سرویس سینما هنرآنلاین: "تاریخ تکرار میشود" این جملهای است که بسیاری آن را به زبان آورده و میآورند، اما به جرات میتوان گفت: تاریخ در سینما هرگز تکرار نشده و نخواهد شد. سینما، هنر منحصر به فردی است که از امتزاج هنرهای دیگر به وجود آمده، اما نمیتوان آن را با هنرهای دیگر مقایسه کرد. عاشقان سینه چاکی که این هنر ـ صنعت دارد قابل مقایسه با مخاطبان هنرهای دیگر نیست و نخواهد بود. در طول صد و اندی سالی که از تولد سینما میگذرد، هزاران فیلم ساخته شده و روی پرده رفتهاند، اما با اینکه بسیاری از آنها داستان مشترکی داشتهاند، از فاکتورهای متفاوتی بهره میبردند که آنها را از هم متفاوت میکرد. بارها اتفاق افتاده و میافتد که فیلمسازی یکی از فیلمهای دوره سینمای کلاسیک را بازسازی کند، اما با وجود بهره بردن از تکنیکهای امروزی، هرگز نتوانسته در این کار موفق شود، زیرا موفقیت یک فیلم تنها در ساختار و تکنیک نیست، بلکه روح و حسی است که در آن کار جریان دارد، حسی که حس مخاطبان را بر میانگیزد و آنها را با فیلم همراه و همدل میکند. امروزه فیلمهای عظیم، پر خرج و با تکنولوژیهای عجیب و کامپیوتری زیادی در هالیوود، اروپا و سایر کشورها ساخته میشود که دهان مخاطبان را از تعجب باز نگاه میدارد، اما فاقد حس و روح هستند. برای همین ماندگار نمیمانند. فیلمهای: "همشهری کین"، "کازا بلانکا"، "حدس بزن چه کسی برای شام میآید" و دهها فیلم دیگر هستند که بعد از گذشت سالها از ساخت آنها، هنوز هم قابل دیدن و ستایش کردن هستند. چه کارگردانی توانسته و یا میتواند نسخهای جدید از این فیلمهای مطرح خلق کند که از نسخه اول برتر و بهتر باشد؟ چنین اتفاقی تاکنون رخ نداده و مطمئنا هرگز رخ نخواهد داد، زیرا در آن فیلمها بازیگرانی چون، اورسن ولز نابغه، همفری بوگارد محبوب، اینگرید برگمن توانا، اسپنسر تریسی بیهمتا و کاترین هپبورن تکرار نشدنی به هنرنمایی پرداختهاند. چه کسی میتواند بازی آنان را تکرار کند؟! هیچ کس و این را می توان با ضرس قاطع گفت و پای آن ایستاد.
برای همین است که تاریخ در سینما تکرار نشده و نخواهد شد. فیلم زیبا و تاثیر گذار "حدس بزن چه کسی برای شام میآید" ساخته استنلی کرامر، تهیهکننده و کارگردان سرشناس، با هنرنمایی اسپنسر تریسی، کاترین هپبورن، سیدنی پواتیه، و کاترین هافتون (خواهرزاده کاترین هیپبورن) از آثاری است که دیگر تکرار نخواهد شد. فیلمی جذاب با لوکیشنهای محدود، اما میزانسن مقبول. این فیلم زمانی ساخته میشود که هنوز تبعیض نژادی در آمریکا غوغا میکند و در 17 ایالت آمریکا ازدواج سفیدپوستان و سیاهپوستان با یکدیگر ممنوع است. داستان فیلم بسیار ساده و جذاب است. دختر یک روزنامهنگار کهنهکار و آزادیخواه، عاشق پزشک سیاهپوستی میشود که با او اختلاف سنی زیادی هم دارد و آنان عاشقانه یکدیگر را دوست دارند. وقتی دختر خانواده به جان پرنتیس سیاهپوست که نقش آن را سیدنی پواتیه بازیگر توانا بازی میکند علاقهمند میشود، پدر و مادر او که ادعای آزادی خواهی دارند از این کار به شدت متعجب میشوند. جالب اینکه ماتیلدا خدمتکار سیاهپوست خانواده بیشتر از همه مخالفت میکند! مادر جویی که نقش آن را کاترین هپبورن بازی میکند، وقتی میفهمد دخترش واقعا جان را دوست دارد با آنان همراه میشود، اما پدرش که اسپنسر تریسی نقش آن را بازی میکند، با شنیدن این خبر شوکه شده و دچار دوگانگی میشود. جان به پدر "جویی" میگوید اگر شما موافقت خود را اعلام نکنید این ازدواج صورت نخواهد گرفت. این گره اصلی داستان است و داستان از این لحظه وارد جریان اصلی میشود.
