سرویس فرهنگ و ادبیات هنر آنلاین // بیژن جلالی مدت‌هاست دیگر شاعر ناشناخته‌ای نیست و این شهرت را بیش و پیش از اینکه به نسبت نزدیکش با داستان‌نویسی معروف‌تر از خود یا به برگزاری جایزه‌ای به نام "بیژن جلالی" وابسته باشد، به تولید شعرهای متفاوت و مستقل از جریان‌های شعری هم‌روزگارش مدیون است. جلالی را می‌توان یکی از مستقل‌ترین شاعران پس از نیما به حساب آورد چرا که تقریبا در هیچ دوره‌ای شعر او مشخصا در تاثیر یا هم‌گرایی با جریان‌های شعری پیش نمی‌رود و کمتر نیز با نام‌هایی دیگر از شعر معاصر هم‌گروه می‌شود. با این اوصاف، اما از آخرین نوبت انتشار شعرهای او سال‌ها می‌گذرد و از این روست که حالا می‌توانید اغلب کتاب‌های شعر او را با همان قیمت‌های نازل 10 سال پیش خریداری کنید. داستان انتشار یکی از کتاب‌های جلالی اما با باقی کتاب‌هایش تفاوت‌هایی اساسی دارد؛ "درباره شعر" منتخبی از شعرهای او بین سال‌های 41 تا 77 است و وجه تفاوت اول آن با دیگر کتاب‌های شعر جلالی مانند "روزها" و "روزانه‌ها" در این است که به هزینه خود شاعر و به صورت ناشر مولف (پخش از فرزان‌روز) چهارده سال پیش از این منتشر شده و هیچ‌گاه پس از آن تجدید چاپ نشده است. اما وجه تفاوت دوم و مهم‌تر "درباره شعر" مربوط به شعرهای آن و نیز طریقه کتاب شدن آنهاست؛ به عبارت دیگر مهم‌ترین ویژگی "درباره شعر" را به لحاظ توپولوژیک باید بررسی کرد؛ اینکه یک کتاب، نه حاصل آمده از جمع‌آوری تک‌شعرهای فله‌ای بلکه پروژه‌ای منتج از شعر‌های هم‌راستا به لحاظ تماتیک است. شعرهایی که جلالی در بیش از سه دهه درباره شعر نوشته است؛ "درباره"‌ای که نشان‌دهنده خودبسندگی کامل شعرهاست؛ شعرهایی درباره خودشان و ماهیت‌شان: "زمان شعر"، "ریشه‌های شعر"، "اندوه کلمات" و "کار شعر".

کمتر شاعری را می‌توان سراغ گرفت که با رویکردی پروژه‌ای به پروسه تولید شعر، در پی تولید "کتاب" و نه تولید تک‌شعرهایی برای کتاب‌شدن بوده باشد و غیر از یدالله رویایی که غیر از مجموعه آخرش "در جست‌وجوی آن لغت تنها"، همه کتاب‌هایش حاصل نگاه پروژه‌ای او به تمی مشخص برای تولید کتاب و نه ساختن کتاب است و نیز چند نفری دیگر، اغلب مجموعه شعرهای فارسی حاصل جمع‌آوری و گردآوری قطعه‌شعرهای پراکنده‌اند. حالا چهارده سال از انتشار "درباره شعر" بیژن جلالی شاعر شعرهای کوتاه می‌گذرد و این در حالی است که با وجود خوانندگان پر تعدادی که شعرهای او بالقوه می‌توانند داشته باشند، هیچ‌یک از آنها به‌تازگی تجدید چاپ نشده است، بخصوص "درباره شعر" که به لحاظ توپولوژیک مهم‌ترین آنها هم می‌تواند محسوب شود و به همین فراخور یکی از مهم‌ترین کتاب‌ها از نظر فرمت کتاب و نیز ترم خودبسندگی شعر است.

انتهای پیام/ صابر محمدی