هوشنگ مرادی کرمانی در گفت وگو با هنرآنلاین درباره عدم موفقیت نویسندگان ایرانی برای دریافت جایزه نوبل ادبیات گفت: نوبل ادبیات، جایزه ای است که وجهه سیاسی آن بر جنبه ادبیاش غلبه دارد؛ همین موضوع روی انتخاب هیات داوران نیز تاثیرگذار است، اما برخلاف نوبل ادبیات که جایزه ای است در حوزه ادبیات بزرگسال، جوایز کودکان و نوجوان ازچنین مسائلی مبراست و من همواره به انتخاب جوایز جهانی کودک و نوجوان احترام می گذارم و این جایزهها برایم دارای ارزش و اهمیت ویژه ای هستند.
نویسنده کتاب "آب انبار" با اشاره به جوایزی که خود درحوزه کودک و نوجوان دریافت کرده، گفت: من به عنوان نویسنده کودک و نوجوانی که در سطح بین الملی شناخته شده؛ خیلی دوست دارم که در حوزه ادبیات بزرگسال هم نویسندگان ما مفتخر به دریافت نوبل شوند و زمینه ای را فراهم کنند که ایران و ادبیات و فرهنگ ما در سطح جهان شناخته شود.
مرادی کرمانی یکی از معظلات ناشناس ماندن نویسنده های ایرانی در سطح جهانی را ترجمه نشدن آثار مطرح کرد و گفت: متاسفانه حتی بهترین نویسندگان ایرانی برای نوشتن داستان از ایجاز بهره نمی برند و همین موضوع، موجب می شود، زیاده گویی کنند و حتی گاه پا را فراتر از این بگذارند و به نقالی برسند.
وی افزود: بارها برای خود من پیش آمده، مترجمی که ترجمه داستان های مرا در برنامه کاری خود داشته به من خرده گرفته که چقدر، روده دازی و یک موضوع را چه اندازه باز می کنی. متاسفانه این نظر بسیاری از مترجمانی است که آثار نویسندگان ایرانی را ترجمه می کنند و معتقدند که نویسنده های ایرانی بیشتر از قصه، نثر پردازی می کنند و درآ ثارشان آرایه های ادبی را به کار می برند و همین موضوع موجب دشواری ترجمه کتاب های نویسندگان ایرانی می شود؛ تا آنجا که حتی اگر مترجمی هم به ترجمه کارهای ایرانی راغب باشد، از خیر آن می گذرد.
مرادی کرمانی ادامه داد: به نظر من نویسنده ها باید برای نوشتن داستان از دیدگاه فیلمسازان بهره ببرند و به نظرات آنها موقع نوشتن، توجه داشته باشند و ببینند یک کارگردان، چگونه یک موضوع را در طول 90 دقیقه، چنان می پروراند که میتواند سیر تاریخی یک خانواده را به ما نشان دهد؛ به نظرمن نویسنده ها باید ارتباط تنگاتنگی با سینما داشته باشند، فیلم ببنند و از تکنیک های سینمایی به نفع داستان استفاده کنند و از توضیح اضافات بپرهیزند.
وی گفت: یکی از معیارهای جوایز بین الملی در حوزه ادبیات این است که ما اثری خلق کنیم که برخاسته از زندگی زیسته شده و تجربیات خودمان باشد. از میان نویسندگان ایرانی، دولت آبادی به سراغ این موضوع رفته است اما شاید مترجم در ترجمه داستانهای او نتوانسته است این تجربه ها را به خوبی منتقل کند و زمینه را برای دریافت نوبل از جانب او فراهم آورد.
به گفته هوشنگ مرادی کرمانی، زیر بنای ادبیات هر ملتی ادبیات عامیانه است و متاسفانه نویسندگان ایرانی درآثارشان کمتر به ادبیات عامیانه توجه کرده اند. اگر به تاریخ ادبیات مان نگاه کنیم مولوی و فردوسی هم برآمده ازهمین گونه ادبی هستند که ادبیات عامیانه را به عنوان بخشی ازاثرشان قرار د اده اند.
