اسحاق صلاحی؛ رئیس مرکز اسناد و کتابخانه ملی ایران در گفتگو با خبرنگار فرهنگ و ادب هنرآنلاین، گفت: هزاران عنوان نسخه خطی به قلم ایرانیان در خارج از کشور وجود دارد که در تلاش هستیم این حافظه جهانی ملت را به مرکز کتابخانه ملی ایران بازگردانیم.

وی در این‌باره ادامه داد: مجموعه کتاب‌هایی که به زبان ایرانیان نوشته شده، بیشتر به زبان فارسی بوده که با ورود اسلام تعدادی از آنها به زبان عربی نوشته شده است. ما درصدد هستیم تا کلیه این کتاب‌ها را با هر زبانی که در واقع مربوط به حافظه جهانی این ملت است را جمع آوری کرده و به کشور برگردانیم.

وی نسخ خطی موجود در کشورهای دیگر را صدها هزار عنوان دانست و در این‌ باره افزود: آمار دقیقی از تعداد نسخ خطی ایرانیان که در کشورهای دیگر موجود است، وجود ندارد؛ اما از سوی کشور هندوستان اعلام شده که بیش از 380 هزار جلد نسخه خطی متعلق به ایران در آنجا وجود دارد. در اروپا و کشورهای دیگر نیز تا کنون آمار مختلفی در این خصوص منتشر شده ولی آمار روشن و شفافی در این زمینه وجود ندارد.

صلاحی تعداد نسخ خطی موجود در ایران را بیش از سیصد هزار عنوان کرد و گفت: مجموعه نسخ خطی موجود در ایران تقریبا 330 هزار جلد عنوان شده که ما به دنبال نوشتن فهرستگان کامل این نسخ خطی هستیم. امسال نیز 5 جلد از آن‌ها در نمایشگاه بین‌المللی کتاب به نمایش گذاشته شد.

وی کتاب‌های خطی ایرانیان را در دو دسته طبقه‌بندی کرد و دراین‌باره گفت: این آثار دو دسته هستند . یک دسته در اختیار دولت‌هاست و در واقع به صورت ثبت و ضبط شده در کتابخانه‌ها در حال نگهداری است و دسته دیگر نیز در اختیار مجموعه‌داران قرار دارد. این مجموعه‌داران هم داخل کشور هستند و هم خارج از آن.

صلاحی ادامه داد: تلاش ما این است که در تعامل با مراکز نگهداری از این نسخ خطی مثل موزه‌ها و کتابخانه‌ها باشیم تا بتوانیم در نگهداری و صیانت از این آثار کمک ‌رسان باشیم. به این منظور در سفر به کشورهای منطقه در آموزش مرمت نسخ خطی اعلام آمادگی کرده‌ایم به این ترتیب در صیانت از این میراث بشریت تاثیرگذار خواهیم بود.

رئیس کتابخانه ملی افزود: امسال نیز با پیشنهاد "ثبت مشترک حافظه جهانی یک اثر"سعی در صیانت از میراث این سرزمین و ملت بوده‌ایم به طور کلی هدف ما از این همه حفظ و نگه داری از این آثار در کشورهای دیگراست. یعنی نسخی که ما به آن‌ها دسترسی نداریم.

وی کتتابخانه ملی را در حال رایزنی‌هایی عنوان کرد که منجر به بازگرداندن این نسخ به ایران خواهد شد و افزود: در مورد کتاب‌هایی که در اختیار مجموعه‌داران هست نیز، شدیدا در حال تلاش هستیم تا از طریق رایزنی‌های لازم آن‌ها را جمع‌آوری کرده و آن‌ها را به کشور برگردانیم. چنانچه این نسخ در اختیار مجموعه‌داران داخلی است، خریداری شده و یا اینکه به صورت هدیه به حافظه ملی کشور یعنی کتابخانه ملی، برگردانده خواهد شد.

صلاحی بازگرداندن کتاب‌هایی که به ثبت جهانی رسیده است به کشور را بسیار دشوار دانست و افزود: باید پروتوکل‌های رسمی بین دو دولت اتفاق بیفتد . برای همین با تمام تلاش‌هایی که تا کنون مجموعه میراث فرهنگی کشور دراین زمینه انجام داده‌اند، هنوز نتوانسته‌اند هیچ اثری را به ایران برگردانند.

وی خروج نسخ خطی ایرانیان را از کشور به دلایل متعددی برشمرد و افزود: بسیاری از این آثار به دلایل مختلف تاریخی، مورد استثمار قرار گرفت و یا برخی کوتاهی‌ها و .. از دست ملت‌ها خارج شده است. اما مسلما هیچ‌کس به اندازه خود آن ملت قدر آن اثر را نمی‌داند. اما امیدواریم که آثار ملی هر کشوری به کشور صاحب آن بازگردانده شود.

صلاحی دراین‌باره ادامه داد: ما به عنوان یک کشور صاحب تمدن و یک کشور اسلامی تلاشمان بر این است تا آثار متعلق به ایران را به صاحبش یعنی ملت بازگردانیم و این آثار در کشور منبع خودش صیانت و نگهداری شود.

رئیس کتابخانه ملی در پایان، مسائل مالی را در بازگرداندن آثار ایرانی به وطن مشکل ساز ندانست و افزود: با توجه به تفاهمنامه‌هایی که بین دولت‌ها انجام می‌شود مسائل مالی قابل حل است و مشکل ساز نخواهد بود.

پایان پیام/25