در اینجا قصد بر این نیست تا فیلم تحلیل شود، بلکه آنچه مورد نظر است هنر آفرینی بازیگرانی چون اسپنسرتریسی، کاترین هپبورن و سیدنی پواتیه است. هر چند بازی پواتیه در کنار دو غول سینمای جهان نمود کمتری دارد، اما او توانسته نقش خود را به خوبی ایفا کند. این هم نباید فراموش شود که سیدنی پواتیه اولین بازیگر سیاه پوستی است که توانسته در آن هیاهوی تبعیض نژادی جایزه بهترین بازیگر نقش اول را ببرد. ضلع چهارم بازیگران این فیلم کاترین هافتون خواهر زاده کاترین هپبورن است که به علت بیتجربه بودن نتوانسته آن گونه که باید بدرخشد، اما به هر حال توانسته با کمک خاله هنرمندش از عهده نقش بر آید.
اسپنسر تریسی و کاترین هپبورن در جهان سینما یک استثنا هستند. آنان در هر فیلمی که بازی کردهاند توانستهاند از عهده نقش بر آمده و تماشاگران و منتقدان را با خود همراه کنند. روح بازیگری در رگها و مویرگهای تریسی و هیپبورن جریان دارد، برای همین بازی آنان بیشتر بر روح تماشاگران تأثیر میگذارد تا جسمشان. آنان برای نقش آفرینی تمام عناصر وجودشان را به بازی میگرفتند. به همین دلیل است که در عالم سینما نامشان جاودان مانده است. گفتن از کاترین هیپبورن خود حدیث مفصلی دارد که باید در جای دیگر گفته شود. این نوشته تنها اشارهای خواهد داشت به بازی استاد بازیگری اسپنسر تریسی فقید.
تریسی در طول عمر بازیگری خود در هر نقشی که بازی کرده، هنر بازیگری را به رخ همه کشیده است، برای همین لقب استاد بازیگری را یدک میکشد. او عاشق بازیگری و مردم است. به همین خاطر عشق در بازیهای او جریان دارد و همین عشق کار او را متفاوت کرده و تماشاگران را با خود همراه میکند. بازی موفق در نقشهای متفاوت، گاه متضاد نشان از توانایی او دارد. کاراکتر مرد عصبانی فیلم "خشم"، کشیش مهربان "شهر پسران"، گاو دار مستبد "نیزه شکسته"، پیرمرد خستگی ناپذیر و مصمم "پیرمرد و دریا" و چندین فیلم دیگر، گواه بر توانایی و چیرگی او بر اصول بازیگری است. "حدس بزن چه کسی برای شام میآید" آخرین نقشآفرینی این هنرمند بینظیر در عالم سینماست. تریسی با وجود بیماری سخت و لاعلاج مقابل دوربین استنلی کرامر سر شناس میرود و نقش خود را مثل همیشه خوب، اما با شکوه بازی میکند. او کاراکتر مت درایتون روزنامهنگار کهنهکار و آزادیخواهی را که دچار دوگانگی شده به خوبی از کار در آورده است. کاترین هپبورن که علاقه خاصی به تریسی داشت کمک شایانی به او در این فیلم کرده است.
