به گزارش سرویس مد و لباس هنرآنلاین ، چهلتکه دوزی یا patch work یک شکل از سوزندوزی است که شامل دوخت تکههای کوچک پارچه به هم برای ایجاد یک قطعه بزرگتر است. در این شیوه تکه پارچههایی از رنگهای مختلف با الگویی تکرار شونده در کنار هم قرار گرفته و طرح بزرگتری را میسازند. این تکهها به دقت اندازهگیری شده و بر اساس اشکال هندسی برش میخورند تا به آسانی در کنار هم قرار گیرند.
در ابتدای پیدایش چهلتکهدوزی، این شیوه بیشتر برای دوخت لحاف مورد استفاده قرار میگرفته اما در سالهای اخیر استفاده از آن برای دوخت لباس رواج یافته است. همچنین استفاده تزیینی از آن به عنوان تابلو از دیگر کاربردهای چهل تکه است.
مدارک و شواهدی از کار تکهدوزی در طول تاریخ یافت شده که اولین نمونههای آن در چین و مقبرههای مصری متعلق به 5000 سال پیش است. نمونههای دیگری هم از اوایل قرون وسطی به دست آمده که در ساخت زره سربازان از چند لایه پارچههای به هم دوخته شده استفاده میشده تا آنها را گرم کند.
استفاده از این روش برای دوخت لحاف از قرن 11 میلادی در خانوادههای اروپایی آغاز شد. آب و هوای سرد اروپا باعث شد زنان خانواده با استفاده از تکه پارچههای بیمصرف لحافهایی چند لایه بدوزند. پس از آن با رواج این شیوه، استفاده از پارچههای مختلف در کنار هم و به وجود آوردن یک طرح زیبا با دوختهای تزیینی به سنت دوخت لحاف تبدیل شد.
شیوه چهلتکهدوزی توسط گردشگران و مهاجرین به امریکا وارد شد. پس از آن در طول رکود بزرگ اقتصادی، چهلتکه دوزی به عنوان راهی برای بازیافت لباسهای کهنه و تبدیل آن به لحاف گرم به شکل گستردهای مورد استفاده قرار گرفت و حتی قطعات بسیار کوچک و کهنه پارچه در این کار مورد استفاده قرار میگرفت. استفاده از چهل تکه پس از جنگ جهانی دوم کاهش یافت، اما باز هم پس از دویستمین سالگرد امریکا احیا شد.
امروزه استفاده از چهلتکهدوزی با استقبال زیاد مخاطبان روبهرو شده و علاوه بر نمایشگاههای محلی، نمایشگاههای بینالمللی نیز در این زمینه برگزار میشود که هزاران بازدیدکننده را به خود جلب میکند. هر سال کتابها و مجلات زیادی در مورد این موضوع منتشر شده و اصناف و مغازههای فعالی برای تولید و فروش محصولات چهل تکه در کشورهای مختلف وجود دارد.
در کشورهای غربی "لحاف هنر" به عنوان یک رسانه هنری شناخته شده است و آثار هنری دوخته شده با قیمتهای بالا به خریداران شرکتها و گالریها فروخته میشود. نمونههای قدیمی چهلتکهدوزی مورد ارزیابی مورخان قرار گرفته و نمونههای عالی آن به عنوان میراث سنتی و لحاف عتیقه با پرداخت مبالغ زیادی توسط موزهها خریداری میشود. جالب است بدانید که در امریکا گروه مطالعاتی برای پژوهش در تاریخ لحافهای چهل تکه فعال است.
در گذشته، دوختهای دستی اغلب در یک گروه به دور یک قاب انجام میشد و به جای دوختن، گاهی لایهها در فواصل منظم و با یک تکه نخ به هم گره میخوردند و به عنوان عمل گره زدن شناخته میشدند. در چهلتکههای قدیمی لباسهای مستعملی که دیگر قابلیت مصرف نداشتند مورد استفاده قرار میگرفتند، اما امروزه دوزندگان چهلتکه در اغلب موارد از پارچههای جدید پنبهای در طرحهای خود استفاده میکنند.
