سرویس فرهنگ و ادبیات هنر آنلاین//
بی مقدمه باید گفت -بد یاخوب- حسین منزوی را میتوان یکی از تاثیرگذارترین غزل سرایان معاصر دانست که توانست با بدعتهای زبانی و فرمی در این ژانر، دامنه گسترش غزل در قشر نوجوان و جوان را وسعت دهد. او به واسطه غزلهایی بدیع و تزریق زبان و وزنی داینامیک و پویا به قالب شعریای که به زعم بسیاری دژانره شده بود، توانست تا حدود زیادی این فرم را در جایگاهی مناسبتر از گذشته بنشاند.
میدانیم که منزوی شاعر شعرهای آزاد و سپید نیز بوده است -چه در اوایل کار و چه در فرجام- اما آنچه به شخصیت شعری این شاعر هویت بخشید و جایگاه او را تثبیت کرد غزل سراییاش بوده است، خصوصا غزلهایی که او در میان سالی و اواسط دوره کاریاش سرود. منزوی البته در آغاز کار نیز شاعری پر استعداد خوانده میشد و در آن زمان نیز شاعری آتیه دار به حساب میآمد.
رضا براهنی در بخشی از کتاب معروفش "طلا در مس" آینده این شاعر را -که آن زمان هنوز به شاعری با زبانی پخته بدل نشده بود- این گونه پیش بینی میکند: "حسین منزوی و جلال سرافراز را باید تشویق کرد، چرا که بدون احتیاج به تشویق هم پیش خواهند رفت و هر یک با حال و هوای خود راه و رسمی پیدا خواهند کرد و موفق هم خواهند شد..." براهنی در جلد سوم "طلا در مس" ذیل عنوان روحیه شاعرانه مینویسد: "و دیگر اینکه من روحیههای شاعرانه بسیار سخاوتمند در کار تنی چند از اشخاصی که در سال پنجاه، برای اولین بار، دومین و یا حتی سومین بار کتاب چاپ کردند، میبینم. به نظرم در "صخرههای سکوت" اورنگ خضرایی،"فصل غلیظ گیسو"ی شاهرختاش،"حنجره زخمی تغزل" منزوی، در "جشنواری آن سوی پل" لیلا کسری، این روحیهها هست."
او چند خط بعد تر درباره شعرهای این دوره حسین منزوی مینویسد:"و پرچمی که منزوی به نام عشق برمیافرازد و زبانی که گاهی فاصله ناچیزی با استحکام واقعی دارد، امیدوار کننده است." شمس لنگرودی نیز در آخرین جلد کتاب تاریخ تحلیلی شعر نو از "حنجره زخمی تغزل " به عنوان مطرح ترین کتاب شعر جوان در سال 1350 نام میبرد.
با گذشت 10 سال از مرگ منزوی، هنوز بسیارند غزل سرایان جوانی که از غزلهای او رنگ میگیرند و حتی در بازیهای زبانی و بدعتهای وزنی دنبالهروهای او هستند؛ دنبالهرویهایی آگاهانه، مقلدانه و خالی از خلاقیت.منتقدان بسیاری معتقدند جای او امروز در غزل معاصر فارسی خالی مینماید.
حسین منزوی در 16 اردیبشهت 10 سال پیش بر اثر سرطان در تهران درگذشت. از آثار اوست: با عشق در حوالی فاجعه، از شوکران و شکر، با سیاوش از آتش، از ترمه و تغزل؛ گزیده اشعار، با عشق تاب میآورم، به همین سادگی، این کاغذین جامه، از خاموشیها و فراموشیها و حنجره زخمی تغزل.
از ترانه و تندر عنوان کتابی است که مهدی فیروزیان حاجی در شناخت احوال و شعر حسین منزوی در سال 1390 به چاپ رساند. در زیر غزل 393 از مجموعه اشعار او به کوشش محمد فتحی (انتشارات نگاه) را میخوانید:
تقدیرم این گونه است: کار گل به جای کار دل آری
اینک منم تکرار سعدی در طرابلسهای بیگاری
آسان گرفتم کار نیش و نوش را از روی طبع اما
هرگز جهان نگرفت بر من کارها را جز به دشواری
در باغتان زین سان که پاییز از پی پاییز میآید
برگ بهارش را به غارت داده این تقویم پنداری
در آسیای جور جز ابزار خونخواری نشد باشیم
چندان که گردیدیدم و گرداندیم مثل اسب عصاری
با روزها مردیم و با شبها درون گور خفتیم
تا "بار دیگر صبح ناچاری و بیداری و بیزاری"
مدیون طرح رنگهای عشق و طیف رنجهای اوست
کز تازگی خالی نشد این قصهی بسیار تکراری
آن خواب و این کابوس!آن رویای عالمگیر و این تعبیر!
با این سقوط دردناک از اوج سرداری به سرباری
انتهای پیام/
مجتبا هوشیار محبوب