به گزارش خبرنگار مد و لباس هنرآنلاین/ واژه مُد شاید برای ایرانیان، غریب باشد، اما در جهان مُد مردان و زنان ایران زمین آشنا برای مردمان جهان هستند. دید زیباشناسی، تاثیر فرهنگ کهن ایرانی و گفتمانهای هنری در عرصه پوشاک و مُد نام چندین ایرانی را در بین برترین طراحان مُد قرار داده است که به معرفی چند تن از آنها خواهیم پرداخت.
شیرین گیلد
شیرین گیلد در سال 1325 در ایران متولد و بزرگ شد. سپس به امریکا رفت و سرانجام در لندن اقامت کرد. کار او در زمینه طراحی لباس زمانی آغاز شد که او نتوانست لباس دلخواه خود را در فروشگاهها پیدا کند. این موضوع باعث شد که او برای خودش لباسهایی را طراحی کند. توجه و ابراز علاقه زنان دیگر به لباسهای او باعث شد تصمیم به تولید گسترده پوشاک بگیرد. سرانجام در سال 1991 به همراه شوهرش (robin guild) که یک طراح داخلی است برند خود را معرفی کرد.
ویژگی اصلی لباسهای او اندازه بزرگ و الگوهای مستطیل شکل هستند که بر روی بدن شکل میگیرند. این لباسها برای زنانی در سنین مختلف و با اندام متفاوت قابل استفاده هستند.
شیرین گیلد یک طراح خودآموخته است که تنها درسهای کوتاهی از یک معلم مدرسه هنر سنت مارتین لندن دریافت کرده است.
او با ترکیب المانهایی از لباسهای سنتی سراسر دنیا و به ویژه لباسهای مردانه ایرانی، به یک زیباییشناسی سادهگرای مدرن رسید. جزییات اضافی و زینتکاری از طراحیهایش حذف شدهاند و دقت در برش و باریک بینی در جزییات اساسی نقش مهمی در شکلگیری لباسها او دارند. شکل قومیتی و قابل استفاده بودن طرحهای او تاثیر گرفته از سابقه تاریخی لباسهای آزاد و راحت ایرانی هستند. این شیوه از پوشش انتخاب کسانی است که شیوه مُد سطح بالا با فعالیتهای آنها هماهنگی ندارد. او همچنین لباسهای مردانه با ساختار تنگ و سخت با نگاهی جدید و غیر معمول به مواد و رنگها طراحی میکند.
شهرت آثار او به خاطر استفاده از مواد غیرمعمول و تکنولوژی کارخانهای است که با پارچههای سنتی و کار دست استادکاران ترکیب میشود. پوشاک مینیمالیستی او با پارچههای منحصر به فرد ساخته شده از نخهای ابریشم، پشم، کتان، استیل، مس، کنف، بامبو، آناناس و حتی کاغذ یا ترکیبات وابسته به آن دوخته میشوند.
در سال 2004 لباسهای شیرین گیلد در موزه ویکتوریا و آلبرت لندن به نمایش گذاشته شد . آثار او به عنوان بخشی از شوی زنده لباس در شب ایرانیان به روی صحنه رفت. همچنین در سال 2009 او به عنوان کاندیدای دریافت جایزه هنر معاصر جادوی ایران زمین انتخاب شد. (The Magic of Persia Contemporary Art Prize) این جایزه یک جستجوی جهانی برای یافتن نسل بعدی هنرمندان ایرانی است. علاوه بر آن آثار او در موزه برینگتون و همچنین بخشی از کلکسیون دایمی (the Fashion Institute of Technology) در نیویورک به نمایش درآمدهاند.
کمپانی غیر وابسته شیرین گیلد هر سال 3 مجموعه لباس زنانه تولید میکند و لباسهای او در بالاترین سطح بازار لباسهای آماده قرار دارند.
بهناز صرافپور
بهناز صرافپور طراح لباس ایرانی مقیم نیویورک نیز در تهران متولد شد. او در 13 سالگی به همراه خانواده به انگلستان و سپس به امریکا مهاجرت کرد. علاقه به هنر و نوآوریهای بصری باعث شد در سال 1989 در دانشکده معتبر طراحی "پارسونز" ثبت نام کند.
او موفق شد پیش از پایان تحصیلاتش، به عنوان کارآموز در خانه مد "آن کلاین" مشغول به کار شود. این دوران کارآموزی، موجب کسب تجربیاتی عملی در صنعت طراحی و مد و هم چنین شکوفایی استعدادهای طراحی او شد. صرافپور با طراحان لباس معتبر و با استعدادی مانند "نارسیسو رودریگوئز" ، "لوییس دل اولایو "و "ریچارد تیلور" نیز همکاری کرد. خیلی زود "ایزاک میزراحی" متوجه استعدادها و قابلیتهای صرافپور شده و او را استخدام و به صرافپور کمک کرد تا به صورتی حرفهای به طراحی لباس بپردازد.
