سرویس تجسمی هنرآنلاین //

نخستین جشنواره ملی فیلم مستند هنرهای تجسمی فجر در سال ۱۳۹۰ و در چهارمین دوره به عنوان بخشی تازه از جشنواره هنرهای تجسمی فجر معرفی و آغاز به کار کرد.

در فراخوان این بخش از جشنوراه تنها برای آثار تولیدی که مربوط به شاخه‌های هنرهای تجسمی شامل نقاشی، گرافیک، نگارگری، کاریکاتور، خوشنویسی، عکاسی، مجسمه سازی و سفال و سرامیک، تصویرگری امکان حضور دارند اما واقعیت این است عرصه‌های بسیار گسترده‌ای در این مورد می‌تواند در نظر گرفته شود که به ویژه با ظهور رسانه‌ها و رویکردهای جدید در هنرهای تجسمی نیازمند تجدید نظر و بازنگری اصولی است.

طبق اعلام دبیرخانه این بخش از جشنواره به منظور تکریم و تشویق هنرمندان سینماگری که به بررسی عرصه هنرهای تجسمی در سینما پرداخته‌اند از در نظر گرفته شده است. اما نکته بسیار مهم دیگری که نباید از آن غافل شدتاثیرگذاری و نشانه بخشی این فیلم‌ها از مقوله‌ای به نام هنرهای تجسمی در اذهان مخاطبین خاص و عام است.

اما این مهم چگونه می‌تواند در مرحله عمل به تحقق درآید.

شاید مهم‌ترین معنایی که می‌تواند در حوزه فیلم‌های مستند تجسمی بازخوانی شود این است که سینمای مستند چگونه می‌تواند در تعامل با هنرهای تجسمی فصل جدیدی در هنر ایران باز کند.

فیلم "پرتره"ها که بخش قابل توجهی از تولیدات مستند را تشکیل می‌دهند اگرچه محدود و محصور به هنرمندان نیست و شخصیت‌هایی از دیگر عرصه‌های را هم در برمی گیرد، اما در میان مستند‌های ساخته شده درباره هنرهای تجسمی بیشترین تعداد را دارد. این نوع از فیلم، به لحاظ ثبت و توصیف جزئیات زندگی ورفتارهای هنرمندانه، همچنین انعکاس بخشی از فعالیت هنرمند در هنگام اجرای آثار بیشترین و نزدیک‌ترین ارتباط با هنرمند را برای فیلمساز فراهم می‌کند. در حقیقت فیلم‌های پرتره به نوعی حکم مصاحبه‌هایی تصویری با هنرمند را پیدا می‌کنند که قصدشان راه یابی به اندیشه و جهان بینی هنرمندان و درمیان گذاشتن آن با علاقه مندان است. در اینجا مستندهای تجسمی همچون مصاحبه‌های مطبوعاتی در معرفی و شناساندن جنبه‌های عمیق‌تر و ناشناخته‌تر از زندگی و جنبه‌های خلاقانه هنرمند را در سطحی عام گسترش می‌دهند که مسلما تاثیر مثبتی در تکامل نگرش مخاطبین عام نسبت به مقوله هنرهای تجسمی خواهد داشت.

براین اساس عرصه مستند‌های تجسمی قابلیت آن را دارد که نقشی در برقراری ارتباط ملموس‌تر و عینی‌تر مخاطب با هنرمندانی را برقرار کند که شاید فرصت دیدار و گفت‌و‌گوی رودررو بین این دو کمتر فراهم باشد. این فرصتی است که باید حداکثر استفاده را از آن کرد و در حمایت از تولید آن‌ها هم اهتمام داشت.

وضعیت اکران و پخش این فیلم‌ها هم نکته‌ای است که در به بار نشستن این تولیدات نقشی مهم دارد. صرف ساخته شدن و نمایش محدود این فیلم‌ها در مقطع جشنواره نمی‌تواند بازخورد قابل توجهی به حساب آید. با آماده کردن زمینه‌های انتشار و توزیع این محصولات در میان علاقه مندان به هنرهای تجسمی که تعدادشان کم هم نیست می‌توان تا حدی بر گستره تاثیرگذاری این ساخته‌ها افزود و بهره برداری مناسبی از محتوای این آثار در جهت نشانه گذاری فعالیت‌های هنری در اذهان عمومی را به سامان رساند.

وجه مهم دیگر این آثار جنبه آرشیوی و مستند سازی فعالیت‌ها و دست آوردهای هنری کشور است که بخشی از آن از طریق مصاحبه‌ها، مقالات و نقد و تحلیل‌ها برای استفاده آیندگان ثبت می‌شود و بخش‌هایی دیگر به دلیل امکانات رسانه‌ای غنی در فیلم‌ها نمود بیشتری می‌تواند داشته باشد. ثبت لحظه‌هایی از زندگی هنرمندان تجسمی به ویژه در لحظه‌هایی که به نحوه اجرای آثار توسط هنرمندان مربوط می‌شود و یا رفتارهای آنان در مقطعی که به افرینش هنری مشغولند منابعی بی‌بدیل در انعکاس ویژگی‌های هنری آنان است که شاید در هیچ مدیوم دیگری تا به این اندازه گویا و اثرگذار نمی‌تواند باشد.

مطمئنا آرشیو این فیلم‌ها در آینده می‌تواند به عنوان منابعی مستدل از دستاوردهای هنرمندان به حساب آید که علاقه مندان و پژوهشگران می‌توانند با رجوع به آن‌ها تاویل‌ها و دریافت‌های متنوعی را به دست خواهند آورد که در معرفی و باز‌شناسی هنرمندان تجسمی در روزگاران دیگر می‌تواند مفید واقع شود.

انتهای پیام/

بهروز فایقیان