سرویس استان‌ها هنرآنلاین؛ منظور از آواهای کار ، اشعار ، جملات و صداهای آهنگینی است که به هنگام کار خوانده می‌شود . این اشعار که با اهداف خاصی چون تشویق به انجام کار بیشتر، توصیف نوع کار ، ایجاد محیطی فرح بخش در کار ، تشویق خریدار به خرید محصول و توصیف آلام و درد های کارگران ، کشاورزان ، دامداران و دستفروشان خوانده می‌شود، بخشی از فرهنگ عامه محسوب شده و در مناطق مختلف با شیوه‌های متنوعی ادا می‌شود، اما با وجود تأثیر پذیری از جغرافیا و فرهنگ اقوام مختلف گاه از مضامین نسبتاً یکسانی برخوردارند.

در مناطقی که دامداری اساس تامین معاش مردم محسوب می‌شود، معمولا آواهایی رواج دارد که در ارتباط با دام و مسائل پیرامون آن است. در مناطقی هم که شغل غالب مردم کشاورزی است، آواهای کار رنگ و بوی کاشت ، داشت و برداشت می‌گیرد . نوغان داران آواهای خاص خود را دارند، ماهیگیران نیز نغمه‌هایشان بوی دریا ، ماهی و ساحل می‌دهد. آواهای کار قالیبافان سرشار از اصطلاحات خاص این شغل است. رنگ‌ها و ترتیب به‌کارگیری هریک از آن‌ها در نقش‌های مختلف و ارائه این همه در قالبی هنری، برگرفته از رنج و صبر و پشتکار انسان‌هایی عمیقاً غوطه‌ور در کار است . نغمه های چوپان‌ها هم مضمون و آهنگ خاص خود را دارد و بر گرفته از خصوصیات این حرفه است . در این آواها تنهایی، عشق، حرمان و سگ و گله معمولاً با نوایی محزون روایت می‌شود . صاحبان مشاغل سنتی نیز از این قاعده مستثنی نیستند .نغمه های آهنگین کار ایشان نیز ، شرح محصول و کار و دعوت خریداران به خرید بیشتر است.

باید توجه داشت که غنای اشعار کار با سطح دانش رسمی و آمیختگی مردم با مظاهر تمدن نسبت عکس دارد . به این صورت که آواهای کار مردم ساکن در کوه‌ها و مناطق دور افتاده به نسبت ساکنان دشت‌ها و شهرها از غنای بیشتری برخوردار است.

آواهای کار با وجود نزدیکی در مضامین ، معمولاً با توجه به فرهنگ‌های مختلف ، تفاوت‌هایی با هم دارند . به عنوان مثال ، هر چند در استان‌های شمالی کشور ، آواهای فراوانی در ارتباط با شالی‌کاری خوانده می‌شود، اما این آواها دقیقاً همان آواهایی نیستند که شالی‌کاران دشت‌های کوچک و ساکنان دره های پر آب مناطق روستایی کهگیلویه و بویراحمد و بختیاری سر می‌دهند.

از دیگر مشخصه های آواهای کار ، همچون اغلب بخش‌های هنر عامه، ناشناس بودن سرایندگان آن‌ها است. هر چند گاهی اشعار معروفی که به زبانزد و مثل تبدیل شده‌اند. در آواهای کار مردم جایگاهی را یافته‌اند، اما خالقان عمومی آواهای کار ناشناخته‌اند.

از طرفی ، آواهای کار هماره در حال تغییر و دگرگونی هستند و این نغمه‌ها با گذشت زمان و تغییر روحیات استفاده کنندگان آن‌ها با تغییراتی همراه می‌شود . به همین خاطر می‌توان ادعا کرد که آواهای هر نسل تا حدودی بیان کننده احساسات و روحیات همان نسل به‌شمار می‌رود . اما جالب اینجاست که مشخصات کلی آواها و مضامین آن‌ها ، با عبور از نسلی به نسل دیگر کمتر تغییر می‌کند و همین مشخصه‌ها می‌تواند به شناسایی اقوامی که در کلیات مفاهیم فرهنگی با یکدیگر نزدیکی بیشتری دارند، کمک کند.

جالب این است که همبستگی نه تنها از مضامین این آواها که در ردیف آن‌ها نیز گاه مشاهده می‌شود. محمد تقی مسعودیه که پژوهش‌هایی را در باب موسیقی اقوام به انجام رسانده است در این مورد می‌نویسد : بررسی‌هایی که نگارنده تاکنون درباره ردیف موسیقی سنتی و موسیقی سایر نقاط ایران نموده است، ثابت می‌کند که از یک طرف بین موسیقی بعضی از مناطق ایران همبستگی وجود دارد و از جانب دیگر موسیقی این مناطق با ردیف سنتی قابل مقایسه است.

این پژوهشگر پس از بیان نمونه دینی از دو بیتی‌های فایز و آواهای تربت جام و اشعار شروه به ریشه های این همبستگی اشاره کرده و در خاتمه چنین نتیجه گیری می‌‌کند که ردیف سنتی با موسیقی برخی از نقاط ایران همبستگی دارد. این همبستگی در درجه اول بین موسیقی بوشهر و آواز دشتی به چشم می‌خورد. اصولاً عنوان دشتی یا عناوین گوشه‌هایی مثل گیلکی، بیدکانی، چوپانی، دشتستانی و حاجیانی، خود رابطه آواز دشتی را با موسیقی سایر نقاط ایران نشان می‌دهد.

توجه به آواهای کار سبب می‌شود که اقوام و خرده فرهنگ‌ها ، احساس تعلق بیشتری نسبت به فرهنگ عمومی پیدا کنند. چرا که وقتی از سوی متولیان فرهنگ کشور به عناصر فرهنگی خاص ایشان توجه می‌شود، احساس همگرایی ملی در آن‌ها تقویت می‌شود و اقوام مورد نظر نسبت به شاخص‌های فرهنگ عمومی با دید مثبت‌تری می‌نگرند.

انتهای پیام/