سپس صرافپور به عنوان طراح لباس مجموعه بارنیز - یکی از برجستهترین و ممتازترین فروشگاههای بزرگ منهتن - مشغول به کار شد . طراحیهای او در این مجموعه مورد استقبال چشمگیر دنیای مد و لباس قرار گرفت.
او نخستین مجموعه خود را در پاییز سال ۲۰۰۱ به نمایش گذاشت و بدین ترتیب موقعیت خود را به عنوان یکی از تازهواردان به این صنعت مستحکم کرد. در فوریه 2002 او نامزد دریافت 3 جایزه سوآروسکی انجمن طراحان فشن امریکا در بخش لباسهای آماده زنانه شد. در سال 2004 او فینالیست جایزه حمایتی انجمن طراحان فشن امریکا و مجله Vogue بود. همچنین آثارش در موزههایی نظیر FIT نیویورک و V&A لندن به نمایش گذاشته شد.
صرافپور علاوه بر لباسهایی که با نام خود طراحی و تولید مینماید و جزو گرانترین محصولات در بازار لباس به شمار میروند، خط تولید جدیدی را برای همکاری با تارگت - فروشگاههای زنجیرهای عظیمی که لباسهای ارزان قیمت میفروشند - به راه انداخته است تا دست به تولید لباسهایی ارزان قیمت با سبک طراحی خاص خود بزند.
او چهارمین طراح لباسی است که توسط فروشگاههای تارگت برای همکاری با برنامه فروش بینالمللی لباسهای زنانه این فروشگاههای زنجیرهای انتخاب شده است. در نتیجه همکاری با تارگت، طراحیها و لباسهای صرافپور دیگر صرفاً خاص بازارهای ممتاز و برجسته لباس نیست.
صرافپور در سال ۲۰۰۶ به ایران سفر کرد و از بسیاری از اماکن تاریخی ایران بازدید کرد. در مجموعه لباسهای تعطیلات زمستانی او برای تارگت در سال ۲۰۰۶، یک جلیقه بافته شده از پشم گوسفند ایرانی به چشم میخورد.
در سال 2010 او به عنوان فینالیست جایزه جهانی (Smithsonian's Copper Hewitt National Design Award) انتخاب شد. صرافپور در فوریه 2013 موفق شد در بخش طراحی لباس (National Design Awards) عنوان فشن دیزاینرِ سال را از آن خود کند.
بوریس بیژن صابری
بوریس بیژن صابری متولد 20شهریور 1357 در مونیخ در خانوادهای دو ملیتی بزرگ شده است. پدر ایرانی و مادر آلمانی بیژن صابری هر دو در صنعت مد فعال بودهاند و تا تولد او شرکت تولید پوشاک خود را اداره میکردند. او از دوران نوجوانی توجه زیادی به لباس پوشیدن داشت و همیشه در لباسهایی که از بازار میخرید تغییراتی میداد و برای عوض کردن مدل لباسهای خود از چرخ خیاطی پدرش استفاده میکرد.
در ۲۴ سالگی بوریس بیژن بعد از یک سفر تفریحی به اسپانیا تصمیم گرفت که در رشته طراحی لباس در بارسلون تحصیل کند. او نسبت به همکلاسیهای خود پشتکار بیشتری داشت و ترجیح میداد برخی روزها حتی طولانیتر در مدرسه بماند تا بتواند به کار خود ادامه دهد. او نزد استادی چرمدوز میرفت و با حوصله روش دوسوزنه دوخت چرم را از او یاد گرفت و با ماشین آلات صنعتی آزمایشات شخصی انجام داد که نقش مهمی در شکلگیری آثار او در آینده داشتند. او پس از پایان تحصیل در بارسلونا مارک پوشاکی با نام خود را به صنعت مد معرفی کرد.
بوریس بیژن صابری طراحی یاغی و پیشتاز است که در چند سال گذشته توانسته در صدر جدول طراحان معروف و جوان اروپا قرار گیرد. او نماینده نسل جدیدی است که ویژگیهای جدیدی را به بازار مد جهان وارد کرده اند. این طراحان آوانگارد یا پیشتاز روشهای قدیمی استادان دوزندگی را با پارچههای متفاوت و با نگاهی مجزا از روال مردمپسند مد، روایت میکنند.
صابری برای طراحی لباسهای خود بیشتر از پارچههای تیره رنگ که جنس زبر و خشنی دارند استفاده میکند. لباسهای او از سوی بسیاری از ناقدان مد با کارهای "آن دماویهمیستر"، طراح معروف بلژیکی مقایسه میشود.
صابری خود در این باره میگوید: "اوایل این مقایسه مرا اذیت میکرد، چون بیشتر دوست داشتم کاری ارائه دهم که تک و منحصر بهفرد باشد. اما به هر حال باید پذیرفت که ایدههای ما برای خلق طراحیهایمان شبیه به هم است و هر دو به "خانواده سیاه " تعلق داریم."
