سرویس سینمایی هنرآنلاین /
هر چه می گذرد و فیلم به فیلم ، دیگر فیلمساز بزرگ از قواعد این جهان برساخته خویش هم تبعیت نمی کند.چارچوب نگاه همان است ولی جزئیات و مولفه ها دچار اغتشاش شده اند.تماشای " متروپل" آدم را یاد فیلم هایی می اندازد که به عنوان هجویه یا پارودی دستاورد های یک ژانر ساخته شده اند.بلا تشبیه مثل " تغییر چهره " جان وو در ژانر اکشن و یا کارهایی که تارانتینو در فیلم های مختلفش با قواعد ژانر های مختلف سینما می کند.اما هرچه حلو می رویم آن قدر قضیه جدی گرفته می شود و این جدی گرفتن به قدری بی حوصله و مغشوش است که تماشاگر هر واکنشی نشان می دهد جز لذت بردن از فیلم.
در سینمای ایران ژانر و سینمای ژانر معنا و ساختاری ندارد.همه فیلم های ایرانی بیش و کم ملودرام هایی با درجات کیفی متفاوتند.در این کاستی تئوریک ،خوب یا بد سینمای مسعود کیمیایی می توانست و توانست به تعاریف ویژه و مولفه هایی منحصر به فرد دست یابد.انگار می شد از "سینمای مسعود کیمیایی" به عنوان یک "شبه ژانر" یاد کرد.گونه ای از سینما که زبان خاص خود را ایجاد می کند و با برقراری سلسله ای از مولفه ها و کلیشه های لازم سینمایی، به ساختار و چارچوبی مشترک با بازتولید در شیوه های مختلف دست می یابد.این ساختار مخاطبانی را خوش می آید و در گذر زمان فیلمساز را صاحب گروه ثابت طرفداران می کند.ولی سالیانی می گذرد که این تکرار مولفه های ثابت در روایت های گوناگون دیگر به نتایج درستی نمی رسند.چیزی کم است و هیچ نیست مگر بی حوصلگی مولف این ساختار مشترک و اقتضای زمانه و گذر روزگار.
"متروپل" به مانند هر فیلم دیگر مسعود کیمیایی ابتدا جهان داستانی خود را بنا می کند.عناصر روایی خاص این سینما را در طول گسترش پیرنگ روایی می چیند اما به یک باره لحن فیلم به شکلی ناخواسته عوض می شود.در فرآیندی پیش بینی نشده نیمه دوم فیلم همه دستاورد های داستانی را به باد می دهد و صدای خنده های ناخواسته از گوشه و کنار سالن سینما به گوش می رسد.عناصر و نشانه های روایتی در ادامه علیه خود به کار گرفته می شوند و گاه لحظاتی خلق می کنند که در وضعیتی پارادوکسیکال مخاطب را به واکنش های غیر ارادی مثل پوزخند زدن یا خنده های ناگهانی وادار می کند.دیگر حوصله ای در این جهان برساخته کیمیایی به چشم نمی خورد و آنچه هست آشفتگی ساختار است و تزلزل لحن.در این بی نظمی دیگر اندیشه ای منظم به چشم نمی خورد و همه چیز باری به هر جهت و با این استدلال " مخاطب که می داند چه می گویم و قرارداد ها و پیش فرض های ذهنی پذیرش قصه های مرا پذیرفته" اجرا می شود.مدت هاست که چنین استدلال احتمالی پاسخگوی کاستی های مشهود به ویژه در دیالوگ های آهنگین و فقدان منطق روایتی نیست.
فقدان منطق روایتی و بنا کردن ساختاری دراماتیک بر پایه عنصر تصادف ، شخصیت پردازی پررنگ و محکم با دیالوگ نویسی های هیجان انگیز، برتری کیفیت تصاویر و قاب های خیره کننده بر شیوه روایت و تاکید بر وجه "مردانگی " شخصیت ها برخی از ویژگی های جهان برساخته مسعود کیمیایی اند.هیچ یک از این مولفه ها کارکرد درستی در "متروپل" نمی یابند.ورود زن به سالن سینما به عنوان پناهگاهی که کارکرد اولیه و واقعی خود" نمایش فیلم - رویا" را از دست داده و خود به پناهگاه موتورسیکلت ها و باشگاه بیلیارد بدل شده چقدر برای مخاطب و به ویژه طرفداران این سینما قانع کننده است؟ وقایع رخ داده در درون و بیرون این سالن سینما چطور؟ صحنه های تماشای خبالی فیلم های کلاسیک در سالن و خارج شدن فیلمِ مسعود کیمیایی از ساحَت عینی و ورود به ساحَت ذهنی ( یک سنت شکنی آشکار و کتر دیده شده در سینمای کیمیایی) چقدر باور پذیر و قابل مقایسه با نمونه های موفق این تمهید هستند؟
ساختار شکنی نامنتظر اشاره شده ،در بخش شخصیت پردازی و بازی ها هم به چشم می خورد.شخصیت های مردان مثبت و منفی فیلم از نمونه های نازل شخصیت های خون دار و پر صلابت سینمای کیمیایی اند.چقدر می توان این مردان خوب و بد را باور کرد.برخی شخصیت ها شاید پتانسیل ویژه ای در پرداخت داشته اند اما با انتخاب نامناسب بازیگر به هدر رفته اند.نمونه بارزش نقش هایی که محمدرضا فروتن و یوسف مرادیان بازی کرده اند.شان حضور شخصیتی که سحر دولتشاهی در فیلم بازی می کند چیست؟اگر در فیلم نبود چه چیزی در ساختار قصه و منطق روایت کم می آمد؟چرا قاب بندی ها دیگر در خدمت حجم دادن به قصه نیستند؟این ها و دلایلی دیگر از جمله کاهش استقبالِ حتی علاقمندان این گونه سینمایی ( از آمار و ارقام فروش که چنین بر می آید) انگار دارند پایانِ دورانِ یک "جهان برساخته" را گوشزد می کنند.