سرویس سینمایی هنرآنلاین: بعد از سه دهه با سینمای دفاع مقدس و مرور فیلم‌هایی که در این عرصه ساخته شد، وارد دهه چهارم می‌شویم که همچنان در آن قرار داریم.

این نوع سینما تاکنون با افت‌و‌خیزهای فراوان روبرو بوده است. در دهه ۸۰ سینمای دفاع مقدس، سینمایی بود که کمبود فیلم‌های دفاع مقدس باعث شد تا این دسته از آثار سینمایی کمتر دیده شوند، اما با آمدن جشنواره فیلم فجر ورق برگشت و فیلم‌های دفاع مقدس در سینما دوباره رونق گرفتند.

اتفاقی که در این سه‌سال برای سینمای دفاع مقدس رخ داد، قابل پیش‌بینی نبود. با فیلم‌هایی روبرو هستیم که در آن‌ها دیگر نگاه فیلمساز صرفا به میدان جنگ منتهی نمی‌شود، بلکه این‌بار در کنار فیلم‌های جنگی، حواشی پررنگ‌تر از خود صحنه‌های جنگ نمایان است.

با نگاهی کلی به همین چند سال گذشته، می توان متوجه شد که فیلم‌های مهم دفاع مقدس خلاصه می‌شود به چند فیلم که هم به لحاظ ساختار و هم نوع موضوعی که انتخاب شده، متفاوت با فیلم‌های جنگی سال‌های پیش است.

این موضوع در فیلم‌های "ملکه" به کارگردانی محمدعلی باشه‌آهنگر یا فیلم "بوسیدن روی ماه" و نیز فیلم "شیار ۱۴۳" هویدا است. در واقع صحنه‌های جنگی در این فیلم‌ها کمتر می‌بینیم و یا اصلا نبردی وجود ندارد، اما آنچه هست اتفاقاتی است که از حواشی جنگ به تصویر در آمده است. حالا با نگاهی به فیلم های ساخته شده در دهه 90 همراه می شویم.

فیلم‌های "شور شیرین"، "ضد گلوله" دو فیلمی بودند که در سال 1390 اکران عمومی شدند. البته باید به این نکته اشاره کرد که فیلم "شور شیرین" به کارگرانی جواد اردکانی در سال 1388 ساخته اما فیلم بنا به دلایلی در سال 1390 در ژانر سینمای دفاع مقدس اکران عمومی شد. "ضدگلوله" هم در زمان اکران با حواشی روبرو بود. سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه و دیپلم افتخار بهترین فیلم از جشنواره فجر در آن دوره از آن کیانی کاگرردان این فیلم شد.

داستان "ضد گلوله" مربوط به اواسط دهه ۶۰ و اوج دوران جنگ تحمیلی ایران و عراق است و قصه مردی حدود ۵۰ ساله در تهران را روایت می‌کند که مشغول قاچاق نوارهای لس آنجلسی و فیلم‌های ویدئویی است. او در اثر یک اتفاق در می‌یابد که توموری در سر دارد و تا دو ماه دیگر بیشتر زنده نخواهد ماند.

خیلی‌ها "ضد گلوله" را بی‌شباهت به فیلم "لیلی با من است" کمال تبریزی نمی‌دانند؛ فیلمی که در ژانر کمدی جنگ را به تصویر کشید و مورد توجه مردم در زمان اکران عمومی قرار گرفت.

فیلم سینمایی "۳۳ روز"، در سال ۱۳۸۹ به کارگردانی جمال شورجه ساخته شد، اما سال 1390 روی پرده سینماها رفت. این فیلم در جشنواره فجر سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه ملی و بهترین جلوه‌های ویژه میدانی را از آن خود کرد.

"بوسیدن روی ماه" در سال ۱۳۹۰ به کارگردانی همایون اسعدیان ساخته شد؛ فیلمی سرشار از احساسات مادرانه‌ای که تا انتها تماشاگر را با خود همراه می‌کند. "بوسیدن روی ماه" داستان احترام السادات و فروغ خانم است که در همسایگی هم زندگی می‌کنند و هر دو در انتظار بازگشت فرزندانشان از جنگ هستند.

بازی هنرمندانه دو مادر فیلم که نقش های آن را شیرین یزدان‌بخش و رابعه مدنی به خوبی بازی کردند، باعث شد جایزه‌های جشنواره فیلم فجر برای این فیلم رقم بخورد. "بوسیدن روی ماه" یکی از همان اتفاق های تازه ای بود که در سینمای دفاع مقدس رخ داد و این فیلم را مورد تحسین منتقدان و اهالی سینما قرار داد.

فیلم "بزرگ‌مرد کوچک" سال ۱۳۹۰ به کارگردانی صادق دقیقی ساخته شد. داستان فیلم به اوایل جنگ و حمله عراق به خرمشهر بازمی‌گردد. این نوجوان تنها به انگیزه دفاع از آب و خاک و ناموس، رشادت‌های بسیاری را بروز داده است. این نوجوان در ابتدا به دست نیروهای عراقی می‌افتد و مورد ضرب و شتم قرار می‌گیرد اما اعتماد عراقی‌ها را جلب کرده و مواد غذایی، مهمات و گرای دشمن را به نیروهای ایرانی می‌رساند. این فیلم سال 1391 به اکران عمومی در آمد.

