سرویس سینما هنرآنلاین: امیرحسین عسگری کارگردان فیلم سینمایی ˝بدون مرز˝ متولد سال 1357 در تهران است. او فعالیت خود را با تئاتر آغاز کرد و پس از پایان تحصیلات در دانشکده هنرهای دراماتیک وارد عرصه سینما و تلوزیون شد. دستیاری و برنامهریزی او در بیش از 50 فیلم و سریال سبب شد تا با استفاده از تجربیات این سالها دست به ساخت اولین فیلم کوتاهش "چرت" (1387) بزند که فیلمی کاملا تجربی بود. فیلم کوتاه بعدی او "باشه برای بعد" (1391) باحضور در جشنوارههای داخلی و بینالمللی موفقیتهایی برای عسگری به ارمغان آورد. او بعد از ساخت "باشه برای بعد" ساخت "بدون مرز" اولین فیلم بلند داستانی خود را آغاز کرد. این فیلم در اولین حضور جهانیاش اکتبر سال 2014 در بیست و هفتمین جشنواره بینالمللی فیلم توکیو برنده جایزه بهترین فیلم بخش مسابقه فیلمهای بلند آسیایی شد و جایزه 10 هزار دلاری این بخش را دریافت کرد. این فیلم امروز در سینما رسانه در برج میلاد اکران می شود، بر همین اساس گفت و گویی با این سینماگر داشته ایم که در ادامه می خوانید:
فیلم شما پیش از این در جشنواره فیلم توکیو مورد تقدیر قرار گرفته و حال به جشنواره فیلم فجر راه یافته همین مسئله نگاه به "بدون مرز" را متفاوت می کند؟
"بدون مرز" با فیلمهای رایج سینما متفاوت است و حوصله بیشتری را برای دنبال کردن می طلبد. اغلب بازیگران این اثر سینمایی به اصطلاح چهره نیستند و این فیلم در فضایی عجیب و غریب ساخته شده است. از دیالوگ محدود در فیلم استفاده شده و روایتی متفاوت در قالب فرم از تاثیر جنگ بر زندگی انسان برای روایت فیلم استفاده کردم. فارغ از هر سلیقهای نسبت به فیلم به دنبال تاثیرات آن هستم و جشنواره فجر بهترین مجال برای این خاستگاه است.
دلیل اینکه این فیلمنامه را با مضمون جنگ برای ساخت فیلم اولتان انتخاب کردید چه بود؟
پایه روایی این اثر بر اساس انسانگرایی است یعنی هیچ ربطی به هیچ کجای دنیا ندارد؛ همه جای دنیا از جنگ بیزارند و هیچ فرقی هم ندارد. مردم از جنگ بیزارند و خسته، چون قربانیان جنگ ملتها هستند. دوست داشتم روایتی داشته باشم از یک واقعه 30 ساله و اینکه با حذف کردن یا محدود کردن کلام، برویم سراغ تصویر. در واقع رفتم سراغ فضایی که به من تصویر بدهد.
فیلم شما با توجه به مضمون و نگاه ضدجنگی که دارد در جشنوارهها دیده خواهد شد. فیلم شما سوگیری سیاسی دارد البته منظورم از سوگیری سیاسی این نیست که قضاوت دارد ولی قضاوتی که به مخاطب میدهد، قضاوت شستهرفتهای است.
اتفاقا فیلم من اصلا جهتگیری و سمت و سوی سیاسی ندارد و قرار هم نیست که حرف سیاسی بزنم، چون من آدم سیاسی نیستم. حرف و پیام فیلم باید به دل آدمها بنشیند، دلیل اینکه فستیوالی مثل توکیو، فیلم را میبیند و چنان بازتابی دارد، شک نداشته باشید که تحلیل وقایع از دریچه انسانی است، انسان عاصی از جنگ. به هر حال یک واقعیت روایت شده است حالا این واقعیت ممکن است به مزاج خیلیها خوش نیاید اما واقعیتی برآمده از حقیقت است. البته من تقریبا نزدیک به 7-6 مصاحبه مطبوعاتی در جشنواره توکیو داشتم اما هیچکس درباره مسائل سیاسی سوال نمیکرد، همه درباره مسائل انسانی حرف میزدند، چون خاستگاه فیلم انسانی است. یعنی یک عراقی که تحت ظلم قرار گرفته، یک ایرانی که تحت ظلم قرار گرفته و سرباز آمریکایی در شرایطی قرار گرفته که خودش خواستار آن نبوده، یعنی به خاطر سیاستهای به قول شما میلیاری آمریکا، الان مایلها دورتر از خانهاش است و دلیل حضورش در آن شرایط را نمیداند.
