سرویس سینما هنرآنلاین/ سال 92 کم کم به ایستگاه آخر می رسد و این روزها همه به دنبال این هستند که سال سینمایی را مرور کنند و مهم ترین اتفاقات که در این سال برای سینمای ایران رقم خورد را بررسی کنند. سال 92 برای سینمای ایران سالی بزرگ و باشکوه بود چون سقف اهالی سینما یکی شد و سینماگران خانه خود را پس گرفتند. خانه ای که با همت شمقدری و یارانش توقیف شده بود به اهالی سینما بازگردانده شد. بدون شک مهم ترین اتفاق سال 92 بازگشایی خانه سینما بود.
خانه ای که اگر درایت شخص رییس جمهور نبود هیچ وقت درش به روی اهالی سینما باز نمی شد. سینما در سال 92 با فراز و فرودهای فراوانی مواجه شد و روزهای تلخ و شیرین در کنار یکدیگر قرار گرفت و لحظاتی سخت و آسانی برای این خانواده شریف خلق کرد.
آنهایی که بودند و دیگر نیستند . . .
اوایل فرودین سال 92 بود که خانواده سینمای ایران از خبر درگذشت عسل بدیعی شوکه شد و به حیرت فرو رفت. بازیگر توانای سینمای ایران که با نقش آفرینی در فیلم "بودن یا نبودن" کیانوش عیاری کار حرفه ای خود را در سینمای ایران آغاز کرد. عسل بدیعی بر اثر یک اتفاق تلخ از میان ما رفت و به جهانی دیگر سفر کرد. اعضای پیکر عسل بدیعی میان نیازمندان به اعضا، تقسیم شد و او با این کار بزرگ نام نیکی از خود باقی گذاشت.
بدیعی در اولین فیلم خود با نام "بودن یا نبودن" در نقش دختری بازی کرد که با کمک قلبی که از یک پسر جوان دچار مرگ مغزی به او پیوند زده میشود از مرگ نجات مییابد. حضور موفقش در این فیلم به حدی تاثیرگذار بود که تمامی اهالی سینما معتقد بودند که یک ستاره جدید در سینما ظهور کرده است. فیلم بعدی اش، "دستهای آلوده" به کارگردانی سیروس الوند بود که در آن، در کنار ستارههای مشهور سینمای ایران یعنی هدیه تهرانی، امین حیایی و ابوالفضل پورعرب ایفای نقش میکرد. همچنین او در یکی از آخرین کارهای خود در تله فیلمی با نام "به سلامت بانو" در نقش زنی به ایفای نقش پرداخت که دچار بیماری غیرقابل درمانی شده و تنها سه هفته بیشتر از عمرش باقی نمانده است.
یکی دیگر از چهره های مهمی که در سال 92 از میان ما رفت دکتر امیر هوشنگ کاووسی بود. کسی که او را به عنوان پدر نقد ایران می شناسند. او نخستین کسی بود که واژه فیلمفارسی را در ادبیات سینمایی ایران باب کرد. او دوم فروردین سال 92 بود که از میان ما پر کشید و رفت.
هوشنگ کاووسی در سال ۱۳۰۱ در یک خانواده نظامی در تهران به دنیا آمد. علاقه او به سینما در هشت نه سالگی پیدا شد، زمانی که فیلمها صامت بود و رادیو و تلویزیون نیز وجود نداشت. او نمایش نخستین فیلم ناطق سینمای ایران "دختر لر" را در سال ۱۳۱۲ به یاد داشت. کاووسی دبستان و نیمی از دبیرستان را در مدرسه نظام گذراند و سپس در سال ۱۳۲۵ برای تحصیل در رشته حقوق و علوم سیاسی به فرانسه رفت. در فرانسه به دلیل علاقه به سینما رشته حقوق را رها کرد و با راهنمایی یکی از دوستاناش وارد رشته فیلمسازی شد و ادامه تحصیلات خود را در مدرسه عالی آموزش سینماتوگرافی "ایدک" از سر گرفت. پس از سه سال تحصیل در رشته تهیهکنندگی و فیلمسازی فارغالتحصیل شد. وی سپس وارد دانشکده ادبیات سوربن شد و در مقطع دکترای رشته فیلمولوژی به تحصیل پرداخت. رشتهای که به گفته کاووسی ربطی به تکنیک سینما نداشت بلکه درباره جامعهشناسی سینما بود. او زمان تحصیل در فرانسه برنامه زبان فارسی را در رادیو پاریس بنیان نهاد. پس از بازگشت به ایران فعالیت سینمایی را با کارگردانی ناتمام فیلم ماجرای زندگی در سال ۱۳۳۳ آغاز کرد.
