سرویس تئاتر هنرآنلاین //

"بی استخوان" یک نمایش عروسکی است که دربرگیرنده یک افسانه‌ی عاشقانه و قدیمی منطقه هرمزگان است. در این نمایش اسطوره داماهی به چالش کشیده شده است. داماهی یک ماهی است که در درونش یک شهر همانند بهشت دارد. این استعاره‌ای از بهشت است که در آن هیچ مرگ و میری وجود ندارد و در این آرمان‌شهر گرسنگی و بیماری معنایی ندارد. تنها کسانی می‌توانند به داماهی پا بگذارند که نیک سرشت باشند.

"بی‌استخوان"، قصه عاشقی است و دلدادگی یک مرد ماهیگیر به دختر پادشاهی است که هر چه می‌کند نمی‌شود و نمی‌گذارند او به معشوقش نزدیک شود. حتی از آن سو نیز دختر بر خلاف میل پدر می‌کوشد تا نصیب مرد دلخواهش شود و به ناچار او هم اندوهگین است چون راه به جایی نمی‌برد. انگار قسمت است این دو با عاشقی تطهیر شوند و همانند آدم‌های نیک‌سرشت با غرق شدن در دریا بتوانند در دل داماهی به خوشبختی و رستگاری زندگی کنند.

ابرااهیم پشت‌کوهی در هر نمایشش سراغ فن و شیوه‌ی تازه‌ای می‌رود و همواره بر آن است که خلاقیتش را در کارهایش بروز دهد. این شاید راه بهتر برای حضور در وادی هنر است. هنر هر چه از تقلید دور شود، هنرتر است. این در واقع تعریف افلاطون از هنر است که به انتزاع واقعیت به عنوان هنر معتقد است.

شاید تصور اینکه بشود با نی عروسک و نمایش عروسکی ساخت، کمی غیر قابل باور باشد. اینکه بشود از ترکیب نی و موسیقی نمایش خلق کرد، باعث تازگی نمایش "بی‌استخوان" شده است. بازیگران گاهی بازیگرند و بیشتر عروسک‌گردان و هر چیزی که دم دستشان باشد، به عروسک تبدیل می‌شود چنانچه سبد می‌تواند الاغ باشد و پرواز چند نی به نشانه کلاغ غارغار و...همان سبد باز تبدیل به سر آدم و زندان هم می‌شود. بستگی دارد که در چه جایی از نمایش شکل عوض کند تا قراردادهای خاص خود را وضع کند چون در این نمایش عروسک برخلاف تمام نمایش‌های عروسکی شکل و بیان خاص خود را دارد چنانچه یک نی نشانه مرد و نی دیگر با موهای افشان نشانه زن است. یعنی در ساخت و هدایت و جان‌بخشی عروسک‌ها تمهیدات کاربردی و خلاق موج می‌زند و این مسیر خلاقیت را سمت و سوی بهتری داده است. اصلا شکستن کلیشه‌ها و پرهیز از الگوهای رایج این نمایش را منحصر به فرد کرده است. حتی نحوه هدایت کاملا نو و متفاوت است و عروسک‌گردان‌ها با نشانه‌های مخصوص بر آن هستند تا در تفهیم آدم‌ها و اتفاقات بکوشند. یعنی طراحی حرکات هم به شیوه معمول نیست و این نوع هنجارگریزی‌ها و تنوع در گرداندن عروسک‌ها ذهن را با دریافت‌های نو و زیبایی‌شناسی خاص مواجه می‌کند.

موسیقی نقش عمده‌ای در ارائه فضا و جان بخشی به عروسک‌ها دارد. موسیقی گاه برای هرمزگان و گاه برای هند و آفریقاست و ملودی‌ها و آواها و نواها چون آیینی سترگ و جادویی گوش‌نوازی می‌کنند. اگر این موسیقی نباشد، حس شکل گرفتن اجرا ناممکن است. موسیقی رکنی برای انجام حرکت است و عروسک واسطه‌ای برای نمایان ساختن انسان پاک است و این موسیقی است که در نمایاندن پاکی در همسویی با حس‌های ناب موثر است. به همین خطر "بی‌استخوان" اندوهی را در پایان می‌نماید. واقعا اندوهبار است این عشق و از همان آغاز قراردادی بین گروه اجرایی با مخاطبان بسته می‌شود. در این قرارداد تماشاگر به دلخواه می‌باید رُبان سرخی را دور انگشت کوچکش ببندد و در پایان دختر بازیگر از آن رمزگشایی می‌کند که این رُبان یادآور عشقی است که هرگز فراموش نمی‌شود. آدم‌ها به تجربه لمس کرده‌اند که عشق حقیقی فراموش شدنی نیست. موسیقی هم نغمه‌گر همین عشق است. چه به آواز و چه به نوا موسیقی حزن عشق را افشا می‌کند. دل می‌گیرد از دلدادگی و سرنوشت تلخ و اندوهباری که گریبان عاشقان را می‌گیرد.

پایان بخش "بی‌استخوان" تکنیک سایه است و در آن مرگ خونین پادشاه ظالم رقم می‌خورد. به هر تقدیر اگر در طبیعت لطف و عنایتی هست، از آن سوی هم قهر و انتقامش هم هست. به همین دلیل پادشاه دچار عذاب و مرگ خواهد شد. "بی‌استخوان" رمزگشای عشقی جاودان است.

انتهای پیام/ رضا آشفته