شنیدم امیر نادری هم آنجا بوده و خیلی از فیلم خوشش آمده؟
یکی از اتفاقات خوبی که در جریان جشنواره توکیو برای من افتاد ملاقات با امیر نادری بود. کارگردانی که خیلی از ما با دیدن فیلمهایش عاشق سینما شدیم. خانم گلپریان به من گفت: آقای نادری چند وقت است که به توکیو آمده تا فیلمنامه جدیدش را تمام کند میخواهی به او بگویم بیاید و فیلمت را ببیند؟ گفتم: اگر این اتفاق بیفته که عالیه. به هرحال آمد و فیلم را دید و خیلی فیلم را دوست داشت. خیلی با هم صحبت کردیم، تقریبا میشود گفت یک شب از ساعت 9 یا 10 شب با هم در خیابانهای توکیو قدم زدیم تا 4 صبح. با هم حرف میزدیم. از گفتههایشان میشد فهمید که فیلم را دوست داشته است. به هر حال حضور امیر نادری برای من غنیمت بود. کارگردانی که نگاهش به سینما تفسیر معنای عشق است. کارگردانی که هنوز با تحمل سختیها و مشقات فراوان وقتی از سینما حرف میزد چشمانش خیس میشد. چه بخواهیم و چه نخواهیم در دنیا سینمای ایران را با امیر نادری، ابوالفضل جلیلی و عباس کیارستمی و امثال آنها میشناسند.
سی و سومین جشنواره فیلم فجر را چگونه دید؟
در طول سی و دو دورهای که از برگزاری جشنواره فیلم فجر میگذرد و در ادوار مختلف برگزاری، مقررات و بندهایی به این رویداد مهم سینمایی اضافه یا کم شده که همواره مخالفان و موافقان خود را داشته است. این تغییرات میتواند قابل تامل باشد، اما با تمام این شرایط باید کمک کنیم که جشنواره دور از هر نوع بدسلیقیگی، به سمت جریان اصلی سینما حرکت کند. امسال البته در بخش نگاه نو، فیلمسازان جدیدی با نگاههای متفاوت به این عرصه ورود کردهاند، به نظر من این بخش نه تنها مهم است بلکه حساسیت بسیاری دارد. جوانهایی که در سینما فعالیت میکنند نیاز به مراقبت و پشتیبانی مضاعف دارند، چون بر اثر واکنشهای منفی پیرامون و مشکلات و معضلات موجود که تعدادشان هم کم نیست به سرعت دچار دلزدگی و دلسردی میشوند. چون این مشکلات که عمدتا اعمال سلیقه است فقط فیلمسازان جوان را که حاضرند تمام انرژی و توان خود را صرف اندیشه خود کنند، به دورتر از جایی که ایستادهاند هدایت میکند. این مراقبت و نظارت به دوش جریان مدیریتی سینما است و مدیران باید عهدهدار آن باشند و برای تدوین یک سیاست دقیق و رو به آینده، به یک وفاق و همدلی برسند تا در نهایت سینمای ایران به تعالی و جایگاه واقعی خود دست یابد.
نظر شما در مورد بخش نگاه نو که فیلم "بدون مرز" در آن قرار دارد چیست؟
یکی از نکتههایی که میتواند به رونق بخش نگاه نو کمک کند جوایزی است که برای رشتههای مختلف در نظر میگیرند. در بخش سودای سیمرغ با حضور فیلمسازان درجه یک و کهنه کار این مملکت جوایز متعددی وجود دارد تا جایی که هر کدام از برگزیدگان طبق گفته خودشان چند سیمرغ در خانه دارند. حال اینکه این انگیزه و پتانسیل را در بخش نگاه نو نداریم و به نظرم با ایجاد این اتفاق میتوانیم برای اهالی سینما انگیزهای برای کار با فیلمسازی که فیلم اولش را میسازد ایجاد کنیم.
