سرویس تجسمی هنرآنلاین : هفتمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر دوازدهم اسفند به پایان رسید اما اختتامیه این مراسم حاوی نکات قابل توجهی بود که نمیتوان آنها را از نظر دور داشت.
یکی از این نکات، شرکت پرشمار هنرمندان پیشکسوت تجسمی در این مراسم بود که در واقع حکایت از پذیرش دعوت دفتر هنرهای تجسمی از سوی این هنرمندان برای حضور در مراسم پایانی هفتمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر داشت، بطوریکه وزنه حضور این هنرمندان، ظاهری متین، جدیتر و قابل قبولتر به جشنواره تجسمی هفتم فجر بخشیده بود. استقبالی که در دورههای پیشین این جشنواره کمتر با آن مواجه بودهایم و میتواند نشانهای باشد از جلب شدن نظر و اعتماد هنرمندان پیشکسوت و حرفهایتر حوزه تجسمی به اقدامات معاونت هنری وزارت ارشاد و دفتر هنرهای تجسمی و شاید بتوان اولین گامهای آشتی هنرمندان مستقل با بخش دولتی را از آن برداشت کرد، آشتیای که تا پیش ازاین تلاشهای بسیار برای برقراری آن نتیجه نداده بود وگاه حتی غیر ممکن مینمود.
از سوی دیگر، در این اختتامیه از هنرمندان پیشکسوتی تقدیر شد که سالها در مراسم مهم هنری و رسمی دولتی مانند جشنواره فجر به آنها بهایی داده نشده بود وتا مدتها نادیده گرفته شده بودند، هنرمندان مولف ودارای سبک که فعالیت حرفهای و مستمر آنها درطول سالها روی جریان هنرهای تجسمی کشور بسیار موثر واقع شده و به روند آن جهتهای مثبت و رو به رشد داده است. اغلب این هنرمندان با وجود فعالیتهای هنری تأثیرگذارشان از پیش از انقلاب تاکنون، در سالهای پس ازانقلاب به انزوا رانده شده بودند اما در کنج عزلت خود نیز دست از تلاش و فعالیت و آفرینشهای هنرمندانه و پژوهشها و آموزشهایشان برنداشتند و با وجود بیمهریها وتنگ نظریها، از سر علاقه به پیشرفت هنر سرزمینشان، به راه خود ادامه دادند؛ استادان و هنرمندانی چون قباد شیوا در گرافیک که زبان بصری ایرانی را به این شاخه از هنرهای تجسمی عطا کرده است، علی اکبر صادقی در تصویرگری و نقاشی که فرمهای آشنای ایرانی را در آثارش بکار میبرد و حال و هوای ملموس و برگرفته ازنشانهها، داستانها و اسطورههای ایرانی در آثارش جاریست، اردشیر مجرد تاکستانی در نگارگری که سالها در آموزش سیستماتیک این رشته فعال است و پژوهشهای بسیاری را در این زمینه انجام داده و کتابهای موثری را در همین راستا به چاپ رسانده، عباس اخوین در خوشنویسی که در بین خوشنویسان معاصر با سبکی منحصر بفرد، مروج شیوهٔ قدماست و در مدت ۵۰ سال کار خوشنویسی، کتابهای زیادی را به چاپ رسانده و شاگردان بسیاری را آموزش داده؛ شاگردانی که خود اکنون از نام آوران خط نستعلیق و اساتید بنام این سرزمیناند، سیف الله صمدیان در عکاسی که به مدت ۲۲ سال تاکنون صاحب امتیازی و سردبیری ماهنامه جریان ساز "تصویر" که بعدها به نشریه "تصویر سال" تغییرنام داد را به عهده دارد و علاوه برآن رویداد مهم و تأثیرگذار "جشن تصویر سال" را به مدت ۱۲ سال بطور مستمر دبیری و اداره میکند؛ رویدادی که در آن عکس، پوستر، کاریکاتور و فیلمسازی بطور سالانه مورد توجه قرار میگیرد، مهدی حسینی در نقاشی معاصر که علاوه بر نقاشی و تدریس در دانشکدههای هنری، در زمینه هنر ایرانی-اسلامی و هنر معاصر ایران پژوهشها، تألیفات و ترجمههای بسیاری به انجام رسانده است، پرویز کلانتری هنرمند نقاش وتصویرگر کتابهای کودکان که در بستر بیماری است و به همین دلیل در این مراسم حضور نداشت؛ نقاش وتصویرگری که سبک ویژه خود را در آثارش دارد، شیوهای که حاصل پژوهشهای دیداری و میدانی او در آداب و رسوم ایرانی و فرهنگ روستایی و عشایر است، همچنین مریم سالور در سفال و سرامیک و مجسمه سازی و ملک دادیار گروسیان در مجسمه سازی که در آثار هریک از این دو هنرمند نیز با در نظر گرفتن روح جاری در این سرزمین، جستجویی دائم برای بیانی تازه دیده میشود.
