشتر عکس‌هایی که از این دسته از هنرمندان به دست مخاطب می‌رسد عکس‌هایی است با حالت‌های موسوم به روشنفکری همراه با دودهایی سفید-آبی که تصویر را مه آلود کرده است.

واقعیت این است همچنان که گفته شد، میان این سه واژه مذکور ارتباط‌ وجود دارد؛ به نوعی که می‌توان هر سه را در یک دایره واژگانی قرار داد. اما نکته‌ای هم که نباید از آن چشم پوشی کرد این است که تعداد افراد سیگاری صرفا به جامعه هنری محدود نمی‌شود. هزاران بلکه میلیون‌ها نفر در ایران سیگار می‌کشند و به این دلیل ساده که مورد توجه رسانه‌ها نیستند، سیگار کشیدنشان موضوعیت پیدا نمی‌کند.

من یا شما که الآن در حال خواندن این گزارش هستید ممکن است سیگار بکشیم ولی نه من و نه شما هرگز متوجه رسانه‌ها نبودیم تا تصاویرمان این جا و آن جا منتشر شود. با این توضیح باید به این نکته نیز توجه کنیم که هنرمندان زیر ذره بین رسانه‌ها هستند و این ذره بین هم شدیدا تمایل دارد به خصوصی‌ترین بخش‌های زندگی هنرمندان سرک بکشد.

انتهای پیام/