سرویس نمایش هنرآنلاین //
وقتی نمایش روبینسون و کروزو علیرضا کوشک جلالی تمام شد، دو دوست هنرمند را دیدم که یکی عبوس و دومی ترشرو از این نمایش خوششان نیامده است و حتا اولی معترض بود که چرا باید مردم این کار را تشویق کنند و حتا هنرمندی دیگری آن را تایید و شاهکار ایرانی خطاب کند. چارهای ندارم که نقدی بنویسم دربارهٔ زیباییهای این کار هر چند در آن کمدی گاهی لودهبازی می-شود و تماشاگر را بیش از حد معمول میخنداند. این هدف نمایش نیست اما شوخیهای زبانی به دو زبان ترکی و روسی و لابهلایش با اشاراتی به زبانهای فارسی، انگلیسی و عربی زمینهساز خندههای بسیار شده است و در عمل و استفاده از بیان بدنی نیز بداههپردازیهایش جنبههای شوخیآمیزی به خود گرفته است. در ضمن نباید فراموش کرد که بخش عمدهای از کمدی اتکایش به پرداختن به غریزه اصلی است و برای همین هم خواه ناخواه در آن ابتذال هم جزیی از اجرا خواهد بود حتا آریستوفان هم از آن غفلت نکرده است و از سویی باید بدانیم که معضل عمومی بشر در توجه زیادی به غریزه جنسی است که مفاسد و نقصهایی را ایجاد میکند.
روبینسون و کروزو برگرفته از رمان معروف روبینسون کروزوئه است با این تفاوت عمده که آن شخص که به تنهایی در جزیره-ای به سر میبرد اما در این نمایش تبدیل به دو نفر خلبان شده که هر دو در جنگ رودرروی هم قرار گرفتهاند و دشمن خونی هم هستند. یعنی در این میان یک دراماتورژی اساسی هم جریان دارد و بخشی از این نوپویی هم به جریان ترجمه و برگردان زبانی برمیگردد. این نکته قابل تامل است که میتواند جریان تئاتر ما را معادل با استانداردهای جهانی سازد. ما نیازمند تحول و تحرک و پیشرفت هستیم و رسیدن به برابریهای هنری است که دیگران را متوجه اتفاقات هنری-نمایشی ما خواهد کرد.
روبینسون و کروزو اثری دقیق و خلاق در زمینه کمدی موقعیت و طنز گروتسک است. به عبارت بهتر باید در این اثر علاوه بر آن خندیدن باید به زهرخند موجود هم توجه کرد. اینکه دو تا دشمن در یک جزیره همدیگر را لت و پار و اسیر میکنند و برخوردهای ناشایست، رفته رفته درمییابند برای بقا و نجات یافتن از این جزیره دور افتاده چارهای جز هماندیشی، هماهنگی و پیوند و ارتباط گرفتن ندارند. به دنبال ارتباط کلامی هستند که نمیشود بنابراین به بیان بدنی و پانتومیم تکیه میکنند و میتوانند لحظات مشترکی را بسازند برای تفهیم و تفاهم. این حرکات و توجهات وضعیت را به سمت همدلیها میبرد. آن دو خاطرات زیادی دارند برای واگویه کردن و نیازهایی که باید رفع و رجوع بشود و سرآخر دو قایق میسازند برای رفتن به سرزمینهایشان. آن دو الان دوست شدهاند و دل کندن برایشان سخت شده است.
مسیر متن بسیار درست و دقیق و سوار بر کارکرد دراماتیک و کمدی است. همان طور که ارتباط گرفتن و تفهیم کردن منظور و برقراری دیالوگ برای دو شخصیت در جهان نمایش سخت است، همین احساس به تماشاگر القا میشود. از آن سو نیز تلاش آنها به نتیجه منجر میشود و تماشاگر هم منظور هر دو را می-فهمد. این جریان وجوه انسانی را بیدار و فعال میکند و بانی انتقال و مبادله فرهنگی و زبانی خواهد شد. تفاوتهایی که همزیستی و احترام متقابل را به همراه دارد و این زمینهساز صلح و دوستی در گستره زمین خواهد بود.
بنابراین اندیشه پویا و اجرای خلاقی در روبینسون و کروز موج میزند، به همین دلیل ساده چرا باید برخی از خندهها و شوخیهای مضحک و لودهبازیها را پیراهن عثمان کنیم برای آنکه بگوییم این کار مزخرف است. هرچند نظرگاه دوستان تغییری نمیکند چون دوست دارند جهان را عبوس و ترشرو زیست کنند و بدتر آنکه همین را میخواهند به دیگران تعمیم دهند.ای کاش کمی قدرت تحمل دیگران را داشتیم تا تساهلی اتفاق بیفتد. بالاخره در جهان سلیقهها و ذائقهها و اعتقادات متنوع و متفاوتی هست که همین خود جهان را زیباتر می-سازد.
روبینسون و کروز با بازی خلاق سیروس مصطفا و حامد رسولی جذابیتی دو چندان مییابد و شاید این اثر اتفاق مهمی در تئاتر تبریز باشد و برای کشور هم امتیازات خاص خود را دارد. بازیگران انگار از سازوکار بازی در نمایش روحوضی و کمدیا دلارته به وضعیتی مشترک و خلاق رسیدهاند و توانستهاند لحظات ناب و موثری را در صحنه ایجاد کنند. علیرضا کوشک جلالی توانمند در خنداندن است و بسیار بیشیله پیله حرف میزند و با آنکه وضعیت را بومی کرده اما توانسته اندیشهاش را در گستره جهانی بگستراند.
انتهای پیام/
رضا آشفته