سرویس مد و لباس هنرآنلاین: صدف تحویلدارزاده طراح لباس جوانی است که فعالیت خود را روی طراحی لباس شب متمرکز کرده است. او که در لباسهایش از نمادهای ایرانی الگو میگیرد توانسته محصولاتی ارائه کند که مخاطبان خاص خود را پیدا کرده است. تحویلدارزاده پس از چند سال فعالیت در خارج از کشور به ایران برگشته و با برگزاری نمایشهای زنده لباس سعی دارد فضایی مناسب برای ارائه آثار طراحان ایرانی به وجود آورد. در ادامه گفت و گوی او را با هنرآنلاین میخوانید.
از شروع فعالیت خود در زمینه طراحی لباس بگویید.
تحصیلات من طراحی صحنه و لباس تئاتر است و در چند تئاتر و فیلم سینمایی هم طراحی لباس انجام دادم. چون مادرم خیاطی میدانست و از کودکی برایمان لباس میدوخت، در آن سالها هم من لباسهایم را طراحی میکردم و مادرم آنها را میدوخت. وقتی کارم با تعریف دیگران مواجه شد، در سال 80 به پیشنهاد یکی از دوستان تصمیم گرفتم یک نمایش زنده از لباسهایی که طراحی کرده بودم اجرا کنم. با دعوت از خانمها، مجموعه پاییزه خود را که از پارچههای پشمی درست کرده بودم و شامل انواع کت و دامن و شلوار و... بودند نمایش دادم که با استقبال زیادی مواجه شد. با توجه به تجربه خوبی که پیدا کردم تصمیم گرفتم برای فصلهای بعد هم این کار را انجام دهم.
چگونه فعالیت خود را ادامه دادید؟
بعد از آن جدیتر کار کردم و لباس شب را با سایزبندی ارائه میکردم. چند بوتیک هم به من سفارش لباس شب میدادند و کارهایم را در فروشگاه میفروختند. تا به حال 7 فشن شو در ایران داشتم که 4 تای آنها بزرگ و رسمی بود و بقیه به شکل خصوصی و با دعوت از خانمهایی که همیشه پیگیر کارهایم بودند انجام شد.
اولین نمایش رسمی شما چه زمانی بود؟
حدود سال 82 لیلا یاوری به ایران آمد و مجوز برگزاری شوی لباس دریافت کرد و اولین شوی بزرگ و رسمی را در کاخ سعدآباد برگزار کرد. چهار نفر از طراحان خوب ایرانی در آن برنامه حضور داشتند و وقتی با من تماس گرفتند چون مجموعه آماده داشتم توانستم در آن شرکت کنم. آن برنامه در ایران و برای ما که نمیتوانستیم برنامهای در آن ابعاد اجرا کنیم تجربه خوبی بود. بعد از آن کار خود را در محل دائمی که داشتم ادامه دادم و مشتریها از روی طرحهایم سفارش میدادند و در این بین کار تئاتر هم میکردم.
به شکل دیگری هم نمایش لباس داشتید؟
بله زمانی که به برلین رفتم چند اینستالیشن فشنشو داشتم که بیشتر به پرفرومنس لباس شبیه بود. در یک فروشگاه آلمانی هم کارهایم را برای فروش گذاشتم. از آنجا بود که کمکم نمادهای ایرانی وارد کارم شد، چون اروپاییها آنها را دوست داشتند. در زمان حضور در آلمان مد را دنبال میکردم اما کارهایم از حالت بازاری درآمد و کمکم امضای خود را در کار پیدا کردم.
چه تغییراتی در کار شما به وجود آمد؟
سراغ پارچههای اصیل و قدیمی ایرانی رفتم و حتی دکمههای قدیمی و زیورآلات محلی، مانند زیورآلات قدیمی خراسان را مورد استفاده قرار دادم. هر سفری که میرفتم به دنبال این چیزها بودم. این کار باعث شد در اروپا بیشتر دیده شوم، چون از اصول شرق استفاده کرده بودم که برای آنها جذاب بود. اما باید به قابل مصرف بودن لباسها هم فکر میکردم. آن زمان گروه همکاران من در ایران بودند و لباسها را اینجا درست میکردند و من به برلین میبردم. بعد از مدتی احساس کردم سخت است که گروه اینجا باشد و من طراح از آنها دور باشم، چون آنچه میخواستم از آب درنمیآمد. بنابراین به ایران برگشتم تا در همه مراحل کار حضور داشته باشم. حتی با وجود بیعلاقهگی به خیاطی مجبور شدم آن را یاد بگیرم، چون باید زبان خیاطها را یاد میگرفتم تا بتوانم طرح خود را به آنها منتقل کنم.
