به گزارش هنرآنلاین ، در این جلسه که با استقبال مخاطبان مواجه بود سام قریبیان نویسنده و کارگردان، امیر قادری منتقد میهمان و حبیب اسماعیلی بازیگر و سیامک کاری نژاد طراح صحنه این فیلم حضور داشتند و ضمن صحبت درباره فیلم به پاسخگویی به پرسشهای حاضران پرداختند.
سام قریبیان: رئالیسم سینمای ایران قلابی است
نویسنده و کارگردان فیلم سینمایی ۳۶۰ درجه در خصوص این فیلم گفت: خوشحالی که نتیجه زحمات من و گروه همراهم در این فیلم به بار نشسته و باعث شرمندگی نیست.
وی گفت: هیچ ارتباطی بین المانهای قدیمی و جدید در فیلم وجود ندارد. من میخواستم فضایی بسازم که اصلاً واقعی نباشد. فضایی که در این فیلم دیده میشود ساختگی است و اصلاً تهران سال ۱۳۹۴ نیست. میخواستم ماشینها متعلق به دهه ۷۰ میلادی باشند زیرا این علاقه شخصی من است. کیوسک تلفن به این صورت دیگر در تهران وجود ندارد ولی من از آن استفاده کردم. مجموعه عواملی از این دست باعث میشود که من بتوانم دنیایی غیرواقعی داشته باشم. اینکه داستان واقعیت باشد برای من مهم نیست، بلکه روایت قصه و جذابیتهای بصری فیلم برایم مهم است تا بتواند مخاطب را از رئالیسم قلابی موجود در سینمای ایران جدا کند. تمام تلاش من نزدیک شدن به اهداف بصری فیلم بوده است.
وی افزود: از اینرو دو مقوله در فیلم مورد توجه من بوده است یکی جنس بازی بازیگران و دیگری گریم شخصیتها. در این فیلم به غیر از میلاد کی مرام که خیلی بت و مونوتون بازی میکند بازی بقیه بازیگران بسیار اغراقشده و حتی اگزجره است. همینطور گریم افراد هم کمی غیرواقعی به نظر میرسد. بهغیراز مهتاب و جاوید در این فیلم بقیه اسم ندارند و نامهای آنها با توجه به خصوصیت ظاهری یا شخصیتشان انتخاب شده است مانند هدهد یا مرمر یا ناظم و ... . تمام اینها به این دلیل اتفاق افتاده است که بگوییم این آدم نرمال در بین آدمهای عجیبوغریب گیر افتاده است و این آدم انگار مال این دنیا و این وضعیت و این جهان نیست.
وی افزود: نکتهی دیگری که باید به آن اشاره کنم این است که آدمهای این فیلم جهانی و یونیورسال هستند. مگر ما آدمهایی را نداریم که دست از خلاف کشیده باشند، مگر پلیس خشن نداریم، مگر رئیس باندی را نداریم که از درون زندان باند بیرون را کنترل کند. این آدمها در همه جای جهان میتوانند وجود داشته باشند. اما در سینما بهتر است از رئالیسم قلابی بهدور باشیم. مگر بتمن واقعی است. مگر در فیلم فارگو پلیس زنی که پابهماه است و در حال انجام وظیفه است واقعیت دارد. دورشدن از رئالیسم قلابی به سینمای ما این امکان را میدهد که در بتوانیم در همه ژانرها فیلم بسازیم. وقتی مخاطب به سینما میرود باید بتواند از بین فیلمهای متفاوت دست به انتخاب بزند. یعنی هم باید فیلم کمدی داشته باشیم هم اکشن هم خانوادگی هم فاخر.
وی همچنین گفت: سینما وقتی موفق است که تهیهکننده حرفهای و صاحب تفکر در آن وجود داشته باشد. اینگونه تهیهکنندهها از نظام استودیویی میآیند که نمونههای آن در سینمای قبل از انقلاب وجود داشته است اما بعد از انقلاب تهیهکننده حرفهای در سینمای ایران از بین رفت و هر کسی که کمی بودجه و سرمایه دارد بهعنوان تهیهکننده وارد کار میشود. تهیهکنندههای حرفهای سینما به دلیل ضررهای مالی خود را از کار کنار کشیدهاند. سینمای ایران به دلیل شرایطی که در دهه ۶۰ برای آن به وجود آمد متحمل تأثیرات بسیار شد. در دهه ۶۰ از به وجود آمدن سوپراستارها عمداً جلوگیری به عمل آمد و هر هنرپیشهای که میتوانست تبدیل به سوپراستار شود به دلایل مختلف ممنوعالکار میشد. مثلاً پدر خود من دو بار در آن سالها ممنوع الکار شد. منظورم از سوپراستار در سینمای ایران شخصیتهایی مانند ملک مطیعی و بهروز وثوقی و فردین هستند که با وجود نزدیک به ۴۰ سال که دیگر فعالیت نمیکنند اما هنوز هم مردم آنها را میشناسند و دوستشان دارند. این جلوگیری از به وجود آمدن سوپراستارها باعث دوری مخاطبان از سینما شد و رفته رفته یک سینمای بهاصطلاح هنری شکل گرفت. فیلمهایی که میتوانستند با مخاطب ارتباط برقرار کنند بهصورت محدود اکران میشدند و فیلمهای هنری اکرانهای خوب میگرفتند. این شرایط باعث به وجود آمدن یک رئالیسم قلابی در سینمای ایران در دهه ۷۰ شد. وقتی زن در خانه و نزد همسرش حجاب دارد و یا پدری نمیتواند دست دختر بیمارش را بگیرد پس رئالسیم وجود ندارد و قلابی است.