یکی دیگر از چهره های سینمایی که امسال از میان ما رفت، یکی از چیره دست ترین طراحان صحنه و لباس در سینمای ایران بود. ژیلا مهرجویی خواهر داریوش مهرجویی از چهره های شاخص سینمایی بود که در سال 92 در گذشت. او به دلیل ناراحتی ریوی چشم از جهان فرو بست.طراح صحنه و لباس ایرانی که سه بار سیمرغ بلورین بهترین طراحی صحنه را برای فیلمهای "بوی کافور عطر یاس" ، "خانه ای روی آب" و "آتش سبز" دریافت نمود. از دیگر کارهای او می توان به "اجاره نشینها"، "هامون" و "لیلا" اشاره کرد.
جهانگیر جهانگیری از کارگردان سینمای ایران بود که بر اثر سکته قلبی در گذشت و چشم از جهان فرو بست. جهانگیری که بیشتر به ساخت فیلم های گیشه ای و عامه پسند می پرداخت. در کارنامه او که از سال 1356 به فیلمسازی می پرداخت می توان به "تبعیدیها" ، "رابطه پنهانی" و "افراطیها" اشاره نمود.
حضور فیلم اصغر فرهادی در جشنواره کن . . .
اردیبهشت ماه سال جاری بود که " گذشته" تازه ترین ساخته اصغر فرهادی در جشنواره کن در سال 2013 روی پرده رفت و برنیس بژو بازیگر فرانسوی این فیلم نخل طلای بهترین بازیگر زن را برای این فیلم دریافت کرد. این فیلم با یک ماه تاخیر در ایران اکران شد و به فروش میلیاردی دست پیدا کرد.
فرهادی تازه ترین فیلمش را در خارج از ایران ساخته بود و اکران این فیلم در تهران با حاشیه های زیادی همراه بود. نسخ وی اچ اس این فیلم برای بازبینی جواد شمقدری فرستادند تا فیلم با رضایت او مجوز اکران در سینماهای تهران و شهرستان ها را اخذ کند. گذشته در ایران اکران شد و مخاطبان زیادی را با خود همراه کرد.
انتخاب وزیر ارشاد، رییس سازمان سینمایی و مسئله بازگشایی . . .
24 خرداد ماه سال جاری بود که دکتر حسن روحانی به عنوان رییس جمهور منتخب ملت ایران با اکثریت آرا برگزیده شد و از همان ابتدای مسیر نام علی جنتی به عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت یازدهم به میان آمد و ایشان با اعتماد مجلس شورای اسلامی راهی خیابان صفی علیشاه در میدان بهارستان شدند و بر مسند فرهنگ و هنر تکیه زدند. در همان روزها بود نام محمد علی زم به عنوان دومین رییس سازمان سینمایی کشور به میان آمد و همه سینمایی ها فکر می کردند که حجت السلام و المسلمین محمد علی زم مدیریت سینمای ایران را بر عهده می گیرد اما علی جنتی با انتخاب حجت الله ایوبی به این قائله خاتمه داد. ایوبی چهره ناشناخته ای برای سینمای ایران بود.
