سرویس سینما هنرآنلاین : این برنامه که ظاهراً قرار است زین پس تنها سه روز نخست هفته پخش شود و دلیل مشخص آن با توجه به استقبال از این برنامه، هنوز بر نگارنده معلوم نیست.
موضوع محصولات تراریخته، موضوع داغی در دنیا محسوب میشود و در ایران نیز کم و بیش مورد توجه قرار گرفته است. سیاوش صفاریان پور در این برنامه به این موضوع از منظر بحث بر سر دست ورزی و یا دست اندازی روی محصولات پرداخت که با حضور نمایندگان دو طیف را شامل میشد. آنها که محصولات تراریخته را کمک به آینده بشریت و مبارزه با گرسنگی میدانند و در مقابل کسانی که آن را دخالت در طبیعت دانسته و نسبت به پیامدهایش بر سلامتی انسان و طبیعت هشدار میدهند.
بحث بر سر تغییرات ژنتیکی روی محصولاتی است که شاید این روزها در دسترس بسیاری از ما باشد، در برنج، میوهها و... در این برنامه دکتر کاترین رضوی مدیرعامل موسسه توسعه پایدار و محیط زیست و دکتر الیاس مرتضوی قائم مقام پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران در توسعه مهندسی ژنتیک به عنوان مهمان حضور داشتند.
در این گفتگو؛ دکتر رضوی به عنوان مخالف دست اندازی ژنتیکی در محصولات، به امکان اینکه تغییرات ژنتیکی در دراز مدت میتواند تبدیل به یک مسئله ژنتیکی برای انسان و کل اکو سیستم و موجودات اشاره کرد.
این دیدگاه معتقد است که 50 سال طول خواهد کشید تا تأثیر دست کاری ژنتیکی محصولات روی انسان و محیط زیست مشخص شود. دکتر رضوی با اشاره به انقلاب سبز و وعدههایی که در ابتدا به همراه داشت، پیامدهای منفی ناشی از آن را در بلند مدت برشمرد و تاکید کرد در استفاده از چنین فناوریهایی نباید عجله کرد و به سرعت وارد فاز غیر آزمایشگاهی شد. البته 50 سال حد بالا است ممکن است در زمان کمتری مشخص شود و یا هرگز اتفاق بدی رخ ندهد. اما برای ایجاد تغییرات در طبیعت باید محتاط بود.
دکتر رضوی در ادامه با تاکید بر نگرانی برای آینده، گفت: من هیچ دلیلی برای دست کاری در کار خدا نمیبینم. البته اصلاً مخالف علم نیستم و معتقدم باید کاملاً به روز باشیم اما اکنون نه وقت کشت است و نه رها سازی و فعلاً در حد آزمایشگاهی باید با آن برخورد کرد.
از سوی دیگر دکتر مرتضوی به عنوان موافق استفاده از محصولات تراریخته، با اشاره به افزایش جمعیت و شمار انسانها وضعیت در جهان به گونه ای است که غذا کم است و شاهد این موضوع تعداد گرسنگان در جهان است. در نتیجه دست کاری ژنتیکی میتواند کمک کند که محصولاتی با کیفیت بهتر در مساحت کمتر و با مصرف آب کمتر و نکات مثبت دیگر در اختیار مردم قرار بگیرد.
دکتر مرتضوی با بیان اینکه علم راه خود را میرود، گفت: این فناوری حدود 40 سال سابقه علمی دارد و حدود 20 سال است که محصولاتش در بازار است و استفاده شده است. همه این سوابق علمی درخشان نشان میدهد که این فناوری در دنیا مورد تأیید است.
شما مثلاً باید به مراجع علمی مراجعه کنید. شما فرض کنید مراجع علمی ایران را قبول نداشته باشید، ما را هم قبول نداشته باشید، بالاخره جهان علم را که قبول دارید، بالاخره در دنیا مسیر علمی مشخص است. مثلاً سازمان بهداشت جهانی را به عنوان مرجع سلامت قبول دارید؟ یا مثلاً اتحادیه اروپایی را به عنوان یک اتحادیه، از قضا محافظه کار نسبت به هر محصولی قبول دارید؟ همه این مراجع محصولات تراریخته را مورد دقیقترین آزمایشهای علمی قرار دادهاند و مدتهای طولانی مثلاً 20 سال، مثلاً 10 سال و کیفیت و سلامت آنها را از هر نظر تأیید کردهاند. در دنیا هم در حال حاضر حدود 185 میلیون هکتار محصول تراریخته کشت میشود، به عبارت دیگر مثلاً در این 20 سالی که محصولات تراریخته در دنیا به وجود آمدند، ما یک جهش فوق العاده داریم به طوری که فناوری مهندسی ژنتیک، سریعترین فناوری پذیرفته شده در تاریخ بشر است. به علت مزایای بهداشتی که داشته، مزایای ازقضا زیست محیطی که داشته، مزایای اقتصادی و اجتماعی که داشته، کاهش مصرف سمومی که داشته، تولید مواد غذایی که افزایش پیدا کرده است.
ببینید به انقلاب سبز اشاره کردند، انقلاب سبز یعنی چه، انقلاب سبز در دهه 1960 با تولید ارقام اصلاح شده معمولی به وجود آمد، تولید غذا در دنیا 4-3 برابر شد و جهان را از یک فاجعه نجات داد، یعنی بعد از جنگ جهانی دوم، همه مردم، قدیمیها قحطی یادشان هست، قحطیهای قدیم را، حالا آنهایی که یک مقدار سنشان از ما بیشتر هست. آن قحطی به خاطر چه بود؟ به خاطر کاهش مواد غذایی و کاهش تولید بود، در همه دنیا رخ داده بود و در انقلاب سبز در واقع یک جهشی در دنیا رخ داد و جهان گرسنه را تا حد زیادی نجات داد. نمیگوییم در دنیا گرسنگی وجود ندارد، نمیگوییم بی عدالتی در توزیع وجود ندارد، ولی می گوییم افزایش تولید وجود دارد، گرسنگی کاهش پیدا کرده و تولید مواد غذایی افزایش پیدا کرده و بنابراین شایسته تقدیر است. جهان علم هم از کسی که این انقلاب را به وجود آورده بود با اهدای جایزه نوبل قدردانی کرد.
در ادامه بحث دکتر رضوی اظهار کرد: این صحبتهایی که دوستان میکنند، چون ما بالاخره همه متعلق به یک کشور هستیم، دشمن همدیگر نیستیم، یک مقداری متاسفانه زیاده رویهایی دارد میشود که این نیست، واقعیت جهان این نیست و این آمار خود سازمان ملل نشان میدهد که هنوز که هنوز است با تمام این هیاهویی که در ایران میشود به اضافه جاهایی دیگر که الان خیلی از کشورهای توسعه یافته یک مقدار بیدار شدند و فعلاً دارند یک مقدار ترمز را میکشند، ولی ما چون همه کارهایمان برعکس دیگران است.پژوهش باید باشد، ما نباید از هیچ چیز عقب نمانیم، ولی به هیچ وجه من الوجوه ملت نمیتواند این اجازه را بدهد که تعداد قلیلی دراین کشور تصمیم برای آینده ذخایر ژنتیکی مان بگیرند. ما 8 هزار تنوع زیستی در این کشور داریم، نمیدانیم چه اتفاقی خواهد افتاد.
به نظر میرسد بحث درباره محصولات تراریخته بیش از اینها نیاز به زمان دارد و ظاهراً چرخ باید برنامههای دیگری نیز در این باره ترتیب دهد.