مرادی کرمانی با اشاره به مارکز که عنوان می کند""اگر قصه های مادربزرگ اش نبود هیچ وقت مارکز نمی شدم"، گفت: مارکز می گوید که مادربزرگم با قصه هایش به تخیل من کمک کرد. خود من نیز در بسیاری از آثارم سعی کرده ام که گوشه چشمی به ادبیات عامیانه داشته باشم و در آثارم همواره شاهد همزیستی سالم شعر و نثر هستیم. من در داستان هایم از دوبیتی های محلی روستاهای کرمان که پدرم زمزمه می کرد، استفاده کرده ام و دربسیاری از موارد از فرهنگ مردم ایران اما با لهجه محلی کرمانی بهره گرفته ام و سعی می کنم که برآیند کارم یک داستان خلاق و ماندگار باشد.
او ادامه داد: به نظر من برای این که ما بتوانیم بر سایر فرهنگ تاثیر بگذاریم و آنها را متوجه ادبیات مان کنیم باید سبکی منحصر به فرد خلق کنیم؛ نمی گویم آنها از ما تقلید کنند، بلکه لااقل در داستان هایشان از ما گرته برداری کنند.
به گفته نویسنده کتاب "مربای شیرین"؛ ادبیات ما مدگراست و به جای این که خودمان، تکنیک های جدید داستانی خلق کنیم عینا سعی می کنیم که از داستان ها و سبک غربی ها تقلید کنیم مثلا در مقطعی، شیوه نگارش بورخش و ادبیات آمریکای لاتین مد شده بود و این روزها نیز ، شیوه نگارش پل استر و مورکامی مد شده است.
او افزود: دقیقا این تقلیدهای ادبی، مرا به یاد مد وشیوه لباس پوشیدن درتهران می اندازد که تقلیدی از غربی هاست و پس ازچند ماه با اندکی تغییرات آن را می توان در دورافتاده ترین شهرستان ها هم دید.
مرادی کرمانی با اشاره به نویسنده های تک اثری که یک کتاب خوب می نویسند و در سایر آثاری که می نویسند خودشان را تکرار می کنند؛ گفت: متاسفانه ما درایران نویسنده های خوبی داریم که یک کتاب خوب نوشته اند و بعد تمام شده اند؛ هرچه کتاب آنها خوب باشد با یک اثر نمی تواند در جهان حرفی برای گفتن داشته باشند.
مرادی کرمانی با بیان این مطلب که ادبیات ما باید مثل قنات باشد عنوان کرد: درایران قنات های بسیارخوبی داریم که ثبت جهانی هم شده اند. هریک از این قنات ها حداقل 70 کیلومتر پیش رفته اند درادبیات هم برای این درسطح جهانی حرفی داشته باشیم، باید آثارمان غنا و عمق داشته باشند درست مثل قنات.
خالق "قصه های مجید" با انتقاد ازنویسنده های ایرانی که همچون چند ماهی در یک تنگ بلوری کوچک هستند گفت: تا زمانی که ادبیات ما جهانی نشود مانند چند ماهی سرگردان در یک تنگ کوچک هستیم که کارمان فقط خرده گرفتن از یکدیگر و طعنه زدن به هم است و همین باعث می شود که هیچ وقت رشد پیدا نکینیم و فقط وقت مان صرف انتقاد از یک دیگر بگذرد و پس از آن اگر فرصتی فراهم شد چیزی بنویسم اما اگراین تنگ شکسته شود و ما در دریای بزرگ سرازیر شویم شاید برای مدتی آسیب ببنیم و یا چند نفرمان صید کوسه و نهنگ اما درنهایت تعدادی ما می توانیم رسیدن به آب های آزاد را فرا بگیریم و خودمان را به جریان آب بسپاریم.