وی در مورد ارجاعات سینمایی موجود در فیلم هم گفت: ارجاعات سینمایی دو جهت اهمیت دارد یکی اینکه فیلمساز دوست دارد به شخصیتهای فیلمهای محبوبی که دیده و دوست داشته ادای دین نماید و دوم اینکه در بسیاری از موارد نکتههایی که فیلمساز قبلاً در فیلمهای دیگر دیده بهصورت ناخودآگاه در فیلمهایش بروز میکنند. به نظر من فیلمهایی معمایی بیشتر این ارجاعات سینمایی را میپذیرند. معمایی بودن فیلم باعث میشود که تماشاگر نیز وارد بازی شود. پس این ارجاعات سینمایی هم بازیگوشی کارگردان است و هم عشق به سینما. من در فیلم گناهکارن حدود ۷۲ ارجاع سینمایی داشتم و در این فیلم هم حدود ۴۰ تایی ارجاع وجود دارد.
وی در مورد کارگردانی فیلم هم گفت: در مورد دکورها باید بگویم که به دلیل استودیویی نبودن سینمای ایران هیچکس مسئول نگهداری دکورهای ساختهشده برای فیلمها نیست و این دکورهایی که ساخته میشوند از بین میروند و هر گروهی برای هر فیلمی باید دوباره دست به کار ساخت دکور شود. در مورد بازیگر نقش ناظم که آقای فروتن آن را بازی کردند هم باید بگویم که یکی از نگرانیهای من خطر افتادن به ورطه لمپنیزم در فیلم بود که به هر بازیگر دیگری برای ایفای این نقش که فکر میکردم این خطر را حس میکردم اما وقتی در آخرین روزها تصمیم به پیشنهاد این نقش به آقای فروتن گرفتم متوجه شدم که نقش لمپنی از آب در نخواهد آمد. از آنجایی که من خیلی تلاش کردم تا یک رئیس باند مواد مخدر را از نزدیک ببینم و موفق به این کار نشدم بنابراین طراحی این شخصیتها تماماً بهصورت تخیلی انجام شده است.
نویسنده گناهکاران افزود: این فیلم کاملاً در بخش خصوصی ساخته شده و از هیچ کجا وام نگرفته است. میخواهم بگویم که میشود با خرج کم در خارج از آپارتمان با لوکیشنهای متعدد و حتی دکور فیلم ساخت و به گیشه نیز متکی بود. زیرا به نظر من سینما زمانی موفق است که تماشاگر بلیت بخرد به سینما بیاید. امیدوارم روزی در سینمای ایران به حرفه فیلمنامهنویسی نیز نگاه جدی شود و فیلمنامه خوب در ژانر نوشته شوند و تهیهکنندگان حرفهای نیز وجود داشته باشند تا با در کنار هم قرار دادن عوامل مناسب شرایط ساخت فیلمهای خوب را فراهم نمایند. به نظر راه نجات سینمای ایران جدا شدن از بخش دولتی و ایستادن سینما روی پای خودش است.
امیرقادری: شرایط دهه ۶۰ کل جریان سینمای ایران را تحت تأثیر قرارداد
امیرقادری منتقد میهمان این برنامه درباره تأثیرات سینمای دهه ۶۰ ایران گفت: دهه ۶۰ دههای بود که نهفقط سینمای ایران را ساخت بلکه نسلهای بعدی سینمای ایران را هم تحت تأثیر قرار داد. سینمای ایران تحت تأثیر بیماریهای آن دهه سینمای ایران قرار گرفت. تعریفهایی از سینما در آن دهه باب شد باعث شد تا فیلمها انگ خوب یا بد بودن بگیرند. تفکر روشنفکری که از دهه ۴۰ شروع شده بود در دهه ۶۰ به بار نشست. روشنفکری نهایت انتقادی که به خودش دارد این است که از برج عاج بیا پایین و با مردم باش. مثلاً در آن دهه نشان دادن قهرمان، نشان دادن تصویر بزرگ هنرپیشهها و حتی داشتن داستان در فیلم از مد افتاده و نشانه ابتذال شد، همینطور اگر شخصیت خاکستری در فیلم بود خوب بود اما اگر شما شخصیتهای خوب و بد داشتید فیلم شما بد بود. در صورتی که هر نوعی از فیلم باید در نوع خودش خوب باشد. تقسیمبندیهایی که انجام شد باعث شد برمبنای آنها قضاوت به وجود بیاید. سام قریبیان در این فیلم از بیماریهایی که نام بردم دور شده و فیلم او تبدیل به مدلی شده که امیدوارم سینماگران دیگر بهغیراز او نیز از آن استفاده کنند و از تعریفهای به وجود آمده در دهه ۶۰ سینما فاصله بگیرند.