لباسهای شما چه ویژگیهایی دارند؟
من خیلی زیاد سفر میروم و پارچه و زیورآلات مختلف را پیدا میکنم و خیلی وقتها از آن پارچهها و طبیعت و سفرها الهام میگیرم. به این فکر میکنم که لباسی که درست کردم چه هویتی دارد و میبینم هر قسمت آن متعلق به بخشی از جهان است. همه اینها مجموعه تجربههای من از سفرها است که مثل یک موسیقی تلفیقی، المانهایی از ایران با جاهای دیگر ترکیب میشود. عدهای میگویند لباسهایت سنتی است اما این طور نیست. شاید در یک کار فقط رنگ پارچه که مثلا سبز سیدی است ایرانی باشد، اما مدل آستین و یقه و دامن از جاهای دیگر است. همیشه اتفاقی در طراحی لباس است که خود طراح آن را ایجاد میکند.
این پارچههای قدیمی چه تاثیری در کار شما دارند؟
بعضی از لباسهایی که طراحی کردم نمیتواند دوباره تولید شود چون پارچهاش دیگر موجود نیست. در بعضی از آنها از پارچهای استفاده شده که 120 سال قدمت دارد و حتی جای پارگی که روی آن هست را نپوشاندم. این لباسها مشتریهای خود را دارد که هنرمند،بازیگر یا کسانی هستند که دوست دارند طراحی ویژه خود داشته باشند. من هم مثل مشاور برای آنها وقت میگذارم و با توجه به اینکه لباس را برای چه مراسمی میخواهند و چه شخصیتی میخواهند از خودشان ارائه دهند، انتخاب پارچه و طراحی را انجام میدهم.
برای طراحی لباس چه مراحلی را طی می کنید؟
این کار برای من مثل یک بازی است، مخصوصا با پارچه خیلی کار میکنم و الهام زیادی از آن می گیرم. زمانی هم که سفر میروم از چیزهایی الهام میگیرم و 15- 20 طراحی انجام میدهم و همه اینها به یک مجموعه تبدیل میشود که منبع الهام مشترک دارد. من فکر میکنم لباس در اولین مرحله باید خوشترکیب باشد و به همین دلیل لباسها را کشیده طراحی میکنم. حتی در تئاتر هم به خوش ترکیب شدن آن کاراکتر فکر میکنم و گرچه ممکن است یک شخصیت چاق با لباس پاره نمایش داده شود، اما باز هم به خوش ترکیب بودن آن فکر میکنم و این دید اصلی من در لباس است. در لباس شب و فشن هم که کاملا با تئاتر فرق دارد این را رعایت میکنم که اندام کشیده شود و با استفاده از ترفندهایی سعی میکنم لباس در اندام خوش ترکیب شود. قد بلند لباس، یقههای بلند و کشیدگی را دوست دارم. لوکس بودن لباس هم برایم اهمیت زیادی دارد و برایم مهم است که بتوانم شخصیت یک نفر را با توجه به شخصیتی که خودش دارد، با لباس کاملا تغییر دهم. در مجموع حال و هوای هر سال و فصل فرق دارد و اثری که خلق میکنی نشان میدهد چه بر تو گذشته و چه تاثیری بر تو داشته است.