اسپنسر تریسی هنگام ساخت این فیلم در سن کهولت به سر میبرد و با بیماری لاعلاجی دست و پنجه نرم میکند، با این حال او از تمام وجود خود کمک میگیرد و بازی ماندگاری از خود به یادگار میگذارد. گاهی آن قدر درد وی سر صحنه فیلمبرداری زیاد میشود که توان او را میگیرد، اما به محض اینکه درد کاهش مییابد خود را به مقابل دوربین میرساند. با دیدن فیلم هیچکس متوجه نمیشود که اسپنسر تریسی با بیماری هولناکی مبارزه میکند. او درد را به جان میخرد تا بازی قابل توجهی برای تماشاگران ارائه دهد. ایثار و از خود گذشتن برای مردم و هنر از خصوصیات چنین هنرمندانی است. این راز موفقیت آنان است.
هنرمند باید با سختیها بجنگد تا بتواند موفقیت را در آغوش بکشد. شاهد موفقیت برای چنین هنرمندانی اقبال مردم است، نه انتقاد منتقدان. اسپنسر تریسی نه تنها مورد توجه مردم بود، بلکه 8 بار کاندیدای دریافت جایزه اسکار شد و دوبار آن را به دست آورد.
فیلم "حدس بزن چه کسی برای شام میآید" وداع با شکوه اسپنسر تریسی با زندگی و سینما بود، زیرا دو هفته بعد از پایان فیلمبرداری از شدت بیماری در گذشت و نام خود را در تاریخ سینما و قلب مردم جاودانه کرد.
بیوگرافی
اسپنسر بوناونچر تریسی (5 آپریل 1900 - 10 ژوئن 1967) بازیگر سینما و تئاتر آمریکایی بود که طی سال های 1930 تا 1967 در 75 فیلم ایفای نقش کرد. در طول فعالیت هنریاش 8 بار نامزد دریافت جایزه اسکار و 2 بار برنده این جایزه شد که از این حیث رکورددار است.
او بازیگری را در نیویورک فرا گرفت و در تعدادی نمایش در تئاتر برادوی ظاهر شد. سرانجام با نمایش موفق "آخرین مایل" به موفقیت دست یافت. جان فورد تحت تاثیر بازی او قرار گرفت و از او در فیلم "برفراز رودخانه" به همراه همفری بوگارت استفاده کرد. شرکت فیلم فاکس (فاکس قرن بیستم) با او یک قرارداد بلند مدت امضا کرد، اما بعد از 5 سال به استودیوی فیلمسازی متروگلدوین مایر ملحق شد ، جایی که سبب شد تا طلوع بازیگری او آغاز شود. .وی دو اسکار پی در پی برای بازی در فیلمهای "کاپیتانهای شجاع" و "شهر پسران" به دست آورد.
برای دههها با کاترین هپبورن همبازی بود و سرانجام با او زندگی مشترکی آغاز کرد. این دو یکی از بهترین زوجهای بازیگری تاریخ سینما را خلق و بیش از 8 فیلم با یکدیگر بازی کردند که پایان آن فیلم "حدس بزن چه کسی برای شام میآید" بود، به فاصلهای کوتاه قبل از مرگ تریسی.
موسسه فیلم آمریکا در سال 1999 نام او را در رده نهم برترین هنرپیشه های تاریخ سینما قرار داد.
بخشی از فیلم هایی که او در آنها نقش آفرینی کرده عبارتند از: قدرت و افتخار (1933) مرد کشتار (1935) خشم (1936) سان فرانسیسکو (1936) کاپیتان های شجاع (1937) شهر بزرگ (1937) شهر پسران (1938) گذرگاه شمال غربی (1940) دکتر جکیل و آقای هاید (1941) مردی به نام جو (1943) دنده آدم (1949) روز بد در بلک راک (1955) کوهستان (1956) پیرمرد و دریا (1958) شیطان در ساعت چهار (1961) و حدس بزن چه کسی برای شام می آید (1967) .
رضا اورنگ