منظور صابری از "خانواده سیاه" گروهی از طراحان است که کارهای آنها در صنعت مد تحت عنوان "آوانگارد" یا "پیشتاز" قرار دارند.
صابری اعتقاد دارد که هر سلیقه و تمایلی پیشزمینهای در گذشته افراد دارد و علاقه خاص خود به رنگ سیاه را متاثر از لباس سیاهی میداند که در دوران کودکی به تن مادرش میدیده است و علاقه زیادی به آن داشته است.
از طرف دیگر کارهای این طراح نوآور شباهت زیادی با لباسهای کوچنشینان صحرایی دارد که متاثر از فرهنگ شرق است. در نمایش مجموعه جدید صابری، سر و یا قسمتی از صورت مانکنهای مرد با پارچههای تیره رنگ و زبر پوشیده شده است.
بیژن متولد 11 سپتامبر است و عدد یازده را به شکلهای مختلف در دوخت لباسهایش نشان میدهد. برای مثال دو بند که نشان دو عدد 1 است از دگمهها و یا درز لباسهایی که او طراحی کرده آویزان است.
ویژگی لباسهای او دقت در جزییات دوزندگی و استفاده از مواد خاص یا حتی غیر معمول در لباس است. مثلا او پارچه آغشته به چسب را زیر دستگاه فشار قرار میدهد تا ترکیب و بافتی خاص اختراع کند. بوریس بیژن با کمک لابراتوار پژوهش چرم اسپانیا، چرم شفاف را ابداع کرد و با آن کلکسیون کت و دستکش و کفش و کیف تولید کرد. کلکسیونرها این آثار را به عنوان یک اثر هنری خریداری کردند و باعث شهرت او در دنیای مد غرب شدند.
او هر لباسی را اول روی بدن خود شکل میدهد و بعد برشهای آن را با تیمی از دوزندگان و متخصصان در کارگاهش در بارسلون وارد تولید انبوه میکند. او شاید بیشتر از هر طراحی شخصا درگیر تولید تک تک لباسهایی است که به 63 مغازه در 21 کشور دنیا فرستاده میشود. گاهی تک تک کتها را بدون توجه به سایز آنها به تن میکند تا ببیند چقدر راحت میتوان با آن حرکت کرد. او از "چیدمان" برای نمایش لباسهایش بهره میگیرد و با چسب و قیر و پلاستیک ذوب شده بر روی لباسهایش پرداختهای خاص انجام میدهد.
طراحیهای بوریس بیژن ترکیبی است دستدوز از پارچههای گران قیمت و لایه لایه که در پرداختشان برشهای معاصری دیده میشود. این لباسها با وجود ظاهر آشفته در جزئیات بسیار دقیق هستند. شاخصهی مجموعهی پاییز/زمستان 2012 در پارچههای شل و لَخت، برشهای نامتقارن در چرمهای فشرده شده، پارچههای پنبهای و کتانهایی آزمایشگاهی است. این پارچههای متنوع در قالب کتهایی از پوست بره با یقههایی بسیار بلند، دستکش، ساق و پیراهن و کشبافهایی در سایزهای بزرگ، مانکنها را در آرایشی نظامی آراسته است. همهی این لباسها به شکل طبیعی و با آزمایشهایی فرساینده رنگ شدهاند.
عینک آفتابیهای کرکرهای صابری تمام فلزی ساخته شده از فلز اکسید شده با فریمهای هندسی یادآور داستانهای علمی - تخیلی کلاسیک هستند. طراحیهای بوریس بیژن تداعیکنندهی فرهنگ شرق، سربازها و تاریخ جنگزدهی آلمان و قرون وسطی است که در یک جا گرد آمدهاند تا این بار کیش نو و آیین مد را در ران وی های(runway) شهرهای مصرفگرا به چالش بکشند.
صابری اعتقاد دارد ایرانی بودن در روح او به شکل پنهانی وجود دارد و خود را در تشنگی در جستجو برای کشف راههای جدید و حسی که در برشها دارد نشان میدهد.
پاریس پایتخت طراحان پیشتاز و آوانگاردی است که توانسته اند جایگاه خود را بین مردم تثبیت کنند و توانایی اجرای نمایشهای خاص را دارند. در پاریس ، فدراسیون مد تصمیم میگیرد که چه طراحی اجازه شرکت در هفته مد را دارد و حالا چند سالی است که این طراح ایرانی - آلمانی این مهر تایید را گرفته و جزو صد طراح رسمی در هفته مد پاریس کلکسیون مردانهاش را به نمایش می گذرد.
شهرت بوریس بیژن صابری در حدی است که "کارل لاگرفلد" طراح مشهور مارک لباس "شانل" لباسهای صابری را بر تن میکند. و مدیر انجمن صنفی خیاطان در فرانسه در جریان هفته مد پاریس به دیدن آثار او میرود. این میتواند گویای کیفیت و سطح بالای فعالیت صابری در این زمینه باشد.