به استفاده از پارچههای ایرانی اشاره کردید. این پارچهها را از چه مناطقی تهیه میکنید؟
مدتی به جنوب ایران سفر کردم و پارچههای خیلی خوبی پیدا کردم که از آنها در لباس شب استفاده میکنم. نمیدانم چرا در ایران وقتی چیزی باب میشود همه به آن سمت میروند و کسی دنبال این نیست که چیزی را کشف کند. در هر بخش از ایران چیزهای شگفتانگیزی وجود دارد که باید فکر کرد چه طور میشود از آنها در کار استفاده کرد. من از برقع و پارچههای زریباف جنوب استفاده کرده و مجموعهای طراحی کردم که در هفته مد ونکوور 2012 نمایش داده شد. بینندگان آنها را خیلی دوست داشتند و این رنگها، زریبافتها و فضای ایران خیلی برایشان جالب بود. آنها اصلا فکر نمیکردند صنعت مد ما اینقدر پیشرفت کرده باشد.
برای ما در ایران سواد آکادمیک فشن وجود ندارد و همه چیز را تجربی یاد گرفتیم. در ونکوور کارهایم را کنار کسانی که درس فشن خواندند قرار دادم و دیدم آنها که درس خواندهاند در سن پایین به نتیجه رسیدند ولی من که با تجربه همه چیز را یاد گرفتم در سن بالاتر به نتیجه رسیدم.
لباسهایی که طراحی میکنید با چه واکنشی از مخاطبان مواجه میشود؟
چندماه پیش که اولین شوی لباس شب به شکل رسمی در ایران برگزار شد و آثار چند طراح به نمایش گذاشته شد، من مجموعه آخر خود را که با مخمل مشکی دوخته شده بود نمایش دادم و استقبال زیادی از آنها شد ولی خیلی از افراد از من میپرسند که این لباسها را کجا باید پوشید. من سعی میکنم آنچه در ذهنم هست را اجرا کنم، اگرچه گاهی قابل استفاده نیست و مشتریها میگویند اینها را باید در تئاتر یا روی فرش قرمز پوشید. البته الان خانمهای بازیگری که خارج از ایران میروند از کارهای طراحان استفاده میکنند و کارهای من هم چند بار مورد استفاده قرار گرفته است، علاوه بر این خیلی از آنها لباس شب خود را از کارهای من تهیه میکنند.
کار طراحی لباس تئاتر هم انجام میدهید؟
در تئاتر معمولا میخواهند کار طراحی لباس با هزینه پایین انجام شود بنابراین میخواهند کیفیت را پایین بیاورند، ولی من و گروهم به کیفیت بالا عادت کردیم. به همین دلیل فعالیت تئاتری زیادی ندارم اما چند پروژه سنگین مانند جاده بزرگ، قحطی نور و مرغ دریایی را کار کردم. لباس کنسرت هم جزو کارهایی است که انجام دادهام و برای هنرمندانی مانند همایون نصیری و گروه داماهی لباسهای زیادی طراحی کردم.
چرا بیشتر طراحان لباس در ایران مانتو طراحی میکنند و توجه زیادی به طراحی لباس شب نمیشود؟
طراحان بیشتر به طراحی و تولید مانتو میپردازند چون فروش آن راحتتر است و استفاده بیشتری دارد. همچنین ارائه آن راحتتر است و میتوانند از کارها عکاسی کرده و کاتالوگ درست کنند. با وجود این کار من لباس شب است و به هیچ محدودیتی فکر نمیکنم و کارم را انجام میدهم. البته بعضی از لباسها قابل تولید مجدد نیستند. وقتی لباس معمولی با پارچه ساتن تولید میکنید همیشه میشود آن را تولید کرد، ولی وقتی از پارچه خاص و قدیمی استفاده میکنید امکان اینکه زیاد تولید شود نیست. من در مرحلهای هستم که زیاد به مد فکر نمیکنم. یکی از مشتریان میگفت لباسهای تو تاریخ مصرف ندارد و ده سال دیگر هم قابل استفاده است. یکی دیگر از کارهای من طراحی لباس عروسهای خاص است، چون من کار لباس عروس اصلا انجام نمیدهم، اما اگر کسانی مانند هنرمندان لباس خاصی بخواهند که متفاوت با آن فرم رایج لباس عروس باشد، این کار را انجام میدهم.
