سرویس نمایش هنرآنلاین //

پرداختن به پادشاهان ایران، یکی از موضوعات همواره پر طرفدار است البته مشروط بر آنکه مطالعات تاریخی به درستی انجام شده باشد و شناخت از ساختار و قالب دراماتیک هم از سوی نویسنده مهیا باشد، آن وقت کارگردان و گروه بهتر از پس فهم و القای آن برخواهند آمد. پادشاهان ایرانی اغلب ظالم و ستمگر بوده‌اند، و این ستمگری فراهم کننده موقعیت نمایشی است. اینکه جماعتی مخالف، معترض و منتقد این پادشاهان بوده‌اند، همیشه کنش و واکنش‌های کاملا نمایشی را به همراه داشته است. نمایش "فلان و چنان، حکومت خان جان"؛ به زنان دربار آغامحمدخان می‌پردازد. روایت است که آغامحمد خان حرمسرایی با ۱۷ زن داشته اما چون مخنث بوده، نمی‌توانسته به ارتباطی برسد و برای عقده‌گشایی زن‌ها را تنبیه و شکنجه می‌کرده، و زن‌ها به ازای آن سکه و طلا می‌گرفته‌اند. البته در این نمایش اشاره‌ای به این وضعیت نشده است، فقط ۵ زن مدام در حال بازگویی وضعیت کشور هستند و انگار شاه را ترغیب می‌کنند که به کشورگشایی بپردازد و حتی پادشاه زن روسیه را شکست بدهد و آنجا را هم ضمیمه خاک ایران کند! انگار دستور تمام تحرکات سیاسی آن زمان را همین بانوان انجام داده باشند!!

نمایش متکی به فرم و آواز است و به گونه‌ای نمایش موزیکال محسوب می‌شود. همین که فرم تئا‌تر درگیر با رقص و آواز و موسیقی می‌شود، در میزانسن کارگردان ناچارا باید از طراح حرکات (کرئوگراف)، آوازخوان و موزیسینی استفاده کند که بتواند این‌ها را در هم ادغام کند. چون خواه ناخواه کار تئا‌تر و حرکات تئاتری و میزانسن‌اش کاملا متفاوت است، با آنچه موزون و آوازی است. شاید برخی از اشکالات زیبایی‌شناسی در همین گام اول به دلیل برخوردار نبودن گروه از چنین امکانی باشد. چنانچه بازیگران از نظم و هماهنگی ظریف برای اجرای فرم برخوردار نبودند. هماهنگی دست‌ها و پا‌ها و حرکت در مسیر دایره اولیه‌ترین ویژگی فرم نمایش "فلان و چنان..." است که متاسفانه هنوز چنین مقصدی مهیا نشده است. اتکای بیش از حد اجرا چنین اصلی را تقاضامند است و باید برای اجرای عمومی حتما بر این قضیه تاکید شود وگرنه فرم زیبایی خاص خود را نخواهد یافت.

گروه موسیقی خلاق است و ایرانی می‌نوازد و این برای هر تئا‌تر ایرانی با هویت این مرز و بوم لازم است. اما این موسیقی باید سوار بر اجرا باشد و هر چه بیشتر بتواند صحنه را شکوفا کند، آن وقت موسیقی هم موفق‌تر است. یکی از ایرادات این نمایش استقرار نیافتن ضرباهنگ است و اصطلاحا کار از ریتم می‌افتد و موسیقی می‌تواند در استقرار صحیح ضرباهنگ بکوشد. مثلا از موسیقی مجلس زنانه خبری در این کار نیست در حالیکه تنها بازیگران این کار ۵ زن هستند و موقعیت هم بر اساس همین روند پیش می‌رود.

رضا شاهبداغی درام‌نویس نوجویی است و اما هنوز در نوشتن انگار به تکرار خو گرفته باشد نزدیکی‌های زیادی بین متون‌اش احساس می‌شود. در حالیکه تنوع در فرم و زبان باعث شناساندن بهتری از او در جامعه تئاتری خواهد شد. مثلا وقتی به رجز و شعربافی تکیه می‌کند چندان تفاوتی با کارهای قبلی‌اش ندارد. مدام از قرآن و حدیث و شعر می‌گوید و بحر طویل‌هایی می‌سازد همانند هم. یعنی تکرار مکررات. در حالیکه موضوعاتش در خور تامل است و باید زبان و بیان‌اش هم همواره بنابر موقعیت و شخصیت‌هایش نو و متنوع باشد. آنچه قلمش را قابل تامل می‌سازد نوع نگاهش به موضوعات است. اصطلاحا مو را از ماست بیرون می‌کشد و همین نکته ذهن تماشاگر را درگیر با متن‌هایش می‌کند.

مهدی محمدی کارگردان تجربه‌گرایی است و به همین خاطر باید بر دامنه مطالعات و یافته‌های تئاتری‌اش بیفزاید چون او هم زیر ذره‌بین است و اگر کمی هم خودش را تکرار کند آن وقت جاذبه‌های کارش به دلیل جنس نگاهش به تئا‌تر کمتر خواهد شد. او این بار لباس سرخ و صورتی بر تن زنان نمایشش کرده و این در حالی است که او پیش از این اغلب تیره را برای این منظور انتخاب می‌کرد. اما همچنان اتکایش بر فرم‌های چندگانه حرکتی است، با این تفاوت عمده که این بار دایره پایه این حرکات شده و در آن حرکات موزون و آواز هم اصل و مبنای بازیگری‌اش شده است. حتا گروه موسیقی‌اش نسبت به قبل گسترش نفراتی و موسیقایی داشته است بنابراین تحولات بهتری در انجام این کار صورت گرفته اما تسلط و اشراف بر این اتفاقات فرآیند کاربردی است که هنوز با لغزش‌هایی همراه است و به همین دلیل هم هماهنگی و ضرباهنگ (هارمونی و ریتم) دچار اشکالات فاحشی است که باید جبران شود.

بازیگران نمایش جوان هستند و آینده‌دار و این رمز موفقیت این گروه است که باید با پایداری و استمرار در این راه بکوشند. آن‌ها سال گذشته یکی از بهترین کار‌هایشان را به نام "بریدگی‌های خونبار عصب" اجرا کردند که متاسفانه در جشنواره پارسال به حاشیه رفت و آن طور که باید و شاید دیده نشد. در هر حال معصومه باقری، مهناز حسینی، نگار سرلک، نازنین صالحی و فاطمه قاسمی می‌توانند با این گروه به جاهای بهتری برسند و این شدنی است با پشتکار و افزودن آموخته‌هایشان.

انتهای پیام/

رضا آشفته