سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین //در آغاز خواننده با دیدن نام بر جلد کتاب، داستانی با تم خانوادگی را انتظار دارد. نگارنده نیز، خواننده را همچون دوستی که آلبوم عکس‌هایش را برایش ورق می‌زند، مخاطب قرار داده و با رسیدن به هر عکس، خاطراتی را که در ذهنش زنده می‌شود تصویر می‌کند؛ تصاویر روزگار قدیم،کودکی و جوانی صاحب آلبوم.

«در این چند سال آنقدر گفته‌ام عاشق پدرم هستم که حق می‌دهم فکر کنی مادرم را دوست ندارم و به مادرم هم حق می‌دهم ناراحت شده باشد...». داستان با این چند جمله آغاز می‌شود که احتمال خانوادگی بودن آن با فضایی گرم و صمیمی را بیشتر می‌کند؛ این رویه تا چند عکس ابتدایی داستان که در بخش‌هایی مجزا از هم نگارش شده‌اند، ادامه پیدا می‌کند تا جایی که نویسنده به سن نوجوانی و جوانی رسیده و کم‌کم پا در ورطه عشق و عاشقی می‌گذارد. از اینجا به بعد داستان به کلی تغییر کرده و تبدیل به داستانی کاملا عاشقانه می‌شود و تمام اتفاقات و خاطراتی که جسته و گریخته در ذهن فلاش‌بک می‌خورند، حول این مفهوم می‌چرخند؛ چند جا نیز فلاش‌بک‌هایی به دوران کودکی و نوجوانی می‌خورد که انگار جای عکس‌ها اشتباه بوده و کسی آنها را جا به جا کرده است و در این میان جای بعضی از عکس‌ها نیز خالی‌ است. مثل عادت معمول ایرانی‌ها که عکس‌ها را از آلبوم قاپ می‌زنند و با این کار لطمه‌ای به روند آلبوم خاطرات و پیش رفتن داستان وارد می‌کنند. در تمام داستان سعی شده فضای عکس‌ها و حال و هوای آنها در ذهن مخاطب نقش ببندد، اما تنها در جاهایی از داستان یا عکس‌هایی، این امر میسر شده است که ما در دوره عاشقانگی داستان و عکس‌ها هستیم. عکس‌هایی از آلبوم خانوادگی پورمحسن است که خواننده را کاملا در بطن ماجرایی که نویسنده روایت می‌کند قرار داده و حس‌های شخصی نویسنده را برای خوانندگانش باز می‌کند. این نویسنده که آلبومش را ورق می‌زند عاقله‌مردی است که نوعی افسردگی توام با شعف از دیدن عکس‌ها پیدا کرده و به بازگویی خاطراتش می‌پردازد. بیش از آنکه توضیح و تصویرسازی راجع به عکس‌ها داشته باشد، خاطراتی دارد که با دیدن عکس‌ها در ذهنش زنده می‌شوند و سطرهای این کتاب را پر می‌کنند.

اواخر داستان است. نویسنده با دیدن عکسی که پشتش نوشته جزیره الوان، گذشته‌ای را به یاد می‌آورد که با همه تلخی‌اش بسیار برایش زیباست. همان‌طور که پیش از این نیز گفته شد، از سطر اول داستان بر می‌آید که نویسنده عاشق پدرش بوده و این تصویر، یادآور مرگ پدر است. به روایتی، این عکس اوج داستان است. ریتم روان است و تصویرسازی گویای کاملی از پیش‌ساخته‌هایی‌ست که نویسنده تا به حال روایت کرده و بهترین قسمت این تصویر آن‌جایی‌ست که وی بر گور پدر نشسته و با ناباوری به آن نگاه می‌کند.

همه حالات و تصاویری که از شخصیت اعضای خانواده آورده شده است، زیرکانه و توانمند می‌نماید. آشنا شدن با افرادی که در عکس‌ها می‌بینیم دست نویسنده را باز گذاشته تا صمیمیتی میان خواننده و شخصیت‌ها ایجاد شود تا با نویسنده به مرور این آلبوم خانوادگی بنشیند. مخاطب دوست صمیمی نویسنده است که ما تا انتهای داستان نام او را نمی‌خوانیم، ولی در عین حال نامش را می‌دانیم.

جاهایی که دوست نویسنده یا مخاطب ذکر شده، با دیدن عکس‌ها و شنیدن خاطراتی که او تعریف می‌کند سوالی در ذهنش پیش می‌آید، نویسنده خود مطرح کننده سوال‌ها و در جایی پاسخ دهنده به آنهاست. نویسنده در اصل کاستی‌های موجود در توصیفات و تصویرسازی‌ها را با این پرسش و پاسخ‌ها پر می‌کند، اما در اکثر موارد نیز نیازی به آنها نیست. جاهایی از داستان، از قول مادربزرگ و پدر و مادر واژه‌های گیلکی وارد داستان می‌شود که این آگاهی را به خواننده می‌دهد که خانواده در رشت زندگی می‌کنند. البته این استفاده اندک از جملات و واژگان گیلکی، متن را دچار سرگشتگی خاصی می‌کند که نه به آن تن داده و نه از آن امتناع کرده است، زیرا این واژگان کمتر از آن هستند که بتوانند باری را به متن القا کرده یا از دوش آن بردارند.

در قسمت‌هایی نیز اهمیت و بی‌اهمیت بودن تصاویر گم می‌شود. مثلا جایی که نویسنده از "تقی قانون" که ارابه‌چی است حرف می‌زند. در این تصاویر حتی دمپایی او را هم تصویر می‌کند اما در عکس‌هایی مثل عکسی که اسمش "ستاره" است و برای معشوق نویسنده گرفته شده، داستان کاملا روایت‌گونه و بر خطی مستقیم به دور از تصاویر و هیجانات عمیق عاشقانه روایت می‌شود، با وجود اینکه قسمت اعظم داستان را همین ماجراهای عاشقانه تشکیل می‌دهد.

انتهای پیام/ فرزاد اندرجانی