لباس شبهایی که در ایران استفاده میشود کاملا اروپایی یا عرب است. چرا هیچ وقت کسی در لباس شب از المان ایرانی استفاده نمیکند؟
البته عدهای هستند که لباس شب ایرانی طراحی میکنند ولی بسیار کم است. در مورد من هم سفر به اروپا باعث شد جذب کارهای ایرانی شوم و بعدها این علاقه در من ماند. البته من هم مثل خیلی افراد دیگر لباسهای کاملا سنتی را دوست ندارم و فکر میکنم آنها فقط در نمایش و فیلم قابل استفاده هستند. من با استفاده از اصول زیباشناسی از لباسهای سنتی استفاده میکنم، مثلا جنس لباس حریر است با یک رنگ سبز ایرانی و بعد آستین یا یقه را از طرح رومی استفاده میکنم. بعد اگر ببینم لباس به کار دست نیاز دارد از زیورآلاتی مانند کار ترکمنها استفاده میکنم که متاسفانه دیگر تولید نمیشوند یا چیزهایی تولید میشود که اصالت ندارد. به همین دلیل من هم دیگر نمیتوانم آنها را روی لباس استفاده کنم.
چرا استفاده از این پارچهها و صنایع دستی برای شما اهمیت دارد؟
چه کسی میتواند اینها را زنده نگه دارد؟ آدمی مثل من که طراح لباس است میتواند این پارچهها را زنده کند. همانطور که یک آهنگساز از موسیقی آنها استفاده میکند، یا نقاش فضای زندگی آنها را نقاشی میکند. ما هستیم که میتوانیم آنها را زنده نگه داریم. من به سهم خودم به این شکل از آنها استفاده میکنم و میبینم که غربیها بیشتر از ما قدر آنها را میدانند.
در هند همچنان همه چیزهای سنتی تولید میشود چون توریستهای خارجی بسیاری آنجا میروند و خرید میکنند. اگر به ایران هم توریست زیاد میآمد بازار این چیزها رونق پیدا میکرد. ایران سرزمینی با تاریخ و تمدن کهن است و از لباس تا خیلی چیزهای دیگر ما امکانات زیادی داشتیم. چرا الان نباید از آنها استفاده کنیم و عشق استفاده از برندهای کوچک خارجی را داشته باشیم. من سعی کردم طوری آنها را زنده کرده و با یک دید غربی ترکیب کنم که باعث شود مخاطبی که برندباز است جذب آن شده و ببیند این لباس همه چیزهایی را که میخواهد دارد.
از تجربه حضور خود در هفته مد ونکوور بگویید، چه طور آنجا دعوت شدید؟
من ایمیلی دریافت کردم که گفته بود میخواهند از ایران طراح لباس انتخاب کنند و به شکلی اتفاقی من را پیدا کرده بودند. این اتفاق در سال 2012 تجربه خیلی خوبی برای من بود اما دیگر حاضر نیستم در آن شرکت کنم چون توقعم بیشتر شده و فکر میکنم فقط هفته مد میلان، لندن و پاریس سطح بالا هستند و بقیه آنها کمبودهای زیادی دارند. البته هفته مد ونکوور هم خیلی شلوغ بود و طراحان خوبی از کشورهای مختلف در آن شرکت داشتند که باعث کسب تجربیات زیادی شد. به غیر از آن یک هفته در برلین نمایش لباس داشتم و استقبال زیادی از کارها شد. آنها باور نمیکردند در ایران کسی لباس طراحی میکند و فکر میکردند مردم ما لباسهای قدیمی و برقع میپوشند. من در یکی از مصاحبههای خارجی خود گفتم خانمهای ایرانی خیلی به لباس اهمیت میدهند تا جایی که معمولا لباس تکراری هم نمیپوشند. اما جامعه ما برای آنها بد جا افتاده است و باید نشان دهیم که این طور نیست.
چه طور میشود این دیدگاه را اصلاح کرد؟
کسانی که در ایران مسئول این قضیه هستند باید کمک کنند که موضوع مد و لباس جا بیفتد. من پیشنهاد برگزاری هفته مد را به بنیاد ملی مد و لباس دادم و تحت نظارت آنها یک برنامه هم برگزار کردیم. برگزاری آن برنامه خیلی سخت بود ولی همه کسانی که آمدند و دیدند از آن راضی بودند. حتی سعی کردم عیبهایی را که در ونکوور دیده بودم اصلاح کنم و کارهای 4 طراح لباس را با استاندارد کامل نمایش دادیم.
