سرویس تئاتر هنرآنلاین //
- یحیوی: تا این سالها بیشتر تمرکز شما روی تئاتر است، همکاری شما با سینما و تلویزیون از کجا آغاز شد؟ ارجمند: اولین کار سینمایی من یک فیلم 16 میلیمتری بود به نام "رویش در گلدان تنگ" که متاسفانه توقیف شد و هیچ وقت به نمایش درنیامد و همین باعث شد که من کارگردانی سینما را کلا کنار بگذارم. بعد از آن هم داریوش یک کار سینمایی با نام "گفت زیر سلطه من آیید" را ساخت که من نقش اول آن فیلم را بازی میکردم اما با اینکه در جشنواره فجر هم نمایش داده شد موفقیت چندانی پیدا نکرد. تا اینکه یادم میآید که نمایش "سایه ماه" را روی صحنه اجرا میکردم که گویا یک شب آقای میرباقری و سیاوش شاکری آمده بودند و کار دیده بودند. میرباقری آمد پشت صحنه و به من گفت که فردا بیا شهرک سینمایی و من هم فردای آن روز رفتم شهرک سینمایی و تا امروز کارها پشت سر هم آمدند. البته من قبل از آن سریال "روزی روزگاری" را با امرالله احمدجو که به نظرم یکی از اعجوبههای کارگردانی است، انجام داده بودم.
- یحیوی: یک نکته که دلم میخواهد بپرسم و بدانم اینست که دلبستگیهای شما به کار آموزش و ایجاد فضاهای فرهنگی و هنری که در شهرهای مختلف استان خراسان داشتید به نظر باعث شدند که شما یک کمی دیرتر از خراسان دل بکنید و به تهران بیایید. با اینکه بازار کار و فعالیت پر رونقتری در انتظار شما بود ولی باز شما دیر به تهران آمدید.
ارجمند: این اتفاقا یکی از ضررهایی بود که شاید به من خورد و یادم میآید یکی از دوستان پدرخانمم که مرد وارسته و عارفی بود حدودا سال 1359 به من گفت که اینجا نشستی برای چه؟ سرنوشت تو در تهران است و اینجا هر قدر بمانی داری عمر خودت را تلف میکنی. اما به نظر من یک آکتور وقتی به درجهای میرسد که میتواند کارگردانی بکند و دستی هم در قلم دارد و مدام در حال تجربه کردن است به اندوختههایی میرسد که اینها روی شانهاش سنگینی میکند. این اندوختهها باید منتقل بشود و اگر اینها را به جوانتر منتقل نکند اصلا در زندگیاش کاری نکرده و بهرهای نبرده است. شما نمیدانید که قسمت کردن این داشتهها با جوانها چه لذتی دارد، نمیدانید چقدر آدم از درون جوان میشود. جوانها انرژی دارند و وقتی با انرژی از شما یک سوالی را میپرسند شما هم آن انرژی را منتقل میکنند.
یحیوی: استاد یک سوال دیگری که میخواهم بپرسم این است که شما اوائل دهه هفتاد به تهران آمدید و آخرین کار هم که در تئاتر کارگردانی کردید به سال 72 برمیگردد و از آن زمان تاکنون دیگر کارگردانی نکردید. کسی که معلمی کرده، کسی که درست آموزش دیده و آموزش داده، چرا درست زمانی که پایش به تهران رسیده و کارهایی هم که تا آن سالها کرده همه مورد ستایش قرار گرفته، بعد از آن باز هم کارگردانی نمیکند؟
ارجمند: ببینید وقتی شما هفده هجده سال از مرکز خودت یعنی از تهران جدا میشوید و میروید در جای دیگر و فقط جشنواره به جشنواره با یک نمایش میآیید و یک سرکی میکشید و برمیگردید، همین میشود. ضمن اینکه من وقتی آمدم تهران در یک سال پنج تئاتر کار میکردم و باید خودم را در تهران تثبیت میکردم و جایگاه خودم را پیدا میکردم. از طرفی نمیشد با این خرج و مخارج در تهران زندگی کرد و فقط یک تئاتر در سال کار کرد به همین خاطر تا اوائل دهه 70 هر وقت فرصت میکردم تئاتر کار میکردم اما بعد از آن دیگر بازی در فیلم و سریال و تئاتر به صورت پی در پی کمتر این فرصت را برای کارگردانی به من داد.
البته این را هم بگویم که شما وقتی کارگردانی میکنید دارید از اعتبار خودتان خرج میکنید. وقتی بازیگری به شما جواب مثبت میدهد یعنی شما باید دستمزد او را بدهید و من برای اینکه این اعتبار از بین نرود در تهران دو تا ماشین فروختم. من خودم بازیگر بودم و میدانم که او هم باید خرج زندگیاش را دربیاورد.
- یحیوی: اما امروز خیلیها دارند این کار میکنند و بازیگر بعد از بازی نمیداند کی قرار است دستمزد خودش را بگیرد. در واقع امروز آن کاری را که شما در کارگردانی با کسی نکردید با خود شما دارند میکنند.
ارجمند: شما وقتی کارگردانی بدهکاری، اما وقتی بازیگری طلبکاری و تفاوت آن نیز همین است.
- یحیوی: استاد این را صادقانه عرض میکنم که این ویژگی شما یک کیمیاست، چراکه امروز ما داریم خسارتهایی رو پرداخت میکنیم و چوب یک چیزهایی را میخوریم که خیلیها پای یک سری چیزها نمیایستند. کشف این نگاه در شما و انتقالش به دیگران که یک جاهایی باید پای یک چیزهایی ایستاد خیلی ارزشمند و گرانبهاست.