او همچنین با انتقاد از برخی از نویسندگان و شاعران را که ادبیات را زبان گویای یک حزب کرده اند؛ گفت: شاید فلان شاعر یا نویسنده شعرهایش خوب باشد؛ اما وقتی شاعر یا نویسنده ای خودش را وقف یک حزب می کند تمام می شود؛ در چنین شرایطی نه تنها برای مخاطب داخلی بلکه برای مخاطب جهانی هم حرفی برای گفتن نخواهد داشت ادبیات به جای این که ادبیات باشد تبدیل به روزنامه دیواری می شود. به نظر من چنین نویسنده هایی به جای این که بخواهند در دل داستان یا شعر مسائل سیاسی یا دغدغه های یک حزب را بیان کنند بهتر است بروند و روزنامه بنویسند.
به گفته مرادی کرمانی یکی از مهم ترین کارهایی که نهادهای دولتی باید در دستور کار خودشان قرار دهند این است که باید زمینه ترجمه آثار نویسندگان ایرانی را در سطح وسیع بوجود بیاوردند که حداقل در گام نخست نویسندگان ایرانی شناخته شوند، بعد به نوبل و سایر جوایز ادبی فکر خواهیم کرد.
مرادی کرمانی گفت: متاسفانه یکی از عمده ترین دلایل نادیده گرفته شدن ادبیات ایران در سطح جهان این است که بسیاری از آثار نویسندگان ایرانی پشت دیوارهای زمان و مکان می مانند در چنین شرایطی اصلا نوبل ادبیات شوخی بیش نیست.
وی یکی از رمزهای موفقیت نویسندگان کودک و نوجوان ایرانی برای دریافت جایزه های بین الملی را صفا و صداقتی که دراین آثار موج می زند عنوان کرد و گفت: جهان کودکان جهان صداقت مهربانی و دوستی هاست و همین موضوع روی آثاری که برای این گروه سنی نوشته می شود تاثیرمی گذارد وهمراه شدن متن کتاب با تصاویرنیزبه خوبی درخدمت این آثاراست و زمینه ای را فراهم می کند که ترجمه این آثارآسان ترشود.
وی درباره شانس اش برای دریافت جایزه هانس کریستین اندرسن گفت: من پیش رفتن تا همین مرحله را اتفاق خوبی برای ادبیات کودک و نوجوان ایران می دانم ؛ اگر این جایزه را دریافت کنم به آن افتخار می کنم و باز این جایزه را وسیله ای برای ارج نهادن نام ایران در سطح بین الملی می دانم اگر این جایزه را هم دریافت نکنم حتم دارم که نویسندگان دیگری بوده اند که کارشان از کتاب های من قوی تر بوده اند.
خالق "قصه های مجید" درباره نظرات هیات داوران جایزه هانس کریستین اندرسن گفت: من به صداقت داوران و برگزار کنندگان جایزه هانس کریستین آندرسن اطمینان دارم و نظرشان برایم مهم است.
مرادی افزود: برای من به عنوان یک نویسنده که توانسته است چندین نسل را با خود همراه کند؛ مهمترین اتفاق سهیم کردن کودکان و نوجوان سرزمینم با قصه هایم است ومن برای این که به چنین خواسته ای برسم؛ بدون توجه به مسائل سیاسی و ائدولوژی فقر را در لایه ها زندگی روستایی نشان می دهم و سعی کردم که رنج های انسان ها را به گونه ای ملموس بیان کنم.
نویسنده کتاب "مربای شیرین" یادآور شد: بهترین جایزه برای من به عنوان نویسنده این است که کتاب هایم خوانده می شوند و منتظرند تا ببینند کتاب بعدی من چیست. آیا برای یک نویسنده لذتی بیشتر از این می تواند وجود داشته باشد.
گفت وگو: مریم آموسا