او سال های زیادی را به عنوان رایزن فرهنگی ایران در فرانسه به فعالیت پرداخته بود و چهره شناخته شده ای برای خانواده سینمای ایران به شمار نمی آمد، تیترهای مختلفی از این طرف و آن طرف می رسید که "ایوبی سینمایی نیست" اما او از زمانی که به میدان آمد با روی خوش و لبی خندان وارد شد از امید و مهربانی سخن گفت و توانست به قائله ها خاتمه بدهد. بی شک نام حجت الله ایوبی به عنوان مدیری دلسوز در تاریخ سینمای ایران خواهد ماند. ایوبی دست در دست عزت الله انتظامی گذاشت و به کوچه سمنان در خیابان بهار رفت و درِ خانه سینما را گشود و صنوف را فعال کرد و امید را در دل سینماگران زنده کرد و بارها ازهمدلی وحدت حرف زد و از اهالی سینما خواست تا با مهر و محبت دست در دست هم دهند تا مشکلات سینمای ایران حل و فصل شود. اگر درایت او و مدیریت وزیر ارشاد نبود درِخانه سینما بسته می ماند.
انتصاب های مدیران از سوی سازمان سینمایی
ایوبی بعد از رتق و فتق امور خانه سینما در اولین اقدام علیرضا رضا داد را به عنوان مشاور ارشد خود انتخاب کرد تا در روزهای سخت پیش رو او را همراهی کند. رضا داد سال های زیادی را به عنوان مدیری توانا در سینمای ایران به فعالیت پرداخت بوده بود و اعتبار ویژه ای در میان اهالی سینمای ایران داشت. او به عنوان دبیر سی و دومین جشنواره فیلم فجر هم برگزیده شد. انتصاب های ایوبی برای بازوهای اجرایی سازمان سینمایی، انتخاب های نسبتا شایسته ای بود. او در اولین حکم اش بعد از رضا داد، مهندس جعفری جلوه را به بنیاد سینمایی فارابی فرستاد، جلوه معاونت سینمایی وزارت صفارهرندی بود.
این حکم ایوبی در راستای بهره گیری از جریانات فکری مختلف، از ظیف های متفاوت در سازمان سینمایی بود و مهر تاییدی بر حرف های رییس جمهور بود که گفتند : ما از همه توانایی های مختلف در مدیریت اجرایی کشور بهره می بریم. دومین حکمی که ایوبی داد مربوط به انجمن سینمای جوان بود.
حبیب ایل بیگی، مدیری که با مهر و لبخند کار ارباب رجوع هایش را مدیریت می کند مردی که سینمای جوان را به خوبی می شناخت به انجمن سینمای جوان رفت. ایل بیگی سال ها در روابط عمومی جشنواره فیلم فجر بود و در میان اهالی رسانه از جایگاه ویژه ای برخوردار است. ایوبی طی حکمی مهدی طباطبایی نژاد را به مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی فرستاد تا امور حساس ترین بخش سازمان سینمایی را مدیریت کند. آخرین حکم رییس سازمان سینمایی برای حسین مسافر آستانه بود. مردی که از تئاتر به سینما آمد، مدیری که سال ها به عنوان دبیر جشنوراه تئاتر فجر به فعالیت پرداخته و از مدیران شناخته شده در حوزه هنرهای نمایشی بود. انتخاب و انتصاب های ایوبی یکی از مهمترین اتفاقات سال 92 در سینمای ایران بود.
پروژه لاله و داستان های خاص خودش . . .
یکی از جنجالی ترین اقدامات جنجالی وزارت ارشاد دولت تدبیر و امید، منتفی کردن ادامه تولید پروژه لاله بود فیلمی که توسط دولت قبلی میلیاردها تومان پول صرف ساختنش شده بود، توسط وزیر اشاد جدید جلوی تولیدش گرفته شد. این فیلم با موازین اجتماعی و عرف اخلافی ما در تناقض بود که بحث های این فیلم به مجلس شورای اسلامی هم رسید. مهدی طباطبایی نژاد و شفیع آقا محمدیان مدیر جدید و قبلی مرکز گسترش در برنامه هفت بر سراین فیلم به بحث و جدل پرداختند و اسرار بسیاری برای خانواده سینمای ایران در این برنامه فاش شد.
