سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: "نام گل سرخ" در سال 1365 با ترجمه شهرام طاهری در ایران منتشر شد. اکو با روایت ساده و به کار گرفتن عناصری از داستان‌های پلیسی جذابیتی عامه‌پسند به این داستان داده تا جایی که فروش این رمان در آمریکا حتی برای ناشر آمریکایی این کتاب نیز قابل پیش‌بینی نبود . اکو که پیش از این به عنوان نشانه‌شناس شناخته شده بود کتاب و مقاله‌های زیادی در مورد زیبایی‌شناسی و هنر مدرن دارد.

او همچنین جستارها و مقاله‌های زیادی در مورد مسائل روزمره و مد در روزنامه‌های ایتالیایی به چاپ رسانده است. شاید همین آشنایی او در هر دو زمینه باعث شده که او در کتاب‌هایش تعارضی بین هنر مدرن و هنر عامه پسند قائل نباشد و بر خلاف آدورنو هر کدام را سبک و بیانی مناسب روزگار خود بداند. اکو با نوشتن "نام گل سرخ" به سرعت به نویسنده‌ای عامه پسند تبدیل شد و کتاب بعدی او "آونگ فوکو" نیز این موفقیت را تثبیت و تکرار کرد . این در حالی ست که "نام گل سرخ" با وجود تیراژ اندک سال‌هاست در ایران تجدید چاپ نشده.

ویلیام کشیش کنجکاو انگلیسی همراه شاگردش "ادسو" (راوی) برای انجام کاری به صومعه‌ای در شمال ایتالیا می‌رود . پس از رسیدن به دیر توسط راهب بزرگ از قتلی که دیشب در صومعه اتفاق افتاده خبردار می‌شود. فردای آن روز با پیدا شدن جسد دیگری که متعلق به مترجم یونانی کتابخانه دیر بوده، ویلیام از سوی راهب بزرگ دیر مامور رسیدگی به جنایات می‌شود.

ویلیام و ادسو برای یافتن علت مرگ آنان به کتابخانه دیر سر می‌زنند. با توجه به تخصصی که اکو در زمینه سده‌های میانی و قرون وسطا دارد فضاسازی رمان به خوبی انجام گرفته و غرق شدن در جهان خیالی رمان برای خواننده کار راحتی ست. اکو با آوردن نقشه دقیقی از صومعه در ابتدای کتاب کار خواننده را راحت کرده. با رسیدن ویلیام و ادسو به کتابخانه این محل به مکان اصلی اتفاقات رمان و همچنین شخصیت اصلی قصه و نمادی از دانش بشری تبدیل می‌شود.

رمان چه در اروپا و چه در آمریکا به فروش قابل توجهی دست یافت اما جنبه‎‌های عامه پسند کتاب به دقت انتخاب شده و به روی تاویلی تازه و پیچیده‌تر از رمان در نمی‌بندد و همان طور که خود اکو در کتاب دیگرش به نام " اثر گشوده " می نویسد : "هر تاویل بیانگر توانی از متن می باشد که به نمایش گذاشته می شود ."

از جمله عناصر جالب کتاب روایت آن است. روایت با وظیفه اصلی راوی که همان تفسیر کلام خداست در تعارض است و راوی برای روایت از وظیفه الهی خود سر باز می‌زند زیرا تفسیر و روایت به نوعی با هم در تعارض‌اند. تفسیر بیرون کشیدن حقایق کلی وبی زمان است با اتکا به کلام خدا اما روایت از اتفاقات خرد وتکه تکه وبا گذشت زمان شکل می‌گیرد. به همین دلیل راوی از همان ابتدا خود را با این تعارض درگیر می‌بیند و راوی این تعارض را در همان آغاز کتاب بیان می کند: اما ما حالا حقیقت را از پشت شیشه‌ای تیره می‌بینیم .

با توجه به این که رمان در پایان عمر و پیری راوی روایت می شود پس حتی همان قطعات تکه تکه نیز از دستبرد زمان دور نمانده‌اند و تنها نقطه اتکا همان حافظه راوی است. رمان با جملاتی از کتاب مقدس شروع می شود که اشاره به یگانگی کلام و حقیقت دارد.

اما راوی خود را درگیر تصاویری مبهم و مجزا از هم می‌بیند و این درگیری در فرم صوری روایت نیز باز تولید شده زیرا کتاب به تأسی از هفت روز آفرینش در کتاب مقدس به هفت روز تقسیم شده و هر روز به ساعاتی کوچک تر...

شخصیت پردازی رمان هم بیانگر همین تعارض و تقابل است. این تقابل به خصوص در شخصیت‌های ویلیام کشیش اهل مدارا و دلبسته آثار راجر بیکن با طنز زیر پوستی‌اش و یورج کشیش متعصب و نابینا که محافظ کتابخانه است و کتاب را عامل فساد و تباهی راهبان می‌داند و خنده را گناهی نابخشودنی به حساب می‌آورد دیده می‌شود .

این تقابل وقتی که ویلیام به دنبال حل معمای جنایت‌ها به کتابخانه صومعه می رود وبه دنبال کتابی از ارسطو که درباره ادبیات کمیک است می گردد به اوج خود می‌رسد. بعد از آتش‌سوزی دیر از کتاب‌ها تنها یک صفحه یا یک خط باقی می‌ماند که راوی با کنار هم گذاشتن آنها به چیزی جز اتفاق محض نمی‌رسد و این گونه اکو رمانی را که با یگانگی کلام و حقیقت شروع کرده در اغتشاش و خلأ معنا به پایان می‌رساند.

انتهای پیام/

محمد قاسمی