برای ساخت یک قطعه چهلتکه سه ساختار سنتی وجود دارد. 1. بلوک، 2. سراسری و 3.چیدمان نواری. چهلتکهدوزیهای سنتی بر اساس چیدمان رنگها و شکلها نامگذاری میشوند.
در شیوه بلوک، مربعهای رنگی پارچهای با اشکال خاص در کنار هم تکرار میشوند و شکل یک مربع یا بلوک ایجاد میشود. یک بلوک میتواند تماما تکرار یک الگو باشد و یا الگوهای مختلفی داشته باشد. قرارگیری پارچههای رنگی در کنار هم میتواند نشان دهنده نور و تاریکی و یا تقابل رنگها باشد. به طور معمول بلوکهای چهلتکه از 20 تا 25 مربع در ابعاد حدود 8-10 سانیمتر شکل میگیرند. مربعها در چند ردیف به هم دوخته میشوند تا به یک ترکیب بزرگتر برسند. بعضی از نامهای رایج در چهل تکه بلوک، پنجه خرس، لاله، و 9 تکه هستند.
یک شکل منحصر به فرد از لحاف چهل تکه "لحاف دیوانه" نامیده میشود. این نوع چهلتکه در طول دوران ویکتوریا، اواسط قرن19 محبوب بود .در این شیوه چهلتکه از پارچههای لوکس مانند مخمل، ابریشم، توری، دکمه و سایر لوازم استفاده شده و آنها را به شکل تصادفی در کنار هم میدوختند. در این شیوه قطعات بدون الگوی مشخصی به شکل غیر تکراری و غیر متقارن به هم دوخته میشدند و ترکیبی دیوانهوار و غیرمنطقی به وجود میآوردند. "لحاف دیوانه" سمبلی از وضعیت زنان خانهدار بود که در زمان آزاد میان کارهای روزمره خود میتوانستند به این کار بپردازند.
دومین شیوه چهلتکهدوزی شیوه سراسری است. در این روش قطعات هندسی پارچه به شکل تصادفی یا با طرح قبلی در کنار هم دوخته میشوند تا یک شکل بزرگتر را شکل دهند. شکلهای رنگی را میتوان به طور تصادفی و یا با یک نظم دقیق برای ایجاد یک اثر خاص در کنار هم قرار داد. به عنوان مثال حرکت از روشن به تیره و یا طرح شطرنجی نمونهای از روش کار این شیوه هستند. طرح تاشو، پشتکوک، بافت سوزن، ضربدری و یا ستارگان انفجاری بعضی از اسامی طرحهای شیوه کار سراسری است.
شیوه سوم کار چهلتکهدوزی، چیدمان نواری شامل دوخت تکههای پارچه با الگوهای تکرار شونده به شکل نوار طولانی و سپس دوختن آن نوارها به هم از درازای آنها است. یک نمونه مشهور از این شیوه چهلتکه، کارهای الگو گرفته از پرواز غازها است.
امروزه بسیاری از کارهای چهلتکه با ماشین دوخته شده و دستگاهها توسط اپراتور هدایت می شوند. ماشینهای ابتدایی به صورت دستی توسط اپراتور هدایت میشد و برای این کار لازم بود که اپراتور سرعت دست خود را با موتور دستگاه همزمان سازی کند. دست سریع و موتور آهسته به معنای بخیه بزرگ است و دست آهسته و موتور سریع به معنای بخیه کوچک است.
دستگاههای جدید به صورت اتوماتیک اندازه کوکها را تنظیم میکند و طول بخیه در مدت کار ثابت میماند. بنابراین دیگر نیازی به همگام سازی سرعت دست اپراتور با موتور دستگاه وجود ندارد. ماشین آلات جدید به طور کامل کامپیوتری هستند و در آنها از نرمافزارهای تخصصی برای دوخت الگوهای دیجیتالی طرح مورد نظر استفاده میشود. با توجه به ساده شدن کار چهلتکهدوزی، استفاده از پارچههای زیبا در کنار خلاقیت طراحان لباس به آنها کمک میکند طرحهایی جدید در لباسهای خود به وجود آورند.
انتهای پیام/
مریم درویش