حضور دوباره ناصر ملک مطیعی در سینما
نام بابک زنجانی را این روزها هرکسی به خوبی می شناسد، فردی که امروز به عنوان فعال اقتصادی از او یاد می شود. او در سلسله کارهای فرهنگی اش تصمیم گرفت که در سینمای ایران نیز فعالیت هایی داشته باشد و تهیه کنندگی تازه ترین فیلم علی عطشانی را برعهده گرفت. علی عطشانی کارگردان جوان و فعال سینما در تازه ترین فیلمش "نقش نگار" به سراغ بازیگر سال های دور سینمای ایران ناصر ملک مطیعی رفت و از او در فیلمش بازی گرفت. حضور دوباره ناصر ملک مطیعی در سینما یکی از اتفاقات مهم سال 92 بود.
معراجی هایی که عروج کردند و از میان ما رفتند . . .
یکی از تلخ ترین اتفاقات سال 92 شهادت 5 تن از عوامل فیلم "معراجی ها" در دی ماه سال جاری بود که همه سینمای ایران را در بهت و حیرت فرو برد. "معراجی ها" نام فیلم تازه مسعود ده نمکی بود که به علت استاندارد نبودن ساختار های تولید فیلم جنگی در سینمای ایران، جواد شریفی راد یکی از بهترین مدیرهای جلوه سینمای ایران به همراه چند تن دیگر از همراهانش و مدیر عامل شهرک سینمایی دفاع مقدس بر اثر یک سانحه جان باختند. روحشان شاد و یادشان گرامی.
"سینما سلام"؛ "سلام به مردم" . . .
10 بهمن سال جاری بود که به پیشنهاد رییس سازمان سینمایی، طرح "سینما سلام" اجرا شد و قرار شد که در این روز سینماها برای مردم رایگان شود و آنها بدون پرداختن هزینه بلیت برای فیلم ها به سینما بروند. این طرح با استقبال گسترده مردم مواجه شد و استقبال به حدی بود که شیشه سالن های سینماها شکست و ضررهای بسیاری به سینما شکوفه در میدان شهدا وارد شد. این طرح قرار است سالی دوبار در روز ملی سینما و تاریخ10 بهمن اجرا شود.
سی و دومین جشنواره فیلم فجر، از افتتاح تا اختتام . . .
سی و دومین جشنواره فیلم فجر فرصتی بود برای همدلی خانواده سینمای ایران، حضور طیف های مختلفی از کارگردانان سینمای ایران نوید حضور یک جشنواره متفاوت را می داد اما در عمل سی و دومین جشنواره فیلم فجر نتوانست انتظارات را بر آورده کند. همه چیز این جشنواره خوب بود به غیر از فیلم ها، مدیران جشنواره خوبی را نسبت به سال های قبل برگزار کردند و توانستند رضایت همه را به دست آورند. اما حاشیه های این جشنواره جذاب تر از متن آن بود. حاشیه هایی که بر سر فیلم های "عصبانی نیستم" به کارگردانی رضا درمیشیان به وجود آمد، ثابت کرد مدیران جدید هم نمی خواهند صادق باشند و محافظه کاری را در دستور کار خود قرار دادند. همه اظهارات ابراهیم حاتمی کیا، ماجرای "رستاخیز" و حواشی که گریبان سینمای ایران را گرفت مهم ترین اتفاقات سال 92 بود.
سال 92 گذشت و سینمای ایران فصل تازه ای را با حضور مدیریت جدید تجربه کرد و آینده ای روشن در انتظار سینمای ایران است.
انتهای پیام/
سام بهشتی/