اما بسیاری معتقد هستند که امسال رقابت در بخش نگاه نو جدیتر از بخش سودای سیمرغ است؟
سینما زنجیرهای است که بخشهای مختلف آن بهم مرتبط هستند. در واقع بخش نگاه نو نوعی خوشآمدگویی اهالی سینما به فیلمهای اولی است. از سوی دیگر رقابت یک بحث است و دیده شدن و تجربه فیلم اولی در سینما بحث دیگری است. البته رقابت، باعث دیدن شدن یک اثر سینمایی هم میشود. "بدون مرز" را از ابتدا با نگاه رقابتی و برای حضور در جشنوارهها نساختم، چون معتقدم اگر فیلمساز اندیشه خود را با صداقت و اعتقاد بیان کند، جریانی در اثر پدید میآید که مخاطب و حتی صاحب نظران نیز آن را درک میکنند. به این ترتیب، مسیر برای دیده شدن یک اثر باز میشود و تردیدی نیست که مسیر خودش را پیدا میکند و مورد توجه اهالی سینما و صاحب نظران قرار میگیرد.
اما اولین فیلم شما در یک جشنواره رقابتی بود؟
بله، این شرایطی است که در سینما ایران وجود دارد و یک کارگردان فیلم اولی باید شرایط دیده شدن را برای فیلم خود فراهم کند. البته وقتی فیلم "بدون مرز" در فستیوال توکیو شرکت کرد و جایزه بهترین فیلم آینده آسیا را از آن خود کرد، در آن فستیوال هم تعداد فیلمهایی که در این بخش بودند، آثار قابل توجهی بودند.
***
فیلم "بدون مرز" داستان پسری را روایت میکند که هر روز برای ماهیگیری به کشتی به گل نشستهای در نقطه صفر مرزی پا میگذارد و آنجا را به محلی برای آرامش خود تبدیل کرده است، اما حضور غریبهای این آرامش به هم میزند. در این فیلم از نابازیگران در کنار عوامل حرفهای سینما بهره گرفته شده است.
علیرضا بالدی، زینب ناصر پور، آرش مهربان، ارسلان علی پوریان بازیگران این فیلم هستند و مجتبی امینی تهیهکننده، ابوالفضل جلیلی مشاور کارگردان، اشکان اشکانی مدیر فیلمبرداری؛ اسماعیل منصف تدوین، آرش اسحاقی صدا و امیریل ارجمند آهنگساز "بدون مرز" هستند.
عوامل این فیلم به این شرح است:
مجتبی امینی: تهیه کننده، مجری طرح و مدیر تولید: مصطفی سلطانی، مدیر تدارکات: هادی نوری، مشاور کارگردان: ابوالفضل جلیلی، دستیار اول کارگردان و برنامهریز: وحید حاجیلویی، دستیار دوم کارگردان: امیرمسعود عسگری، منشی صحنه: محسن بهاری، مدیر فیلمبرداری: اشکان اشکانی، دستیار اول فیلمبردار: حمید خزائی، گروه فیلمبرداری: اسد آتشبیگی و مصطفی مظاهری، طراح گریم: حامد بداغی، مجریان گریم: سعید سام، شمیم محمودزاده، تدوین: اسماعیل منصف، طراح صحنه و لباس: سیامک کارینژاد، دستیار طراح: محمود رشیدی، مدیر صحنه: فرهاد نصرتی، جامهدار: صبا جوانپور، مدیر صدابرداری: مهدی صالح کرمانی، دستیار صدا: محمدرضا حسینپور، ترکیب صدا و میکس: آرش اسحاقی، طلا آزادروش، استودیو صداگذاری: استودیو تصویر فردا و استودیو بهمن، آهنگساز: امیریل ارجمند، مدیر جلوههای ویژه رایانهای: فرید ناظر فصیحی، اصلاح رنگ: سامان مجد وفائی،
صبا شادور