سرویس فرهنگ و ادبیات هنر آنلاین // "مرگ-تابلو" سومین کتاب از مجموعه کتاب‌های "حلقه نیلوفری" است که انتشارات نوید شیراز آن را در سال 1369 (نوبت چاپ اول) منتشر کرد. کتابی کم حجم و 90 صفحه‌ای که شعرهای آن را شاعر به دو قسمت "مرگ-تابلو" و "مرثیه‌های تازه" تقسیم کرده است. مرگ-تابلو شعرهای سال‌های 1358 تا 1363 و مرثیه‌های تازه شعرهای دو سال 1367 و 1368 را شامل می‌شود. اولین ویژگی‌ای که در "مرگ-تابلو" نمود دارد مسئله زبان شعرهاست. بنیاد در این شعرها به زبان فشرده‌ای دست پیدا کرده است که معمولا از آنچه به عنوان "روایت " از آن یاد می‌شود خالی است. بنیاد ابدا به دنبال موضوع شاعرانه نیست؛ همان‌طور که دنبال مفهوم هم نمی‌رود. او در این شعرها با زبان سر و کار دارد و این زبان با خود مفاهیم و تصاویری را می‌آورد که در وهله اول خواننده را متحیر و بعد دعوت به شعر می‌کند. در آنچه که بنیاد "مقدمه" نامگذاری کرده است، می‌خوانیم:

افق کلاغ‌هایش را می‌روید تو اطلسی‌هایت را بکار من شعرهایم را مرثیه‌هایم را ماتمم را ماتم

بنیاد در همان سطر اول ما را دچار حیرت می‌کند. افقی که کلاغ‌هایش را می‌روید. رویش کلاغ در افق نه تنها تصویر تکان‌دهنده‌ای است بلکه بدیع و غریب می‌نماید که البته این موارد اصولا لازم و ملزوم همدیگر هم هستند.

بنیاد با به کار بردن این تعبیر به این دلیل خواننده را متحیر می‌کند که بین کلاغ و رویش آن در افق ایجاد فاصله‌گذاری کرده است. این فاصله‌گذاری در حقیقت تا انتهای این شعر ادامه پیدا می‌کند. او می‌نویسد:"تو اطلسی‌هایت را بکار/ من شعرهایم را" این بار این خلاء معنایی در کاشتن شعر، در سطر بعد به واسطه واژه "مرثیه" و در دوسطر پایانی با کلمه "ماتم" اتفاق می‌افتد. ما در همان اولین شعر یا به عبارت دیگر در همان "مقدمه" کتاب هم "مرگ" را می‌بینیم و هم "تابلو". به زبان دیگر ما تابلویی می‌بینیم که در آن مرگ توصیف شده است؛ مرگی که پله پله صورت می‌گیرد و شاعر در آن تمام می‌شود:

تو اطلسی‌هایت را بکار من شعرهایم را مرثیه‌هایم را ماتمم را ماتم

هر چند تعبیر مهندسی، تعبیر ضمختی است اما گویا بنیاد به واسطه کوتاه‌تر کردن سطور و همین‌طور کوتاه‌تر کردن هجاهای شعر به صورت پلکانی این شعر را مهندسی کرده است. شاید به همین واسطه است که خواننده هنگامی که کلمه آخر را ادا می‌کند مطمئن می‌شود که شعر تمام شده است چرا که گویا همه چیز تمام شده است؛ واژه‌ها، هجاها و نفسی که خواننده در طول خوانش شعر در آخرین کلمه متوقفش می‌کند: مرثیه‌هایم را/ ماتمم را/ ماتم.

انتهای پیام/

ندارضا حسینی