وی افزود: تمام این عوامل شرایطی را به وجود آورد که باعث عدم اعتماد مخاطبان به سینما شد. امروزه تماشاگران سینمای ایران دو گروه شدهاند. عدهای هستند که چون خودشان میخواهند وارد سینما شوند به تماشای فیلمها میپردازند. عدهای دیگر دختران نوجوانی هستند ۱۲ تا ۱۷ سال که طرفدار هنرپیشهها میشوند و به تماشای فیلمها میروند و عدهای هم خانوادههایی هستند که در دهه ۶۰ به سمت سینما گرایش پیدا کردهاند. مخاطبان سینمای ایران از آن قهر کردهاند و دیگر در بین فیلمها به دنبال یافتن فیلم محبوبشان نمیگردند.
نکته دیگری هم که در این میانه تأثیرگذار است این است که به دلیل عدم نمایش فیلمهای خارجی در سینماها، زمینه رقابت با آنها نیز از میان رفته است. بنابراین سینمای ایران در یک دایره محدود ۵% محصور شده است که خودشان فیلم میسازند، جشنواره برگزار میکنند و به تماشای فیلمهای ساختهشده خودشان میروند. وقتی چنین انحصاری به وجود میآید دیگر نمیتوانید بگوید سینما همین است که هست. نکته دیگری که شنیده میشود این است که اگر ما سینما را با همین شرایطی که داشت هم حفظ نمیکردیم لاجرم به دست گروههای فشار و ... همان را نیز از دست میدادیم و اصلاً دیگر سینما نداشتیم و .... و از این حربه بهعنوان توجیه این شکلی بودن سینما استفاده میکنند. در صورتی که همینها امروزه طرفدار سینما و اقتصاد آزاد و لیبرال شدهاند. وی در مورد فیلم ۳۶۰ درجه گفت: هر فیلمی اهرمهای خودش را برای نقد طلب میکند. مثلاً اهرمهایی مانند اسطورهشناسی، شناخت جهان ذهنی کارگردان، آشنایی با پیشزمینههای تاریخی و ... هر اثر هنری به شما میگوید که از چه طریقی به آن نزدیک شوید. هرچه اثر هنری بزرگتر باشد شما میتواند از انواع و اقسام نقدها برای آن استفاده کنید. این فیلم چون از دل سینما بیرون آمده است به شما میگوید که از طریق نشانههای سینمایی و خود سینما و یا ژانر نوآر و یا کالرنوآر به من نزدیک شوید.
انتقاد من به سام قریبیان این است که چرا از تهیهکننده نخواسته است تا با استخدام یک دستیار حرفهای در زمینه شخصیتپردازی به او کمک کند تا کار قویتر شود. من این نکته را قبول دارم که سینمای ایران تهیهکننده حرفهای ندارد تا با کنار هم قرار دادن عوامل حرفهای بخصوص در زمینه نگارش فیلمنامه آن را از جهات مختلف قوی نماید. نکته دوم قابل اشاره هم استفاده از دکور است که من میدانم به خاطر عشق او به سینما اتفاق افتاده است و اینکه او میخواهد جهان خودش را بسازد. اما چون در سینمای ایران همهچیز ۱۰۰% نیست و نمیتوان همه شرایط را تحت کنترل داشت این استفاده از دکور باعث شده که فیلم خیلی تروتمیز از آب دربیابد که با جهان آلوده خود فیلم همخوانی ندارد و باعث دوگانگی شده است. من اسم این کار را مصائب فیلم ساختن با دکور در شرایطی که اصلاً استودیوی وجود ندارد میگذارم.
حبیب اسماعیلی: مسئله نبود زیرساخت در سینمای ایران بسیار جدی است
حبیب اسماعیلی یکی از بازیگران این فیلم گفت: دولت میتواند با کار کردن روی زیرساختهای سینما مانند ساختن شهرکهای سینمایی و سالنهای نمایش فیلم به سینمای ایران کمک نماید. وی که مسئولیت پخش فیلم را نیز به عهده دارد در این باره گفت: ما تمام سعی خود را کردیم تا این فیلم در گیشه آسیب نبیند و به نظرم فروش خوبی هم داشته است. من امیدوارم که این نوع سینما با حضور مردم بیشتر جا باز کند.
سیامک کاری نژاد طراح صحنه این فیلم هم گفت، ما با مشورت با هم به این نتیجه رسیدیم که تعریفی جدید از دکور داشته باشیم و سعی کردیم که یک دکور متفاوت را در این فیلم تجربه کنیم. بنابراین تمیز بودن فضای فیلم بخصوص صحنههای زندان بهصورت عمدی اتفاق افتاده است.
این جلسه نقد و بررسی با پرسش و پاسخ بین میهمانان و مخاطبان ادامه یافت و به پایان رسید.
انتهای پیام/