ای روح رهسپار ای مار همهمه غضروف! یدا... رویایی( متخلص به رویا) همیشه به عنوان چهرهای مناقشه انگیز در شعر معاصر مطرح بوده است، هر چند خود او در این مناقشهها نقشی نداشته و عمدتا بحث و مجادله مخالفان و موافقان او نامش را بر سر زبانها میانداخته است. با اینکه او سالهاست در خارج از کشور زندگی میکند اما اکنون نیز به میمنت مخالفانی که میخواهند دامنه تاثیرگذاری او در شعر معاصر را نادیده بگیرند گاه به گاه مورد بحث قرار میگیرد. فعالیت در هفتهنامه ادبی بارو به اتفاق احمد شاملو، انتشار دفترهای روزن شامل اشعار پیشرو زمانه، نوشتن مانیفیست اسپاسمانتالیسم یا حجم و ایجاد حلقه شاعران آوانگارد عصر ذیل عنوان حجم و نوشتن مجموعه اشعاری که از تاثیرگذارترین اشعار زمانه خودش بود، همه و همه دست به دست هم داد تا رویایی شاعری مطرح و پراهمیت باشد. او در عین حال که در زمینه شعر به مداومت فعالیت میکرد در زمینه نقد نیز پرکار بود و اتفاقا از منتقدان جریان ساز به حساب میآمد و شاعران پیشرویی چون بادیه نشین نخست با صدای یدا... رویایی مطرح شدند و بعدتر نیز به واسطه اسپانتالیسم بسیاری از شاعران خوش قریحه وپراستعداد معاصر گرد این جریان حلقه زدند.
رویایی جزو شاعرانی محسوب میشود که صاحب زبان و بیان مندی خاص خود است، به عبارت دیگر شعر او امضای ویژه خودش را دارد.زبان او جست وجوگر است و دائم به دنبال کشف خلاءهایی است که پیشتر پر نشده، به همین دلیل میتوان شعر رویایی را شعری مکاشفهگر نامید. کلمات در شعر او غالبا به دنبال ایجاد تصاویری هستند که قبلا تجربه نشده است. براهنی در جایی میگوید: "در شعر رویایی رابطه بین کلمات شعر را میسازد. یعنی رویایی به کلمات به عنوان سازنده جهانی مینگرد که جهان شعر اوست. کلمات یکدیگر را تداعی میکنند و این حالت، گرچه ممکن است در شعر دیگران هم وجود داشته باشد ولی در شعر دیگران بر حسب اتفاق پیش میآید.در شعر رویایی این وضع صورت غالب است.یعنی وضعی که کلمات در شعر رویایی پیدا میکنند، وضعی است که تصاویر در شعر نیما یا فرخ زاد پیدا میکنند."
شعر رویایی حتی به لحاظ وزن و موسیقی کلام نیز در جرگه خاصی نمیگنجد. شعراو نه مطلقا به زحافات عروضی نیما پایبند است و نه خود را همچون سپیدهای شاملو از هر حیث از وزن آزاد میداند. خود او در مصاحبهای با مینو وزیری میگوید :شاعر باید چنان قدرت کلامی داشته باشد که مسئله وزن و قافیه برایش مطرح نباشد. وزن و قافیه به همان اندازه که عامل تعیین کننده برای شعر نیست، همان اندازه هم باید به هنگام کاربرد دست یافتنی و ملموس و مطیع باشد. یا در جایی دیگر(مصاحبه با شهین حنانه): وزن حتما تمام شعر نیست... وزن در شعر وسیله تداعی ست نه داعی...
اما شاید بتوان این انتقاد را بر شعرهای او وارد دانست که به همین دلایل -از جمله عللی که به عناصر زبانی و صوری شعرهای رویایی مربوط است- شعرهایی بوطیقاگرا هستند.یعنی از سرچشمه همیشگی فرمی خاص نشات میگیرند و از چارچوب خاصی بیرون نمیروند، به همین خاطر بعضی از شعرهای رویا یا به عبارت دیگر مناسبات حاکم بر بعضی از شعرهای او قابل طبقه بندی در فرمول خاصی هستند.
پارههایی از شعر 21 در مجموعه شعر"دلتنگیها":
و شکل راه رفتن تو معنای مثنوی است در حالت عمیق عزیمت که منظره راه بازوی صحرایی مرا به تکان میآرد ... تو باز میآیی با موجی از خلیج احمر و گامی از عصای موسی و شکل راه رفتن تو معنای مثنوی است، و روح مولوی است اینک کز ساق تو حکایت نی را بر میدارد!
مجتبا هوشیار محبوب انتهای پیام/