سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: در قسمت دوم "سحری‌خوانی" به سوژه ماه رمضان در اشعار مولانا اشاره کردیم و اشعاری از این شاعر را برای نمونه درج کردیم، اما از آن جا که در میان شاعران کلاسیک فارسی بیش از همه این مولوی است که موضوع ماه رمضان و روزه و روزه‌داری در اشعارش انعکاس دارد، از این رو این قسمت از "سحری‌خوانی" را نیز به اشعار مولانا اختصاص دادیم.

می‏بسازد جان و دل را بس عجایب کان صیام/گر تو خواهی تا عجب گردی، عجایب دان صیام گر تو را سودای معراجست ‏بر چرخ حیات/دانک اسب تازی تو هست در میدان صیام هیچ طاعت در حبان آن روشنی ندهد تو را/چونک بهر دیده دل کوری ابدان صیام چونک هست این صوم نقصان حیات هر ستور /خاص شد بهر کمال معنی انسان صیام چون حیات عاشقان از مطبخ تن تیره بود/پس مهیا کرد بهر مطبخ ایشان صیام چیست آن اندر جهان مهلکتر و خونریزتر/بر دل و بر جان و جا خون خواره شیطان صیام خدمت‏خاص نهانی تیز نفع و زود سود/چیست پیش حضرت درگاه این سلطان؟ صیام ماهی بیچاره را آب آنچنان تازه نکرد/آنچ کرد اندر دل و جانهای مشتاقان صیام در تن مرد مجاهد در ره مقصود دل/هست‏بهتر از حیات صد هزاران جان صیام گرچه ایمان هست مبنی بر بنای پنج رکن/لیک و الله هست از آنها اعظم الارکان صیام لیک در هر پنج پنهان کرده قدر صوم را/چون شب قدر مبارک هست‏خود پنهان صیام سنگ بی قیمت که صد خروار ازو کس ننگرد/لعل گرداند چو خورشید درون کان صیام شیر چون باشی که تو از روبهی لرزان شوی/چیره گرداند تو را بر بیشه شیران صیام بس شکم خاری کند آنکو شکم خواری کند/نیست اندر طالع جمع شکم خواران صیام خاتم ملک سلیمانست ‏یا تاجی که بخت/می‏نهد بر تارک سرمای مختاران صیام خنده صایم به است از حال مفطر در سجود/زانک می‏بنشاندت بر خوان الرحمن صیام در خورش آن بام تون، از تو به آلایش بود/همچون حمامت‏بشوید از همه خذلان صیام شهوت خوردن ستاره نحس دان تاریک دل/نور گرداند چو ماهت در همه کیوان صیام هیچ حیوانی تو دیدی روشن و پر نور علم/تن چون حیوانست مگذار از پی حیوان صیام شهوت تن را تو همچون نیشکر در هم شکن/تا درون جان ببینی شکر ارزان صیام قطره تو، سوی بحر کی توانی آمدن؟!/سوی بحرت آورد چون سیل و چون باران صیام پای خود را از شرف مانند سر گردان به صوم/زانک هست آرامگاه مرد سر گردان صیام خویشتن را بر زمین زن درگه غوغای نفس/دست و پایی زن که بفروشم چنین ارزان صیام گرچه نفست رستمی باشد مسلط بر دلت/لزر بر وی افکند چون بر گل لرزان صیام ظلمتی کز اندرونش آب حیوان می‏زهد/هست آن ظلمت‏به نزد عقل هشیاران صیام گر تو خواهی نور قرآن در درون جان خویشتن/هست ‏سر نور پاک جمله قرآن صیام بر سر خوان‌های روحانی که پاکان شسته‏اند/مر تو را همکاسه گرداند بدان پاکان صیام روزه چون روزت کند روشن دل و صافی روان/روز عید وصل شد را ساخته قربان صیام در صیام ار پا نهی شادی کنان نه با گشاد/چون حرامت و نشاید پیش غنا کان صیام زود باشد کز گریبان بقا سر بر زند/هر که در سر افکند ماننده دامان صیام (کلیات شمس جزو سوم صص 291 تا 293)

این روزه چو به‏ غربیل ببیزد جان را/ پیدا آرد قراضه پنهان را جامی که کند تیره مه تابان را/ بی پرده شود نور دهد کیوان را (کلیات شمس جزو هشتم شماره 29)

هین نوبت صبر آمد و ماه روزه /روزی دو مگو ز کاسه و از کوزه بر خوان فلک گرد پی در یوزه/تا پنبه جان باز رهد از غوزه (کلیات شمس جزو هشتم شماره 622)

روی تو نماز آمد و چشمت روزه/ وین هر دو کنند از لبت دریوزه جرمی کردم مگر که من مست‏بدم/ آب تو بخوردم و شکستم کوزه (کلیات شمس جزو هشتم شماره 162)

مولوی، جلال الدین محمد، کلیات شمس، با تصحیحات و حواشی بدیع الزمان فروزانفر، چاپ دانشگاه تهران

انتهای پیام/