فیلم "روزهای زندگی" به کارگردانی پرویز شیخ طادی، تقابل میان جنگ و احساس را نشان می‌دهد. این فیلم پس از دریافت بیش از نیمی از سیمرغ‌های جشنواره فیلم فجر در سال ۱۳۹۰ اکران و در اکران عمومی با فروش نسبتا خوبی روبرو شد. بیشتر منتقدان جشنواره سکانس صحنه‌های جنگی فیلم "روزهای زندگی" را از بهترین‌های فیلم‌های دفاع مقدس می‌دانند.

"ملکه" از دیگر فیلم‌های جنگی سی‌امین جشنواره فیلم فجر بود. فیلمی که بعضی‌ها آن را یک فیلم ضد جنگ دانستند. اگر چه محمدعلی باشه آهنگر کارگردان این فیلم معتقد است "ملکه" روایت یک فیلم جنگی است که شاید خیلی ها آن را تجربه کرده باشند.

کارگردان این فیلم می گوید، ساختن فیلم جنگی در سینمای ایران واقعا کار مشکلی است گاهی بودجه کم می تواند به فیلم لطمه بزند. و تقاضاهایی که یک کارگردان برای ساختن یک فیلم جنگی می کند با توجه به برآورد هزینه گاهی به سال ها می کشد تا فیلم با بودجه تعیین شده ساخته شود.

سال 1391 "راه نجات" به کارگردانی راما قویدل ، "فیلادلفی" به کارگردانی اسماعیل رحیم‌زاده و سید‌مجتبی حسنی‌پور فیلم‌هایی بودند که آنچنان رونقی در گیشه نداشتند و خیلی زود هم از گردونه اکران خارج شدند.

اما فیلم "شیار ۱۴۳" در سال ۱۳۹۲ به کارگردانی و نویسندگی نرگس آبیار ساخته شد و سیمرغ بلورین بهترین فیلم از دیدگاه مردمی در جشنواره سی و دوم فیلم فجر به این فیلم‌ تعلق گرفت.

آبیار در دومین اثرش موضوعی حاشیه‌ای از زندگی زنی را روایت می‌کند که در انتظار پسرش از جبهه لحظه‌شماری می‌کند.

"شیار ۱۴۳" در کنار فیلم "چ" و "پنجاه قدم آخر" از آثار با مضمون دفاع مقدس در جشنواره فیلم بود و توانست نظر خیلی از منتقدان را به خود جلب کند.

"چ" به کارگردانی و نویسندگی ابراهیم حاتمی‌کیا داستان ۲ روز از زندگی مصطفی چمران را در پاوه به تصویر می‌کشد. این فیلم توانست در جشنواره موفقیت‌های زیادی کسب کند.

فریبرز عرب‌نیا، سعید راد، مریلا زارعی، بابک حمیدیان، مهدی سلطانی، اسماعیل سلطانیان، امیررضا دلاوری، خسرو شهرزاد، مژگان خالقی، پیام لاریان، رضا نوری از جمله بازیگران این فیلم به شمار می‌روند.

با فیلم "چ" ما شاهد بازگشت حاتمی‌کیا به عرصه سینمای دفاع مقدس بودیم. پیش از "چ" فیلم قبلی حاتمی‌کیا با نام "گزارش یک جشن" در بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر در سال ۸۹ فقط توانست در دو بخش نامزد دریافت جایزه شود و از آن زمان تا به حال این فیلم همچنان درجمع فیلم‌های توقیفی قرار دارد.

حاتمی‌کیا بیشترین جوایز را در رشته بهترین کارگردانی و فیلم دریافت کرده است، حتی برای فیلم "به نام پدر" که کمتر کسی شانسی برای جایزه به آن می‌داد، سیمرغ بلورین بهترین فیلم را دریافت کرد.

بعد از اینکه حاتمی‌کیا با نقدهای متفاوت درباره فیلم‌های اخیرش با موضوعات اجتماعی، روبرو شد، این بار با اثری در حوزه دفاع مقدس دوباره در سینما حضور پیدا کرد.

در زمان اکران این فیلم در جشنواره فجر، حجم انتقادات از آن زیاد بود و به دلیل نشان دادن بخشی از زندگی چمران، حواشی به دنبال داشت. این فیلم در سیزدهمین جشنواره فیلم مقاومت نیز تندیس‌های این جشنواره را درو کرد.

"معراجی‌ها" دیگر فیلمی بود که سال ۱۳۹۲ به کارگردانی و نویسندگی مسعود ده‌نمکی ساخته شد.

اکبر عبدی، برزو ارجمند، دانیال عبادی، بهاره افشاری، مهران رجبی، سیدجواد هاشمی، پندار اکبری، پوراندخت مهیمن، اصغر نقی‌زاده، ماشاالله شاهمرادی، عباس محبوب، سهراب یاری، احمد ایراندوست از جمله بازیگران این فیلم هستند.

"معراجی‌ها" در سی و دومین جشنواره فیلم فجر حضور داشت ولی به دلیل تعداد سئانس کم نتوانست در بخش نظرسنجی مردمی شرکت کند. زنده‌یاد محمدجواد شریفی‌راد و محسن روزبهانی برای این فیلم نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین جلوه‌های ویژه میدانی شدند.

انتهای پیام/