آئین پایانی جشنوارۀ هفتم هنرهای تجسمی فجر اگرچه از بخش رقابتی و اعلام برگزیدگان در بخش نمایشگاهی خود بیبهره بود وهمین عامل، هیجان انگیزی این مراسم را به عنوان یک جشنواره مهم ملی تحت شعاع قرار داده بود، اما در این جشنواره، بخشی دیگربه شایستگی جای داده شده بود؛ بخشی که نشان از توجه برگزارکنندگان این مراسم به هنرمندانی داشت که در طول یک سال گذشته با ارائه آثاری نوین، به دور از تقلید و کپی برداری و بر اساس روشهای نوگرایانه و با نگاه به فرهنگ، تاریخ و آداب و رسوم خودی، میتوانند در روند هنرهای تجسمی کشور جهت ساز و تأثیر گذار باشند. در این بخش از رضا لواسانی (مجسمه ساز و نقاش)، رسول جلیلی (هنرمند سرامیک کار)، امیرعلی جوادیان (عکاس) وبیژن صیفوری (طراح گرافیک) قدردانی شد.
در ادامه این بخش، همچنین از انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی اردبیل، شهرداری تهران، رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در ایتالیا، سازمان زیباسازی شهر تهران، خبرگزاری هنر ایران، دوسالانه نقاشی دامونفر، موسسه فرهنگی، پژوهشی چاپ و نشر نظر، معاونت فرهنگی بنیاد شهید و امور ایثارگران به دلیل فعالیتهای موثر در حوزه هنرهای تجسمی و توسعه آن در طول یک سال گذشته نیز تجلیل به عمل آمد و با حضور عواملشان از آنها تقدیر شد تا به این وسیله تأکیدی باشد بر توجه و رصد همه جانبه دفتر هنرهای تجسمی به فعالیتهای جانبی و درخور دیگر فعالان عرصه هنرهای تجسمی در سطح ملی و حتی فراتر ازمحدودههای معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و در جهت تشویق هرگونه فعالیت پیشبرنده برای گسترش هنرهای تجسمی در سطح کشور.
پس از برشمردن نکات مثبت مراسم اختتامیه هفتمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر، برای زدودن تصورغلط احتمالی در جانبدارانه بودن موارد اشاره شدۀ این یادداشت، به دونکتۀ انتقادی این مراسم نیز پرداخته میشود. در بخشی از این مراسم ویدئوکلیپی از چهرههای درگذشته هنرهای تجسمی سال ۹۳ به نمایش در آمد و درآن از عبدالمجید حسینی راد، علی اکبر صابونچی راد، حسن حاضر مشار، علی اکبر زرین مهر، منوچهر درفشه، علیرضا نوروزی طلب و یوسف رضایی به عنوان درگذشتگان سال ۹۳ نام برده شد و نامهای هنرمندان تازه درگذشتهای چون هوشنگ سیحون (نقاش ومعمار پیشکسوت)، حسین پرتوی (عکاس)، علی واشقانی فراهانی (خوشنویس) و همچنین ژانت لازاریان از پیشکسوتان گالری داری در ایران متأسفانه به فراموشی سپرده شد و جای بسی حیرت و سئوال است که چگونه میتوان نام موثرانی چون سیحون و لازاریان را در هنرهای تجسمی از قلم انداخت و در رویداد مهمی مانند جشنواره فجر از آنها یادی نکرد؟!
نکته دیگر، اغتشاشی بود که در اواخر مراسم اختتامیه و درست در مهمترین بخش آن یعنی در تجلیل از پیشکسوتان هنرهای تجسمی رخ داد و این اغتشاش، ناشی از اعتراض کسانی بود که به گفته خودشان به مدت ۲ ساعت پشت درهای بسته تالار وحدت به انتظار دیدن نمایشی آئینی بودند که قرار بود پس از مراسم اختتامیه در همان سالن اجرا شود. کوبیدن درهای تالار، به زور باز کردنشان، شعار دادن و داد و فریادهای این معترضان، نظم مراسم را به قدری به هم ریخت که ادامه رزومه خوانی هنرمندان پیشکسوت قبل از اهداء لوح تقدیر و تندیس به اجبارقطع شد، اعلام تقدیر از پرویز کلانتری که در بستر بیماری است از یادها رفت و سخنرانی وزیر ارشاد هم که ظاهراً قرار بود پس از تقدیر از پیشکسوتان انجام شود بطور کل حذف شد و مراسم سراسیمه به پایان رسید وپایانی نه چندان خوشایند را خاطرۀ میهمانان جشنواره تجسمی فجر کرد. ناگفته نماند که این مراسم با یک ساعت تأخیر برگزار شد و دلیل به طول انجامیدن مراسم و اعتراض پشت دریها همان تأخیر یک ساعته بود. برای نظم و آرامش این مراسم که مهمترین رویداد هنرهای تجسمی کشور در طول یک سال قلمداد میشود، ضروری بود که مراسم سر وقت یا با تأخیری کمترآغاز میشد و یا اینکه نمایش آئینی آن روز استثناً به صحنه نمیرفت و به علاقه مندانش نیز اطلاع داده میشد تا این مراسم که گردهمایی تمامی هنرهای تجسمی در آن اتفاق میافتد و سالی یک بار برگزار میشود، با طمأنینه بیشتری به پایان میرسید.
مریم نظری