سرویس نمایش هنرآنلاین //

چند سال پیش بود که آلمان‌ها یک نمایش مشترک با ایران کار کردند که همین متن برناردا آلبای فدریکو گارسیا لورکای اسپانیایی بود. روبرتوچولی با بازیگران زن ایرانی این نمایش را کاملا فرمالیستی کار کرد و آن را در هر دو کشور و جاهای دیگر به اجرا گذاشت. این بار از آلمان گروهی مستقل "خانه برناردا آلبا" را به تهران آورده‌اند و بیشتر وابسته به متن هستند. با آنکه در اجرا تصاویری را خلق می‌کنند که به نوعی تفسیر و برداشت این گروه از "خانه برناردا آلبا"ست. از آنجا که آلمانی‌ها فاشیسم، نازیسم و دیوار برلین را در سال های پیش و پس از جنگ جهانی دوم لمس کرده‌اند، شاید درک "خانه برناردا آلبا" برایشان راحت‌تر باشد. اینکه در موقعیت تراژیک قرار گرفته باشی تا اینکه بخواهی آن را تصور کنی، این دو شرایط کمی با هم فرق دارد. در تجربه غایت است و در تصور ممکن است درست یا اشتباه رخ بدهد و همچنین تصور یک وضعیت بنا بر تمرکز و حوصله فرد بالا و پایین خواهد شد. بنابراین آلمانی ها دچار غایت حس و درک از "خانه برناردا آلبا" خواهند شد و این نقطه آغازین موفقیت آنان است.

گروه آلمانی با یک تصویر اصلی که یک پرده بزرگ سفید رنگ است دیواری بین "خانه برناردا آلبا" با بیرون از روستا می‌کشد. پدر مرده و حالا به دستور برناردا آلبا هشت سال سوگواری بر دختران این خانه و حتی خود برناردا و مادرش واجب است. یعنی مرگ پدر دیکتاتوری و استبداد در این خانه را مضاعف گردانیده است. دختران هر یک به نوعی فرسوده و افسرده شده‌اند چون به موقع ازدواج نکرده‌اند و از ابراز حس زنانه و مادرانه بازمانده‌اند. پپه تنها مردی است که به دلیل آنکه نامزد یکی از دختران شده است، تا پای دیوار و پنجره اتاق آگوستیاس هر نیمه شب پیش می‌آید و به همین خاطر دختران درصددند این مرد را برای خود کنند. هر یک از آنان هنوز رویای داشتن یک مرد را بر سر دارند به همین دلیل بینشان چالش و درگیری می‌افتد. آدلا دختر بیست ساله و جوان بر آن است که از این خانه بگریزد و به پپه از پنجره اتاقش گرا می‌دهد به او هم توجه کند. توجه‌ای که تا مرز دل کندن از آگوستیاس و دل بستن به خودش پیش می‌رود. آلبا می‌فهمد و تیری از تفنگ در می‌کند به هوای ترساندن و رماندن پپه. اما آدلا حس‌ می‌کند از پپه حامله است و خود را می‌کشد. در حالیکه مادرش می‌پندارد او مثل یک دختر باکره است و چنین هم باید خاکسپاری شود.

در یک سوم مانده به پایان دیوار سفید فروکش می‌کند چون آدلا موفق به برقراری ارتباط با پپه شده است و حتی بعد از این مادربزرگ هم دوست دارد به روستا برود و به رغم میل باطنی برناردا آلبا بتواند با مرد دلخواهش ازدواج کند و حتا صاحب اولاد شود. در دو سوم اول زن‌ها سیاه و در یک سوم پایانی سپید جامه‌اند. این لباس خواب سفید به نوعی خبر از خوشبختی و رهایی این زن‌ها از این وضعیت بسته و دلگرفته دارد. یعنی بنیان اولیه شکسته، تخریب و دور ریخته شده است و جایگزینش شرایط بهتری است که در آن وصل عاشقانه و استقرار زندگی به مفهوم حقیقی‌اش ممکن می‌شود.

گروه آلمانی از‌‌ همان گام اول با ارائه صحنه خودکشی، طبق سنت تئا‌تر روایی آلمان، گزارشی از خودکشی آدلا داده و حالا در طول اجرا در تکوین این روایت می‌کوشند. آلمان‌ها پس از قدرت گرفتن تئا‌تر اپیک نزدیک به یک قرن است که هنوز هم تحت سیطره این نوع نگرش برشتی هستند و هنوز هم صحنه را با بخشی یا تمام اصول زیبایی‌شناسانه برشت می‌آمیزند. در این اجرا هم روایتگری زنان و بازی‌سازی آنان در طول اجرا عیان است.

گروه آلمان در طراحی صحنه مقید به فضای رئالیستی نیست و بر آن است تا با نشان دادن المان‌هایی از یک فضا واقعی مانند چند صندلی یا یک میز بلند و یا آوردن یک چرخ گلدوزی بسنده کند. هدف ارائه فضا از طریق بازیگری و برجسته ساختن متن از طریق بازی است. همین استیلیزه کردن فضا هم در تشدید رفتار بازیگران کمک کننده است. خوشبختانه بازیگران آلمانی از بیان درست و گرم برخوردارند و بدن‌های منعطف و خلاق دارند. همین بانی اتفاق خوشایندی است تا بشود نمایش را یکبار دید. این تماشای دلنشین منجر به دقیق شدن در رفتار بازیگران و رسیدن به درکی اولیه از چند و چون این اجرا می‌شود. شاید فکر و ایده اجرایی در نمایش خانه برناردا آلبا چندان خلاق و نو نباشد اما اجرای درست و دقیق این نمایش هم خودش امکانی برای مکاشفهٔ این متن است.

با این تعابیر این اجرا موفق است و تماشاگر ایرانی با رضایت تالار وحدت را ترک خواهد کرد و همین خود امتیازی برای یک جشنواره در سطح بین‌المللی است.

انتهای پیام/

رضا آشفته