ارجمند: جواد جان باید این را بگویم که من در این سن و سال ترسی از روی صحنه رفتن و انرژی گذاشتن ندارم و اتفاقا از جانم هم مایه میگذارم. چون زندگی من آنجاست، معنویات من روی صحنه نهفته است، مقدسترین جایی که سراغ دارم صحنه است، بزرگترین معشوق من صحنه است، من عشقی بالاتر از آن ندارم و از خدا میخواهم تا زمانیکه توان دارم این عزت را به من بدهد که من روی صحنه پایدار و سرحال بمانم. آنجا مرکز معنوی من است. نه اینکه بگویم تلویزیون و سینما هنرهای خوبی نیستند اما شما در تئاتر یک فول شات هستید که خودتان خودتان را تبدیل به کلوزآپ یا مدیوم شات میکنید و این تفاوت خیلی مهمی است که بین این دو وجود دارد.
- یحیوی: خیلی دوست داشتم درباره ساز و کارهای تئاتر که شما سالها در آن کار کردید هم حرف بزنم اما حرف ما رسید به جایی که اتفاقا اصل حرف اینجاست. اینکه شما دارید دریافت خودتان را از این هنر و از این فصل دوست داشتنی از فرهنگ این سرزمین بیان میکنید، به عنوان آدمی که روی صحنه بزرگ شده، روی صحنه درد کشیده، عرق ریخته، بچههایش در کنارش روی صحنه بزرگ شدند، روی صحنه نفساش به شماره افتاده، روی صحنه گریه کرده روی صحنه خندیده و... شاید بهتر از هر کسی بتواند به ما بگوید که خروجی شما از صحنه چه چیزی است. انوشیروان ارجمند هر بار که از این صحنه پایین میآید چه چیزی به او افزوده شده و از این جهان برای ما چه سوغاتی میآورد؟
ازجمند: آدمی که با هدف روی صحنه میرود مطمئن باش دست خالی از صحنه خارج نمیشود. فرض کنید دارید نمایش "خانه عروسک" ایبسن را کار میکنید، در آن نمایش چه اتفاقی به جز این میافتد که زنی در را محکم روی شوهرش میکوبد؟! تا جاییکه کلیسا آن را تکفیر میکند. حالا شما فکر بکنید اگر من ایبسن را بازی کردم از این نمایش چه چیز بدست آوردم، از عدالت چه بدست آوردم، از تعادل، از تقابل چه بدست آوردم؟! اینها همهاش مانند مزه یک لیمو میماند که زیر زبانت هست و دائم بزاق دهانت را زیاد میکند. اینها همهاش تو را یاد آن کنشها و واکنشها میاندازد و تو برای کار بعدی انقدر بزاق داری که باز دو مرتبه بروی کار دیگری انجام بدهی و باز بزاقات بیشتر بشود. این نکته را نباید فراموش کرد که آکتور هیچ چیزی را از بیرون نمیآورد و همه چیز از جاهطلبی، حسد، غضب و... در درون خودش است.
- یحیوی: امروز بعد از این همه تجربه و بازی و ستایش روی صحنهها و یا قدر ناشناسیها و دلشکستگیها، امروز بعد از زندگی کردن در لباس صدها نفر دیگر در گریم و لباس نفرات دیگر، میخواستم از شما بپرسم امروز تئاتر ما حالش خوب است یا بد؟
ارجمند: قدر مسلم حالش خوب نیست. شما ببینید مملکتی که امروز جمعیتاش به هشتاد میلیون رسیده همان بودجهای را دارد که سی سال پیش داشت، همان سالنهایی را دارد که با سی میلیون جمعیت داشت. شهرداری سالنهایی را می سازد اما چرا استقبال نمیشود برای اینکه آنها نمیخواهند نمایش بدهند میخواهند جایی بروند که تئاتر کار کنند. تئاتر یک نیاز است و تئاتریها مکان تئاتری میخواهند. اما سیاستگذاری فرهنگی ما تئاتر، سینما و کتاب نیست، بلکه طرح و تبلیغشان تئاتر و سینما و کتاب است و ما باید به جایی برسیم که خود تئاتر مبلغ خودش باشد، سینما خودش مبلغ خودش باشد و باید با آبیاری هر روزی آن را پر بارتر بکنیم. فراموش نکنیم که فرهنگ زیربنای استعدادهای هر ملتی است و استعدادهای هر ملتی در فرهنگ بروز میکند.
- یحیوی: اگر نکته ناگفتهای هست که میخواهید به این گفتوگو اضافه کنید، بفرمایید.
ارجمند: استانیسلاوسکی میگوید مقدستر و پاکتر از صحنه تئاتر وجود ندارد چراکه عشق در آن روییده میشود، عشق بازی میشود و نشانههایی از الوهیت در آن هست. بیایید قدر این صحنه را بدانیم و این صحنه را برای بازیهای بچهگانه خرج نکنیم. بیایید این صحنه را برای بازیهای پر از احساس، پر از تعشق، برای بازیهای پر از تعقل و برای بازیهای شوقآور و آیندهساز نگاه داریم. یادمان باشد پاکترین، بیآلایشترین و عاشقانهترین جاییکه میتوان نفس کشید صحنه تئاتر است.
انتهای پیام/32/