برای نمایش لباسها چه نکاتی را باید در نظر گرفت؟
مجموعه آماده شده برای یک فصل باید بر اساس یک ایده و فرم شکل بگیرد نه اینکه هر لباس یک ویژگی داشته باشد و با بقیه کارها متفاوت باشد. همچنین موسیقی در زمان نمایش خیلی مهم است و طراح باید در زمان کار به موسیقی که حس مناسب لباسها دارد فکر کند. نوعی دیگری از اجرا که برای نمایش لباس قابل استفاده است، پرفورمنس است، اما از این شیوه استفاده میشود باید مناسب لباسها باشد. چون لباسهای من فضای تئاتری داشت آنها را با پرفورمنس نمایش دادم، اما خیلی از لباسها مناسب این کار نیستند و نباید با اصرار پرفورمنس گذاشت.
از شرایط آموزش طراحی لباس در ایران آگاه هستید؟
چند سال پیش از من دعوت شد در یکی از دانشگاههای معتبر شوی لباس برگزار کنم. اجرای ما کیفیت خیلی خوبی داشت، اما زمانی که کار دانشجویان را دیدم و خواستم آنها را برای نمایش انتخاب کنم متوجه شدم که کارها بد هستند و کیفیت نمایش را ندارند. بنابراین تصمیم گرفتم کارهای طراحان لباس را از بیرون دانشگاه بیاورم که برای دانشجویان درسی شود. وقتی از دانشجویان میخواستم ایده خود را بگویند و در مورد لباس چیزی بنویسند نمیتوانستند و این اتفاق خوبی نیست.
این ضعف دانشجو است یا استادی که این نکات را به آنها نگفته است؟
من فکر میکنم استاد. تا زمانی که استاد به دانشجو نگوید، او نمیداند که باید از طراحیهایش یک رپرتوار تهیه کند. در هفته مد ونکوور دانشجوها زمان نمایش لباسها عکسهای مراحل طراحی را در کنار مدلهایی که ساخته بودند گذاشته و در کنار آنها نوشته بودند از چه چیزی در این مجموعه الهام گرفته شده است،اما در ایران هیچ کس این کار را نمیکند. من در شوی آخری که چند ماه پیش اینجا برگزار کردم از همه طراحان خواستم کار خود را تعریف کنند. همانطور که در یک نمایشگاه عکس یا نقاشی، فرد در مورد کارهایش مطلبی مینویسد، طراح باید با لباس هم این طور برخورد کند و در مورد آن بنویسند و مراحل طراحی را نشان دهند.
با رعایت همه این نکات، نتیجه نهایی یک نمایش لباس چه خواهد بود؟
لباس باید خودش را خوب نشان دهد، حتی اگر از یک گونی ساخته شده باشد باید در شو یا هر نوع نمایش، چند برابر از شخصیت خودش باشکوهتر نشان داده شود و این یعنی شوی لباس. اگر میخواهیم در ایران نمایش زنده لباس داشته باشیم اول باید هدفها را تعریف کرد و بعد نمایش لباس باید آنقدر خوب باشد که طراح بخواهد در آن شرکت کند نه اینکه فکر کند کارش خراب میشود. من به علت وسواسی که دارم و اینکه همیشه هدفم این بوده همه چیز کیفیت بالا داشته باشد، میخواهم نشان دهیم در ایران هم میشود چنین کارهایی انجام داد. باید تعریف درستی از این کار داشت و امیدوارم به سمت خوبی برویم تا بتوان طراحان خوبی که در ایران فعالیت میکنند را وارد کار کرد و حتی طراحان خارجی را آورد که این کارها را ببینند. اینها اتفاقاتی است که اگر کار درست انجام شود حتما به زودی میافتد. نمایش لباس شب برای خانمها بسیار لذتبخش است و همه کسانی که در برنامههای ما آمدند از حضور در آن خوشحال بودند. چرا ما نباید چنین برنامههایی را در سطح وسیع داشته باشیم و فقط باید در برنامههای خارجی آنها را ببینیم؟ ایران ارزش و قدمت بالایی دارد، اما فعالیتهایی که الان انجام میشود در حد این ارزش نیست.
انتهای پیام/
مریم درویش